Thứ Hai, 25 tháng 5, 2020

Kỳ 20- Đọc Lại Đạo Đức Kinh



                                   

















                                            Lão Tử
                                  ĐẠO  ĐỨC  KINH

                                           老子
                                       道 德 經

                                            Kỳ 20
                                  Chương :  76 - 81.
                                        ---------------             
                                                

                                          Chương  76                                                                              

                                  GIỚI  CƯỜNG

                                   第七十六 章:  戒强

                     ***

    I. Nội Dung
    1/ Nguyên văn

1.
人之生也柔弱,
其死也堅強。

2. (1) 草木之生也柔脆,
其死也枯槁。

3. 故堅強者, 死之徒,
柔弱者, 生之徒。

4. 是以兵強則滅 (2),
木強則折 (3)。

5. 強大(4)  處下,
柔弱處上。
---------------
(1) Nhiều bản có ghi hai chữ 萬物
(2) Có bản ghi là   不勝  
(3) Có bản ghi là 共 hoặc là  兵
(4) Có bản ghi là  故堅强
 2/ Âm
1. Nhân chi sinh dã nhu nhược,
Kỳ tử dã kiên cường.
2. Thảo mộc chi sinh dã nhu thuý.
 Kỳ tử dã khô cảo. 

3. Cố kiên cường giả, tử chi đồ;
Nhu nhược giả, sinh chi đồ.

4. Thị dĩ binh cường tắc diệt,
Mộc cường tắc chiết.

5. Cường  đại xử hạ,
Nhu nhược xử thượng.
 

3/ Nghĩa
1. Con người  khi sống   thì mềm, khi chết thì cứng;
2. Cây cỏ khi sống thì mềm dịu , khi chết   thì khô cứng.
3. Cho nên cứng mạnh   cùng loại với chết;
Mềm yếu   cùng loại với sống.
4. Do đó, binh  khí  cứng rắn   ắt bị   diệt;
Cây cối  cứng  chắc  ắt  bị đốn  hạ .
5. Vậy, cứng mạnh  ở  bên  dưới ;
Mềm yếu      ở  bên  trên   .

II. Khái Niệm Liên Hệ
1,2,3.  Sự sống phát sinh từ nước, cơ thể sông của thực vật  và động vật chứa thành phần nước rất lớn, khi chết thì số nước này không còn nữa. Đồng thời , một trong các lý thuyết về hồn cho rằng:   Mỗi sinh vật trong  phần  xác hay phần cứng     đều có  chứa phần mềm hay phần hồn là thông tin về sự sống của cá thể ấy. Ở  thực vật,  đó là khả năng  cảm ứng định hướng, ở muông thú là giác hồn, ở người là linh hồn. Khi chết thì phần mềm hay các thông tin về sự sống không còn ở đó nữa, chỉ còn lại phần cứng và bị   phân rã  .

4. Binh khí  là dụng cụ dùng để sát thương sẽ bị  vô hiệu hóa bỡi dụng cụ chống sát thương.  Cũng như tử khí của lực hiếu sát sẽ bị  biến diệt bỡi  sinh khí của lực  hiếu sinh. Cây cứng ắt có búa rìu cứng hơn cho nên dễ bị đốn ngã.

5.  Nguyên tắc “ Cứng mạnh ở dưới, mềm yếu ở trên”  thấy được ở hầu hết các sinh vật cũng như các  các công trình xây dựng. Ở  cây xanh      hoa   mềm yếu   trổ  bên trên, gốc   rễ cứng chắc thì nằm  bên dưới.  Nền móng nhà ở, đường đi  là cố thể  cứng  chắc ở bên dưới, bên trên là các thành phần nhẹ yếu. “ Đại đạo ức cường phù nhược”   cho nên lớn phải nhường nhỏ, mạnh phải nhường yếu,  quân sự phải ngường dân sự   
   
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
 1/ English - Lau 76
1. A man is supple and weak when living,
But hard and stiff when dead.
2. Grass and trees are pliant and fragile when living,
 But dried and shrivelled  when dead.
3. Thus the hard and the strong are the comrades of death;
The supple and the weak are the comrades of life.

4. Therefore a weapon that is strong will not vanquish;
A tree that is strong will suffer the axe.

5. The strong and big takes the lower position,
The supple and weak takes the higher position.

    3/ Français - Julien 76

1. Quand l'homme vient au monde, il est souple et faible ; Quand il meurt, il est roide et fort.

2. Quand les arbres et les plantes naissent, ils sont souples et tendres ;
Quand ils meurent, ils sont secs et arides.

3. La roideur et la force sont les compagnes de la mort ;
 La souplesse et la faiblesse sont les compagnes de la vie.

4. C'est pourquoi, lorsqu'une armée est forte, elle n'emporte pas la victoire.
Lorsqu'un arbre est devenu fort, on l'abat.

5. Ce qui est fort et grand occupe le rang inférieur ;
Ce qui est souple et faible occupe le rang supérieur.

3/ Deutsch - Wilhelm 76

1. Der Mensch, wenn er ins Leben tritt, ist weich und schwach,
Und wenn er stirbt, so ist er hart und stark.

2. Die Pflanzen, wenn sie ins Leben treten, sind weich md zart,
Und wenn sie sterben, sind sie dürr und starr.

3. Darum sind die Harten und Starken Gesellen des Todes,
Die Weichen und Schwachen Gesellen des Lebens.

4. Darum: Sind die Waffen stark, so siegen sie nicht.
Sind die Bäume stark, so werden sie gefällt.

5. Das Starke und Große ist unten.
Das Weiche und Schwache ist oben.

                                                                )()(
                              
                                                      Chương  77                                                                                                                      
                         THIÊN  ĐẠO
                               第七十七 章:  天 道
    ***
    I. Nội Dung
    1/ Nguyên văn
 
1. 天之道其猶張弓與。
高者抑之,下者舉之。
有餘者損之,不足者補之。
天之道 損有餘而補不足。

2. 人之道,則不然,
損不足以奉有餘。
孰能有餘以奉天下?
唯有道者。

3. 是以聖人為而不恃,
功成而不處。
其不欲見賢邪 (*)!
----------------
(*) Nhiều bản không có chữ  邪

     2/ Âm
1. Thiên chi Đạo, kỳ do trương cung dư .
Cao giả ức chi, hạ giả cử chi;
Hữu dư giả tổn chi, bất túc giả bổ chi.
Thiên chi Đạo  tổn hữu dư nhi bổ bất túc.
2. Nhân chi đạo tắc bất nhiên,
Tổn bất túc nhi phụng hữu dư.
 Thục năng hữu dư dĩ phụng thiên hạ?
Duy hữu đạo giả.
3. Thị dĩ thánh nhân, vi nhi bất thị,
 Công thành nhi bất xử,
Kỳ bất dục kiến hiền da !
    3/ Nghĩa
1. Đạo trời      như thể  trương    cung ,
Cao thì  hạ xuống , thấp chùng  nâng lên;
Dây dài thu bớt ,  dây  ngắn     thêm ra.
Đạo  trời  lấy  chỗ dư   ,  bù  chỗ thiếu,
2. Đạo   người thế gian trái với tự nhiên,
Bỡi nó lẫy  chỗ thiếu mà đắp cho chỗ dư.
Ai có thể dư để    bù cho  chỗ thiếu của thiên hạ?
Chỉ có   người  đạt  đạo mới làm được như vậy.
3. Do đó,  thánh nhân  làm mà không cậy công,
Thành công  mà không thụ hưởng   chữc  vị.   
Đó là  không muốn phô trương thánh   đức !

  II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Theo luật tự nhiên   đầy thì tràn ra ,  vơi thì nhận vào . Thiên đạo bớt chỗ thừa, bù chỗ thiếu để được  trung hòa thường đủ, . Trung là  gốc gốc  trời đất, hòa là sự đạt đạo   của con  người  . Có trung hòa thì trời đất,  vạn vật mới  ổn định.
2. Thế gian trái với đạo trời , ở chỗ phản suy  phù thịnh. lấy của người nghèo cung phụng   người giàu,  ức hiếp   người yếu , hùa theo  kẻ mạnh, vơ vét của dân cống nộp cho vua quan. Như vậy là mất trung hòa ắt bị sụp đổ.
3. Thánh nhân thí  đức mà không cần báo đức. Thánh đức  vô ngã, vô vi   không hiển thị  theo phẩm vị thế gian.

III. Các  Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
    1/ English - Lau 77
1. Is not the way of heaven like the stretching of a bow?
The high it presses down , the low it lifts up;
The excessive it takes from, the deficient it gives to.
It is the way of heaven to take from what has in excess in order to  make good what is deficient.

2. The way of man is otherwise:
It takes from those who are in want in order to offer this to those who already have more than enough.
Who is there that can take what he himself has in excess and offer  this to the empire?
Only he who has the way.

3. Therefore the sage benefits them yet exacts no gratitude,
Accomplishes his task yet lays claim to no merit.

Is this not because he does not wish to be considered a better man than  others?

    2/ Français - Julien 77

1. La voie du ciel (c'est-à-dire le ciel) est comme l'ouvrier en arcs,
 Qui abaisse ce qui est élevé, et élève ce qui est bas ;
Qui ôte le superflu, et supplée à ce qui manque.
Le ciel ôte à ceux qui ont du superflu pour aider ceux qui n'ont pas assez.

2. Il n'en est pas ainsi de l'homme :  
Il  ôte à ceux qui n'ont pas assez pour donner à ceux qui ont du superflu.
Quel est celui qui est capable de donner son superflu aux hommes de l'empire ?
Celui-là seul qui possède le Tao.

3. C'est pourquoi le Saint fait (le bien) et ne s'en prévaut point.
Il accomplit de grandes choses et ne s'y attache point.
Il ne veut pas laisser voir sa sagesse.

    3/  Deutsch - Wilhelm 77
1. Des Himmels SINN, wie gleicht er dem Bogenspanner !
Das Hohe drückt er nieder, das Tiefe erhöht er.
Was zuviel hat, verringert er, was nicht genug hat, ergänzt er.
 Des Himmels SINN ist es, was zuviel hat, zu verringern, was nicht genug hat, zu ergänzen.

2. Des Menschen Sinn ist nicht also.
Er verringert, was nicht genug hat, um es darzubringen dem, das zuviel hat.
Wer aber ist imstande, das  was er zuviel hat, der Welt darzubringen?
Nur der, so den SINN hat.

3. Also auch des Berufene: Er wirkt und behält nicht.
Ist das Werk vollbracht, so verharrt er nicht dabei.
Er wünscht nicht, seine Bedeutung vor andern zu zeigen.
                                                         )()(
                              
                                                    Chương  78                                                                             
                                              NHIỆM  TÍN

                                            第七十八 章:  任信            

                           ***

    I. Nội Dung
    1/ Nguyên văn

1. 天下莫柔弱於水,
而攻堅強者,莫之能勝,
以其無以易之。
2.
弱之勝強, 柔之勝剛。
天下莫不知, 莫能行。
3.
是以聖人云:
受國之垢是謂社稷主。
受國不祥是為天下王。
正言若反.

    2/ Âm
   
 1. Thiên hạ mạc nhu nhược   ư thủy,
Nhi công kiên cường giả, mạc chi năng thắng,
 Dĩ kỳ vô dĩ dịch chi.
2. Nhu thắng cương, nhược thắng cường.
Thiên hạ mạc bất tri,  mạc năng hành.
3. Thị dĩ thánh nhân vân:
Thụ quốc chi cấu, thị vị  xã tắc chủ.
Thụ quốc bất tường, thị vi thiên hạ vương.
Chính ngôn nhược phản.
 
3/ Nghĩa  
1. Trong thiên hạ không có gì mềm yếu như nước,
Nhưng, để  thắng được  vật cứng, thì không có gì hơn nước,
Không có gì thay cho nước được.
2. Mềm thắng cứng, yếu thắng mạnh,
Mọi người   ai cũng  biết vậy, nhưng không ai thực hành.
3. Cho nên thánh nhân nói:
“ Người nhận chịu   ô nhục của một nước , đó là chủ   xã tắc;
Người nhận chịu hoạn nạn  cho mọi người, đó là   vua thiên hạ.”
Lời nói  chân chánh   nghe như ngược đời.

 II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Nước nhu mềm, ưa  chỗ thấp, vượt vật cản bằng cách đi vòng, ở với vật tròn thì nó tròn. với vật vuông thì nó vuông, Nhờ tánh mềm yếu,  tùy thuận thẩm thấu  mà nó làm tan rã vật cứng và châu du   khắp trời đất.
    Nước là nguồn gốc sự sống, không gì thay nó được.
2. Mềm yếu  thì  uyển chuyển  sống  động nên có thể  thắng    cứng là vật trơ.  Nhu đạo là con đường sống đang tăng tiến, cương đạo là con đường diệt đang phân rã.
3. Xã (社) là  đất đai, chỉ lãnh thổ một nước; tắc (稷) là lúa gạo nuôi sống dân trong nước. Xã tắc phiếm chỉ cho lãnh thổ và dân tộc    một quốc gia . Theo giá trị  đạo đức của một nước  thì thắng lợi vẻ vang là thuộc về dân tộc, và thất bại ô nhục  là thuộc về chánh quyền và nguyên thủ quốc gia.
Theo luật nhân quả thì tội lỗi  ác nghiệp của ai thì người đó phải chịu, không ai trong cha mẹ, vợ chồng , con cháu, bạn bè  có thể chịu  tội thay. Ngoại trừ trường hợp:  (1) Một vị thầy có thánh  đức hay minh sư chịu  tội thay học trò của minh. (2) Một vị vua có huyền  đức hay minh quân chịu  tội thay cho dân của mình.    Khổng giáo cũng  xếp hạng theo ưu tiên trách nhiệm    chịu  tội thay là  “ Vua - Thầy - Cha “.  Vậy thì ba vị này   phải      tu nhân  tích đức mới có thể hoàn thành trách nhiệm.
    
    III. Các  Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
      1/ English - Lau 78

1. In the world there is nothing more submissive and weak than water.
Yet for attacking that which is hard and strong nothing can surpass  it.
This is because there is nothing that can take its place.

2. That the weak overcomes the strong, and the submissive overcomes the hard,
Everyone in the world knows yet no one can put this knowledge into  practice.

3. Therefore the sage says,
One who takes on himself the humiliation of the state
Is called a ruler worthy of offering sacrifices to the gods of earthand millet.
One who takes on himself the calamity of the state
Is called a king worthy of dominion over the entire empire.

Straightforward words seem paradoxical.
    
    2/ Français - Julien 78

1. Parmi toutes les choses du monde, il n'en est point de plus molle et de plus faible que l'eau,
Et cependant, pour briser ce qui est dur et fort, rien ne peut l'emporter sur elle.
Pour cela rien ne peut remplacer l'eau.

2. Ce qui est faible triomphe de ce qui est fort ; ce qui est mou triomphe de ce qui est dur.
Dans le monde, il n'y a personne qui ne connaisse (cette vérité), mais personne ne peut la mettre en pratique.

3. C'est pourquoi le Saint dit :
Celui qui supporte les opprobres du royaume devient chef du royaume.
Celui qui supporte les calamités du royaume devient le roi de l'empire.
Les paroles droites paraissent contraires (à la raison).
  
    3/  Deutsch - Wilhelm 78
1. Auf der ganzen Welt gibt es nichts Weicheres und Schwächeres als das Wasser.
Und doch in der Art, wie es dem Harten zusetzt,
kommt nichts ihm gleich.
Es kann durch nichts verändert werden.

2. Daß Schwaches das Starke besiegt, und Weiches das Harte besiegt,
Weiß jedermann auf Erden, aber niemand vermag danach zu handeln.

3. Also auch hat ein Berufener gesagt:
Wer den Schmutz des Reiches auf sich nimmt,
der ist der Herr bei Erdopfern.
Wer das Unglück des Reiches auf sich nimmt,
der ist der König der Welt.
Wahre Worte sind wie umgekehrt.

                                            )()(
                              
                                 Chương  79                                                                            

                               NHIỆM  KHẾ

                                  第七十  九 章:   任契


                                                   ***

    I. Nội Dung
    1/ Nguyên văn

1.
和大怨必有餘怨.(*)
安可以為善?
2.
是以聖人執左契,
而不責於人。
3.
有德司契, 無德司徹。
4.
天道無親, 常與善人。
-----------------
(*) Bản Wikisource còn có câu “Báo oán dĩ đức”( 報怨以德)

  2/ Âm
1. Hòa đại oán, tất hữu dư oán.
An khả dĩ vi thiện?
2. Thị dĩ thánh nhân, chấp tả khế
Nhi bất trách ư nhân.
3. Hữu đức tư khế, vô đức tư triệt.
4. Thiên đạo vô thân. thường dữ thiện nhân.
  
3/ Nghĩa
1. Hòa giải được oán lớn ắt  còn   oán nhỏ   trong lòng,
Như vậy sao có thể nói là làm   lành  được?
2. Do đó thánh nhân  như  cầm  phần bên  trái của  tờ giao ước
Không đòi nợ    người khác.
3. Người có đức lo  giữ  giao ước; người không có đức lo đòi người khác.
4. Đạo trời không có thân sơ, thường chỉ hợp với người hiền lành.   
  
 II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Xử án xong ắt có bên thua, bên thắng. Bên thua phải đền bồi ,  trong lòng   còn ta thán. Phạm tội phải đền tội nhưng     oán  hận khôn nguôi. Pháp luật  “ Mắt đền mắt, răng đền răng “ không    nhổ  sạch gốc rễ hận thù, nó giống như cắt cỏ dại  phần  ngọn,  sau này  cỏ sẽ mọc mạnh hơn .  Thánh đức lấy ân trả oán, oán ắt tiêu tan, tâm  phiền não phẩn hận trở thành tâm thiện hành xả, bất hại.
2, 3.  Ngày xưa tờ giao ước  giao và nhận đồ vật hay tiền bạc  có hai phần. Bên trái là phần  cung  do  người  phải giao nộp  nắm   để đối chiếu khi cung ứng. Bên phải là phần cấu do người yêu cầu  giữ để đòi cung ứng. Thánh nhân giống như người cầm phần trái của tờ giao ước, tức là  chỉ nghĩ việc cung ứng ,   chứ không nghĩ việc  đòi hỏi  người khác.
4. Ánh sáng và không khí là  vật chất rất cần cho sự sống nhưng thiên nhiên  cho không,  mọi  sinh vật đều dùng thoải mái.   Tuy nhiên   mắt mở  mới nhận được ánh sáng,   mũi mở,    phổi hoạt động  mới nhận được không khí. Cũng vậy, đạo trời cho mà không đòi hỏi, không hề tư vị ai, nhưng  người có đức hạnh, có hiền lành   mới nhận được   phước lành  của trời.
  
    III. Các  Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 79
1. When peace is made between great enemies, some enmity is bound to remain undispelled.
How can this be considered perfect?

2. Therefore the sage takes the left-hand tally, but exacts no payment from the people.

3. The man of virtue takes charge of the tally; the man of no virtue takes charge of exaction.

4. It is the way of heaven to show no favoritism.It is for ever on the side of the good man.

    2/ Français - Julien 79
1. Si vous voulez apaiser les grandes inimitiés des hommes, ils conserveront nécessairement un reste d'inimitié.
Comment pourraient-ils devenir vertueux ?

2. De là vient que le Saint garde la partie gauche du contrat   et ne réclame rien aux autres.

3. C'est pourquoi celui qui a de la vertu songe à donner ; celui qui est sans vertu songe à demander.

4. Le ciel n'affectionne personne en particulier. Il donne constamment aux hommes vertueux.

    3/  Deutsch - Wilhelm 79
1. Versöhnt man großen Groll
und es bleibt noch Groll übrig,
Wie wäre das gut?

2. Darum hält der Berufene sich an seine Pflicht
Und verlangt nichts von anderen.

3. Darum: Wer LEBEN hat, hält sich an seine Pflicht,
Wer kein LEBEN hat, hält sich an sein Recht (2).
--------------------
(2) Không dịch câu cuối.

                                             )()(
                              
                                 Chương  80                                                                             

                     ĐỘC  LẬP

                                   第八十 章:  独立

                             ***
                                                                            
                      I. Nội Dung
                      1/ Nguyên văn
1. 小國寡民,
使有什伯之器而不用。
2.
使民重死而不遠徙。
雖有舟, 輿無所乘之。
3.
雖有甲兵無所陳之。
4.
使民復結繩而用之。
5.
甘其食、美其服、
安其居、樂其俗。
6.
鄰國相望,
雞犬之聲相聞。
民至老死不相往來。

    2/ Âm
1. Tiểu quốc quả dân,
Sử hữu thập bá chi khí   nhi bất dụng.
2. Sử dân trọng tử nhi bất viễn tỉ.
Tuy hữu chu,  dư vô sở thừa chi.
3. Tuy hữu giáp binh, vô sở trần chi.
4. Sử dân phục kết thằng nhi dụng chi.
5. Cam kỳ thực, mỹ kỳ phục;
An kỳ cư, lạc kỳ tục.
6. Lân quốc tương vọng.
Kê,  khuyển chi thanh tương văn.
Dân chí lão tử, bất tương vãng lai.

    3/ Nghĩa
1. Nước nhỏ, dân ít ,
Khiến dân dẫu có   khí cụ  bằng  mười , bằng  trăm người  cũng không dùng.
2. Dạy dân coi nặng sự  chết  mà  không dám viễn phương,
Dẫu có thuyền,  có  xe  cũng chẳng  dùng đến;
3. Tuy có quân binh, khí giới cũng chẳng bày binh bố trận.
4. Dạy dân  trở  lại  dùng  gút  dây  mà  ghi nhớ sự việc.
5. Thức ăn     đạm bạc  mà thấy  ngon, đồ mặc   sơ sài  mà   đẹp;
 Nhà  ở thô sơ  mà  an lành, cách sống  chất phác mà vui thích.
6. Các nước  láng giềng  người có thể  nhìn thấy nhau,
Tiếng gà gáy, chó sủa  hai bên đều nghe,
Mà dân hai nước suốt đời chẳng ham  việc  lui tới.

 II. Khái Niệm Liên Hệ
  1. Thánh nhân trị  nước   coi  nước  mình là  nhỏ, dân mình là ít ỏi , Dạy dân   giới tâm   không ham   cơ giới,
2. Đại đạo trị quốc,  an dân  lo cho dân an cư lạc nghiệp, có lòng yêu nước thương nòi,   gắn bó với quê hương. Dân   biết  được   sống chết là chuyện  hệ trọng nhất của đời người, cho nên   không vì mưu cầu  danh lợi mà phải lưu lạc viễn phương, tự đưa mình vào chốn hiểm nguy. Dẫu cho có tàu, có xe cũng chẳng bỏ xứ mà đi.
3, 4. Đại đạọ thánh đức dạy dân khai mở từ tâm, yêu chuộng hòa bình,   không dùng vũ lực binh đao; bền giữ tín tâm, thực thà chất phác,  không  bị  trói buộc vào chữ nghĩa .
5. Hạnh phúc chân thật,   thân tâm an lạc cần   các điều kiện tinh thần thuận lợi hơn là vật chất phồn hoa.
6.  Vô ngã, vô vi mới có độc lập; vô dục; vô cầu mới có tự do.

  III. Các  Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
    1/ English - Lau 80
1. Reduce the size of the population and the state.
Ensure that even though the people have tools of war for a troop or  a battalion they will not use them;

2. And also that they will be reluctant to move to distant places because  they look on death as no light matter.
Even when they have ships and carts, they will have no use for them;

3. And even when they have armor and weapons, they will have no occasion  to make a show of them.

4. Bring it about that the people will return to the use of the knottedrope,

5. Will find relish in their food  and beauty in their clothes,
Will be content in their abode and happy in the way they live.

6. Though adjoining states are within sight of one another,
And the sound of dogs barking and cocks crowing in one state can be heard in another,
Yet the people of one state will grow old and die without having had  any dealings with those of another.

    2/ Français - Julien 80
1. (Si je gouvernais) un petit royaume et un peuple peu nombreux,
N'eût-il des armes que pour dix ou cent hommes, je l'empêcherais de s'en servir.

2. J'apprendrais au peuple à craindre la mort et à ne pas émigrer au loin.
Quand il aurait des bateaux et des chars, il n'y monterait pas.

3. Quand il aurait des cuirasses et des lances, il ne les porterait pas.

4. Je le ferais revenir à l'usage des cordelettes nouées   .

5. Il savourerait sa nourriture, il trouverait de l'élégance dans ses vêtements ;
il se plairait dans sa demeure, il aimerait ses simples usages.

6. Si un autre royaume se trouvait en face du mien,
 Et que les cris des coqs et des chiens s'entendissent de l'un à l'autre,
Mon peuple arriverait à la vieillesse et à la mort sans avoir visité le peuple voisin.
    3/  Deutsch - Wilhelm 80
1. Ein Land mag klein sein und seine Bewohner wenig,
Geräte, die der Menschen Kraft vervielfältigen, lasse man nicht gebrauchen.

2. Man lasse das Volk den Tod wichtig nehmen und nicht in die Ferne reisen.
Ob auch Schiffe und Wagen vorhanden wären, sei niemand, der darin fahre.

3. Ob auch Panzer und Waffen da wären, sei niemand, der sie entfalte.

4. Man lasse das Volk wieder Stricke knoten und sie gebrauchen statt der Schrift.

5. Mach süß seine Speise,  und schön seine Kleidung;
Friedlich seine Wohnung, und fröhlich seine Sitten.

6. Nachbarländer mögen in Sehweite liegen,
Daß man den Ruf der Hähne und Hunde gegenseitig hören kann:
Und doch sollen die Leute im höchsten Alter sterben,
ohne hin und her gereist zu sein.

                                                )()(
                              
                                            Chương  81                                                                             
                                        HIỂN  CHẤT
                                           第八十一 章:  顯 質
                                                      ***
      I. Nội Dung
     1/ Nguyên văn

1.
信言不美; 美言不信。
善者不辯; 辯者不善。
知者不博; 博者不知。

2. 聖人不積。
既以為人己愈有。
既以與人己愈多。
天之道利而不害。
聖人之道為而不爭。
    2/ Âm
  1. Tín ngôn bất mỹ; mỹ ngôn bất tín.
Thiện giả bất biện; biện giả bất thiện.
Tri giả bất bác; bác giả bất tri.
2. Thánh nhân bất tích.
Ký dĩ vi nhân, kỷ dũ hữu;
Ký dĩ dữ nhân, kỷ dũ đa.
Thiên chi đạo  lợi nhi bất hại.
Thánh nhân chi đạo vi nhi bất tranh.
    3/  Nghĩa
1. Lời nói chân  thật  thì không đẹp đẽ ; lời nói đẹp đẽ   thì không chân  thật.
Người hiền lành    không  tranh biện; người tranh biện   không hiền lành.
Người   biết  rõ  đạo    không phải   học  nhiều hiểu  rộng; người học  nhiều hiểu  rộng    không phải  biết rõ đạo.
2. Thánh nhân không tích góp.
Càng giúp người   mình càng thêm có,
Càng cho người   mình càng nhiều thêm.
Đạo trời  tạo thuận lợi chứ không gây tổn hại cho muôn vật;
Đạo thánh   chỉ trợ giúp   chứ không  đua tranh với ai.
   
     II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Lời nói đáng tin  thì đơn sơ, ngắn gọn, dễ kiểm chứng; lời nói   dài dòng, giọng điệu trau chuốt, khó kiểm chứng thì không đáng tin. Theo đó, các tác phẩm có giá trị tư tưởng kinh điển    như  : Bát Nhã Tâm Kinh ,Tân Ước-Bài Giảng Trên Núi,    Trung Dung , Đạo Đức Kinh, ….đều là sách mỏng, gọn nhẹ, cho đến  chỉ là  một bài đọc thuộc lòng .
    Người lương thiện dụng  đạo  tu thân , không   dụng      biện tài tranh luận . “Họa từ miệng ra “là nói về   đa  ngôn xảo ngữ rước họa vào thân.  
     Học nhiều biết  rộng là có  kiến thức, thuộc tướng phần và kiến phần của thức Dị thục. Ngộ đạo   giác tri là   giác tánh thuộc  chứng phần và tự chứng phần của thức ấy.
2. Vạn  cảnh   vô thường, vạn pháp vô  ngã  chỉ có sự lưu chuyển, không có sự tích góp  ngưng trệ ,
    Thánh nhân  tạo tác phước đức nhưng không bãm chấp, tức không thọ đức báo. Bố thí phước đức vô vi vô ngã là : Không có người cho, không có người nhận, không có vật cho, không có vật nhận, chỉ có hành động  bố thí mà thôi.
    Đại đạo huyền đức hiếu sinh chỉ nuôi dưỡng, phát triển và bảo vệ sự sống. Thánh đức hiếu hòa, thánh trí bình đẳng cho nên tương sinh mà không tương tranh.

    III. Các  Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 81

1. Truthful words are not beautiful; beautiful words are not truthful.
Good words are not persuasive; persuasive words are not good.
He who knows has no wide learning; he who has wide learning does not know.

2. The sage does not hoard.
Having bestowed all he has on others, he has yet more;
Having given all he has to others, he is richer still.
The way of heaven benefits and does not harm;
The way of the sage is bountiful and does not contend.

2/ Français  - Julien 81
1. Les paroles sincères ne sont pas élégantes ; les paroles élégantes ne sont pas sincères.
L'homme vertueux n'est pas disert ; celui qui est disert n'est pas vertueux.
Celui qui connaît (le Tao) n'est pas savant ; celui qui est savant ne le connaît pas.

2. Le Saint n'accumule pas (les richesses).
Plus il emploie (sa vertu) dans l'intérêt des hommes, et plus elle augmente.
Plus il donne aux hommes et plus il s'enrichit.
Telle est la voie du ciel, qu'il est utile aux êtres et ne leur nuit point.
Telle est la voie du Saint, qu'il agit et ne dispute point.

    3/  Deutsch - Wilhelm 81
1. Wahre Worte sind nicht schön, schöne Worte sind nicht wahr.
Tüchtigkeit überredet nicht, überredung ist nicht tüchtig.
Der Weise ist nicht gelehrt, der Gelehrte ist nicht weise.

2. Der Berufener häuft keinen Besitz auf.
Je mehr er für andere tut,
desto mehr besitzt er.
Je mehr er anderen gibt,
desto mehr hat er.
Des Himmels SINN ist fördern, ohne zu schaden.
Des Berufenen SINN ist wirken, ohne zu streiten.
                                    
                                       ( Đạo Đức Kinh - Hết )


Phú Yên, Tháng Tư, Canh Tý - 2020-05-16
-----------------------------------------------------------
                                               Đàm Khánh Hỷ