Đọc Lại
ĐẠO ĐỨC KINH
***
Kỳ 7: Chương 19,
20, 21
Hồ Riffensee (S. fr. Google)
CHƯƠNG 19
第十九章
I. Nội Dung:
1. 絕聖棄智,民利百倍;
2. 絕仁棄義,民復孝慈;
3. 絕巧棄利,盜賊無有;
4.此三者,以為文不足。
5. 故令有所屬,
見素, 抱樸, 少私,寡欲。
1/ Âm:
1. Tuyệt thánh, khí trí dân lợi bách bội;
2. Tuyệt nhân, khí nghĩa dân phục hiếu từ;
3. uyệt xảo, khí lợi đạo tặc vô hữu.
4. Thử tam giả, dĩ văn bất túc.
5. Cố lệnh hữu sở thuộc:
Kiến tố, bão phác, thiểu tư, quả dục.
2/ Nghĩa:
1. Dứt thánh, bỏ trí dân lợi trăm phần;
2. Dứt nhân, bỏ nghĩa dân lại hiếu từ;
3. Dứt xảo, bỏ lợi trộm cướp không có.
4. Ba điều đó (thánh trí, nhân nghĩa, xảo lợi) chỉ là văn vẻ bên ngoài, chẳng đủ vào đâu.
5. Nên khiến dân chú trọng điều này:
Sống thanh sạch, thật thà chất phác, giảm lòng tư riêng, bỏ tham dục.
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1, 2, 3. Các hiện tướng đạo đức xã hội tích cực như: thánh trí, nhân nghĩa, xảo lợi luôn là bề nổi của các tiềm tướng tiêu cực như ngu mê, ác nghịch, trộm cướp. Chúng là những cặp đối tướng xuất hiện tùy theo hoàn cảnh thời đại và xã hội. Giống như diễn viên đi trên một sợi dây căng, phải giữ thế cân bằng. Càng nghiêng về phía thánh trí, nhân nghĩa, xảo lợi thì vô tình càng chấp nhận sự cần thiết đối trọng của ngu mê, ác nghịch, trộm cướp. Theo qui luật này thì thường nhân khi phạm lỗi cũng tầm thường, và vĩ nhân khi mắc tội lại càng to lớn.
4, 5. Các tiêu chuẩn đạo đức xã hội thánh trí, nhân nghĩa, xảo lợi chỉ là thể hiện bề ngoài nên chúng rất bấp bênh, phải tùy thuộc các đối trọng ngu mê, ác nghịch, trộm cướp. Vì vậy , cần chú trọng nuôi dưỡng, phát triển các nhân tố tốt tự nhiên vốn có bên trong con người là : thanh tịnh, thành thật , và vô dục hay không ham muốn.
III. Các Bản Dịch:
1/ Lau – 19:
1. Exterminate the sage, discard the wise,
And the people will benefit a hundredfold;
2. Exterminate benevolence, discard rectitude,
And the people will again be filial;
3. Exterminate ingenuity, discard profit,
And there will be no more thieves and bandits.
4. These three, being false adornments, are not enough
5. And the people must have something to which they can attach themselves:
Exhibit the unadorned and embrace the uncarved block,
Have little thought of self and as few desires as possible.
------------
2/ Julien - 19
1. Si vous renoncez à la sagesse11 et quittez la prudence, le peuple sera cent fois plus heureux.
2. Si vous renoncez à l'humanité et quittez la justice, le peuple reviendra à la piété filiale et à l'affection paternelle.
3. Si vous renoncez à l'habileté et quittez le lucre, les voleurs et les brigands disparaîtront.
4. Renoncez à ces trois choses et persuadez-vous que l'apparence ne suffit pas.
5. C'est pourquoi je montre aux hommes ce à quoi ils doivent s'attacher.
Qu'ils tâchent de laisser voir leur simplicité, de conserver leur pureté, d'avoir peu d'intérêts privés et peu de désirs.
------------
3/ Wilhelm - 19
1. Tut ab die Heiligkeit, werft weg das Wissen,
so wird das Volk hundertfach gewinnen.
2. Tut ab die Sittlichkeit, werft weg die Pflicht,
so wird das Volk zurückkehren zu Kinderpflicht und Liebe.
3. Tut ab die Geschicklichkeit, werft weg den Gewinn,
so wird es Diebe und Räuber nicht mehr geben.
4. In diesen drei Stücken
ist der schöne Schein nicht ausreichend.
5. Darum sorgt, daß die Menschen sich an etwas halten können,
Zeigt Einfachheit, haltet fest die Lauterkeit!
Mindert Selbstsucht, verringert die Begierden!
Gebt auf die Gelehrsamkeit!
So werdet ihr frei von Sorgen.
------------
)()(
CHƯƠNG 20
第二十章
I. Nội Dung:
1. 絕學無憂,唯之與阿,相去幾何﹖
善之與惡,相去若何﹖
2. 人之所畏,不可不畏。
荒兮其未央哉!
3. 眾人熙熙如享太牢
如春登臺。
我獨泊兮其未兆,
如嬰兒之未孩;
儽儽兮若無所歸。
4. 眾人皆有餘,而我獨若遺。
我愚人之心也哉!
沌沌兮, 俗人昭昭, 我獨昏昏;
俗人察察,我獨悶悶。
澹 兮其若海 , 飂兮若無止;
眾人皆有以,而我獨頑且鄙。
5. 我獨異於人,而貴食母
1/ Âm:
1. Tuyệt học vô ưu, duy chi dữ a, tương khứ kỷ hà?
Thiện chi dữ ác. tương khứ nhược hà ?
2. Nhân chi sở úy, bất khả bất úy.
Hoang hề kỳ vị ương tai!
3. Chúng nhân hi hi như hưởng thái lao, như xuân đăng đài.
Ngã độc bạc hề kỳ vị triệu, như anh nhi chi vị hài. Luy luy hề nhược vô sở qui.
4. Chúng nhân giai hữu dư, nhi ngã độc nhược di.
Ngã ngu nhân chi tâm dã tai!
Độn độn hề, tục nhân chiêu chiêu, ngã độc hôn hôn.
Tục nhân sát sát, ngã độc muộn muộn.
Đạm hề kỳ nhược hải. Liêu hề nhược vô chỉ.
Chúng nhân giai hữu dĩ, nhi ngã độc ngoan thả bỉ.
5. Ngã độc dị ư nhân, nhi quí thực mẫu.
2/ Nghĩa:
1. Dứt học, hết lo, dạ với ơi khác nhau bao nhiêu?
Thiện với ác khác nhau thế nào?
2. Cái người sợ, ta há chẳng sợ. Rộng lớn thay, không sao đến được!
3. Người đời hớn hở, như hưởng yến tiệc, như lên đài xuân.
Riêng ta lặng lẽ, chẳng lộ ý tình, như đứa trẻ thơ chưa biết mỉm cười,
lãng đãng thờ ơ như chẳng nơi về.
4. Người đời dư thừa, ta như thiếu thốn.
Lòng ta mê muội biết bao!.
Người đời sáng rỡ, riêng ta mịt mù.
Vắng vẻ như biển khơi, vi vu như gió không ngừng thổi.
Mọi người đều hữu dụng, riêng ta ngu ngoan thô thiển.
5. Ta không giống mọi người, vì ta tôn quí mẹ nuôi muôn vật.
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Sự tồn tại tương đối giữa các khái niệm đạo đức và phi đạo đức là do hoàn cảnh tập thành.
2. Sự nể sợ của thường nhân và đạo nhân tuy bên ngoài giống nhau nhưng bên trong không thể nào so sánh được bỡi phẩm tính bản chất của đạo là vô hạn lượng.
3. Động thái tình cảm của đạo nhân không phụ thuộc vào sự kích thích của hoàn cảnh. Đạo là tuyệt đối nên không có phương vị và đích điểm.
4. Động thái của thường nhân giống như người lội xuôi dòng nước nên khó rửa sạch trần ai. Cách sống của đạo nhân như kẻ lội ngược dòng nước nên càng lúc thân tâm càng sạch sẽ. Vì vậy ” Hằng thuận chúng sanh” là chuyện không phải dễ làm.
5. Đạo tâm tôn trọng và tùy thuận lực hiếu sinh trong trời đất nên không thể thõa mãn cho tâm thế gian trong các xã hội bị lôi cuốn bỡi tham dục hiếu sát.
-------------
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Lau – 20:
1.Between yea and nay
How much difference is there?
Between good and evil
How great is the distance?(1)
2. What others fear
One must also fear (2).
3. The multitude are joyous
As if partaking of the offering
Or going up to a terrace in spring.
I alone am inactive and reveal no signs,
And wax without having reached the limit.
Like a baby that has not yet learned to smile,
Listless as though with no home to go back to.
4. The multitude all have more than enough.
I alone seem to be in want.
My mind is that of a fool - how blank!
Vulgar people are clear.
I alone am drowsy.
Vulgar people are alert.
I alone am muddled.
Calm like the sea;
Like a high wind that never ceases.
The multitude all have a purpose.
I alone am foolish and uncouth.
5. I alone am different from others
And value being fed by the mother.
---------------
(1) Renounce the study, and you will be free of sorrow (絕學無憂)
(2) Không dịch : Hoảng hề kỳ vị ương tai ! (荒兮其未央哉!)
2/ Julien – 20 :
1. Renoncez à l'étude, et vous serez exempt de chagrins.
Combien est petite la différence de weï (un oui bref) et de o (un oui lent) !
Combien est grande la différence du bien et du mal !
2. Ce que les hommes craignent, on ne peut s'empêcher de le craindre.
Ils s'abandonnent au désordre et ne s'arrêtent jamais.
3. Les hommes de la multitude sont exaltés de joie comme celui qui se repaît de mets succulents, comme celui qui est monté, au printemps, sur une tour élevée.Moi seul je suis calme : (mes affections) n'ont pas encore germé.
Je ressemble à un nouveau-né qui n'a pas encore souri à sa mère.
Je suis détaché de tout, on dirait que je ne sais où aller.
4. Les hommes de la multitude ont du superflu ; moi seul je suis comme une homme qui a perdu tout.
Je suis un homme d'un esprit borné, je suis dépourvu de connaissances.
Les hommes de la multitude sont remplis de lumières ; moi seul je suis comme plongé dans les ténèbres.
Les hommes du monde sont doués de pénétration ; moi seul j'ai l'esprit trouble et confus.
Je suis vague comme la mer ; je flotte comme si je ne savais où m'arrêter.
Les hommes de la multitude ont tous de la capacité ; moi seul je suis stupide ; je ressemble à un homme rustique.
5.Moi seul je diffère des autres hommes parce que je révère la mère qui nourrit (tous les êtres).
------------
3/ Wilhelm – 20: (1)
1. Zwischen Gewiß und Jawohl:
was ist da für ein Unterschied?
Zwischen Gut und Böse:
was ist da für ein Unterschied?
2. Was die Menschen ehren, muß man ehren (2).
O Einsamkeit, wie lange dauerst Du?
3. Alle Menschen sind so strahlend(3),
als ginge es zum großen Opfer,
als stiegen sie im Frühling auf die Türme.
Nur ich bin so zögernd, mir ward noch kein Zeichen,
wie ein Säugling, der noch nicht lachen kann,
unruhig, umgetrieben als hätte ich keine Heimat.
4. Alle Menschen haben Überfluß;
nur ich bin wie vergessen.
Ich habe das Herz eines Toren, so wirr und dunkel.
Die Weltmenschen sind hell, ach so hell;
nur ich bin wie trübe.
Die Weltmenschen sind klug, ach so klug;
nur ich bin wie verschlossen in mir,
unruhig, ach, als wie das Meer,
wirbelnd, ach, ohne Unterlaß.
Alle Menschen haben, ihre Zwecke;
nur ich bin müßig wie ein Bettler.
5. Ich allein bin anders als die Menschen:
Doch ich halte es wert,
Nahrung zu suchen bei der Mutter(4).
------------
(1) Verzichten die Studie, und Sie werden frei von Leid sein, (絕學無憂)
(2) Befürchten
(3) froh
(4) weil ich verehre die Mutter Fütterung (alle
Wesen).
)()(
CHƯƠNG 21
第二十一章
I. Nội Dung:
1. 孔德之容惟道是從。
2. 道之為物,惟恍惟惚。
惚兮恍兮其中有象。
恍兮惚兮其中有物。
窈兮冥兮其中有精。
其精甚真。其中有信。
3. 自古及今,
其名不去以閱眾甫。
4. 吾何以知眾甫之狀哉? 以此。
1/ Âm:
1. Khổng đức chi dung, duy Đạo thị tùng.
2. Đạo chi vi vật, duy hoảng duy hốt.
Hốt hề, hoảng hề, kỳ trung hữu tượng.
Hoảng hề, hốt hề kỳ trung hữu vật;
Yểu hề minh hề, kỳ trung hữu tinh.
Kỳ tinh thậm chân, kỳ trung hữu tín.
3. Tự cổ cập kim,
kỳ danh bất khứ, dĩ duyệt chúng phủ.
4. Ngô hà dĩ trị chúng phủ chi trạng tai, dĩ thử.
2/ Nghĩa:
1. Dung nghi đức lớn đều tùy theo Đạo.
2. Đạo sinh muôn vật, chỉ lờ mờ thấp thoáng.
Thấp thoáng lờ mờ trong có hình tượng.
Lờ mờ thấp thoáng trong có vật thể.
Mờ mịt sâu kín trong có tinh vi.
Tinh vi chân thực trong có niềm tín.
3. Từ xưa đến nay,
đạo còn ở đó , trải khắp muôn vật.
4. Do đâu ta biết bản nguyên vạn vật? Do như vậy đó !
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Đạo là bổn nguyên, là căn cội, đức là hành động đạt đạo.
2, 3. "Cái khó thấy nhất,là cái- trước- mắt.
Cái tìm không gặp, là cái- khắp- nơi.
Cái chỉ để chơi, là sự phân biệt.
Cái gì cũng biết, xa lánh đạo trời.
Khó nhất trên đời, tự biết mình vậy."
4. Đạo ở khắp nơi cho nên tự biết mình là biết đạo vậy.
------------
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Lau - 21
1. In his every movement a man of great virtue
Follows the way and the way only.
2. As a thing the way is Shadowy and indistinct.
Indistinct and shadowy,Yet within it is an image;
Shadowy and indistinct,Yet within it is a substance.
Dim and dark,Yet within it is an essence.
This essence is quite genuine
And within it is something that can be tested.
3. From the present back to antiquity,
Its name never deserted it.
It serves as a means for inspecting the fathers of the multitude.
4.How do I know that the fathers of the multitude are like that?
By means of this.
----------------
2/ Julien – 21 :
1. Les formes visibles de la grande Vertu émanent uniquement du Tao.
2. Voici quelle est la nature du Tao. Il est vague, il est confus.
Qu'il est confus, qu'il est vague ! Au-dedans de lui, il y a des images.
Qu'il est vague, qu'il est confus ! Au-dedans de lui il y a une essence spirituelle.
Cette essence spirituelle est profondément vraie.
Au-dedans de lui, réside le témoignage infaillible (de ce qu'il est) ;
3. depuis les temps anciens jusqu'à aujourd'hui,
son nom n'a point passé. Il donne issue (naissance) à tous les êtres.
4. Comment sais-je qu'il en est ainsi de tous les êtres ? (Je le sais) par le Tao.
----------------
3/ Wilhelm – 21:
1. Des großen LEBENS Inhalt folgt ganz dem SINN (1).
2. Der SINN bewirkt die Dinge so chaotisch, so dunkel.
Chaotisch, dunkel sind in ihm Bildes.
Dunkel, chaotisch sind in ihm Dinge.
unergründlich finster ist in ihm Same.
Dieser Same ist ganz wahr.
In ihm ist Zuverlässigkeit.
3. Von alters bis heute
sind die Namen nicht zu entbehren, um zu überschauen alle Dinge.
4.Woher weiß ich aller Dinge Art? Eben durch sie.
------------
(1) Weg
Tháng 1- 2014
------------------------------------------------
Đàm Khánh Hỷ