Lão Tử
ĐẠO ĐỨC
KINH
Kỳ 20
Chương : 76 - 81.
---------------
Chương 76
GIỚI CƯỜNG
第七十六 章: 戒强
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 人之生也柔弱,
其死也堅強。
2. (1) 草木之生也柔脆,
其死也枯槁。
其死也枯槁。
3. 故堅強者, 死之徒,
柔弱者, 生之徒。
柔弱者, 生之徒。
4. 是以兵強則滅 (2),
木強則折 (3)。
木強則折 (3)。
5. 強大(4) 處下,
柔弱處上。
柔弱處上。
---------------
(1) Nhiều bản có ghi hai chữ 萬物
(2) Có bản ghi
là 不勝
(3) Có bản ghi là 共 hoặc
là 兵
(4) Có
bản ghi là 故堅强
2/ Âm
1. Nhân chi sinh dã nhu nhược,
Kỳ tử dã kiên cường.
2. Thảo mộc chi sinh dã nhu thuý.
Kỳ tử dã khô cảo.
3. Cố kiên cường giả, tử chi đồ;
Nhu nhược giả, sinh chi đồ.
4. Thị dĩ binh cường tắc diệt,
Mộc cường tắc chiết.
5. Cường đại xử hạ,
Nhu nhược xử thượng.
3/ Nghĩa
1. Con người khi sống thì mềm, khi chết thì cứng;
2. Cây cỏ khi sống thì mềm dịu , khi chết thì khô cứng.
3. Cho nên cứng mạnh cùng loại với chết;
Mềm yếu cùng loại với sống.
4. Do đó, binh khí cứng rắn ắt bị diệt;
Cây cối cứng chắc ắt bị đốn hạ .
5. Vậy, cứng mạnh ở bên dưới ;
Mềm yếu ở bên trên .
II. Khái
Niệm Liên Hệ
1,2,3. Sự sống phát sinh từ nước, cơ thể sông của thực
vật và động vật chứa thành phần nước rất
lớn, khi chết thì số nước này không còn nữa. Đồng thời , một trong các lý thuyết
về hồn cho rằng: Mỗi sinh vật trong phần
xác hay phần cứng đều có
chứa phần mềm hay phần hồn là thông tin về sự sống của cá thể ấy. Ở thực vật, đó là khả năng cảm ứng định hướng, ở muông thú là giác hồn, ở
người là linh hồn. Khi chết thì phần mềm hay các thông tin về sự sống không còn
ở đó nữa, chỉ còn lại phần cứng và bị phân rã
.
4. Binh
khí là dụng cụ dùng để sát thương sẽ bị vô hiệu hóa bỡi dụng cụ chống sát thương. Cũng như tử khí của lực hiếu sát sẽ bị biến diệt bỡi sinh khí của lực hiếu sinh. Cây cứng ắt có búa rìu cứng hơn cho
nên dễ bị đốn ngã.
5. Nguyên tắc “ Cứng mạnh ở dưới, mềm yếu ở
trên” thấy được ở hầu hết các sinh vật
cũng như các các công trình xây dựng. Ở cây xanh
hoa mềm yếu trổ bên trên, gốc rễ cứng chắc thì nằm bên dưới. Nền móng nhà ở, đường đi là cố thể cứng chắc
ở bên dưới, bên trên là các thành phần nhẹ yếu. “ Đại đạo ức cường phù nhược” cho nên lớn phải nhường nhỏ, mạnh phải nhường
yếu, quân sự phải ngường dân sự
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/
English - Lau 76
1. A man
is supple and weak when living,
But hard
and stiff when dead.
2. Grass and trees are pliant and fragile when living,
2. Grass and trees are pliant and fragile when living,
But dried and shrivelled when dead.
3. Thus the hard and the strong are the comrades of death;
The supple and the weak are the comrades of life.
4. Therefore a weapon that is strong will not vanquish;
A tree that is strong will suffer the axe.
3. Thus the hard and the strong are the comrades of death;
The supple and the weak are the comrades of life.
4. Therefore a weapon that is strong will not vanquish;
A tree that is strong will suffer the axe.
5. The
strong and big takes the lower position,
The supple and weak takes the higher position.
The supple and weak takes the higher position.
3/ Français - Julien 76
1. Quand
l'homme vient au monde, il est souple et faible ; Quand il meurt, il est
roide et fort.
2. Quand
les arbres et les plantes naissent, ils sont souples et tendres ;
Quand
ils meurent, ils sont secs et arides.
3. La
roideur et la force sont les compagnes de la mort ;
La souplesse et la faiblesse sont les
compagnes de la vie.
4. C'est
pourquoi, lorsqu'une armée est forte, elle n'emporte pas la victoire.
Lorsqu'un arbre est devenu fort, on l'abat.
Lorsqu'un arbre est devenu fort, on l'abat.
5. Ce
qui est fort et grand occupe le rang inférieur ;
Ce qui
est souple et faible occupe le rang supérieur.
3/ Deutsch - Wilhelm 76
1. Der Mensch,
wenn er ins Leben tritt, ist weich und schwach,
Und wenn er stirbt, so ist er hart und stark.
Und wenn er stirbt, so ist er hart und stark.
2. Die
Pflanzen, wenn sie ins Leben treten, sind weich md zart,
Und wenn sie sterben, sind sie dürr und starr.
Und wenn sie sterben, sind sie dürr und starr.
3. Darum
sind die Harten und Starken Gesellen des Todes,
Die Weichen und Schwachen Gesellen des Lebens.
Die Weichen und Schwachen Gesellen des Lebens.
4.
Darum: Sind die Waffen stark, so siegen sie nicht.
Sind die Bäume stark, so werden sie gefällt.
Sind die Bäume stark, so werden sie gefällt.
5. Das Starke und Große ist unten.
Das Weiche und Schwache ist oben.
Das Weiche und Schwache ist oben.
)()(
Chương 77
THIÊN ĐẠO
第七十七 章: 天 道
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 天之道其猶張弓與。
高者抑之,下者舉之。
有餘者損之,不足者補之。
天之道 損有餘而補不足。
高者抑之,下者舉之。
有餘者損之,不足者補之。
天之道 損有餘而補不足。
2. 人之道,則不然,
損不足以奉有餘。
孰能有餘以奉天下?
唯有道者。
損不足以奉有餘。
孰能有餘以奉天下?
唯有道者。
3. 是以聖人為而不恃,
功成而不處。
其不欲見賢邪 (*)!
功成而不處。
其不欲見賢邪 (*)!
----------------
(*) Nhiều bản không có chữ 邪
2/ Âm
1. Thiên chi Đạo, kỳ do trương cung dư .
Cao giả ức chi, hạ giả cử chi;
Hữu dư giả tổn chi, bất túc giả bổ chi.
Thiên chi Đạo tổn hữu dư nhi bổ bất
túc.
2. Nhân chi đạo tắc bất nhiên,
Tổn bất túc nhi phụng hữu dư.
Thục năng hữu dư dĩ phụng thiên
hạ?
Duy hữu đạo giả.
3.
Thị dĩ thánh nhân, vi nhi bất thị,
Công thành nhi bất xử,
Kỳ
bất dục kiến hiền da !
3/
Nghĩa
1. Đạo trời như
thể trương cung ,
Cao thì hạ xuống
, thấp chùng nâng lên;
Dây dài thu bớt , dây ngắn
thêm
ra.
Đạo trời lấy chỗ
dư , bù chỗ thiếu,
2. Đạo người
thế gian trái với tự nhiên,
Bỡi nó lẫy chỗ
thiếu mà đắp cho chỗ dư.
Ai có thể dư để bù cho chỗ thiếu của thiên hạ?
Chỉ có người đạt
đạo mới làm được như vậy.
3. Do đó, thánh
nhân làm mà không cậy công,
Thành công mà
không thụ hưởng chữc vị.
Đó là không muốn
phô trương thánh đức !
II.
Khái Niệm Liên Hệ
1. Theo luật tự nhiên đầy thì tràn ra , vơi thì nhận vào . Thiên đạo bớt chỗ thừa, bù
chỗ thiếu để được trung hòa thường đủ, .
Trung là gốc gốc trời đất, hòa là sự đạt đạo của con
người . Có trung hòa thì trời đất, vạn vật mới
ổn định.
2. Thế gian trái với đạo trời , ở chỗ phản suy phù thịnh. lấy của người nghèo cung phụng người
giàu, ức hiếp người yếu
, hùa theo kẻ mạnh, vơ vét của dân cống
nộp cho vua quan. Như vậy là mất trung hòa ắt bị sụp đổ.
3. Thánh nhân thí
đức mà không cần báo đức. Thánh đức vô ngã, vô vi không hiển thị theo phẩm vị thế gian.
III. Các Bản Dịch
Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 77
1. Is
not the way of heaven like the stretching of a bow?
The high it presses down , the low it lifts up;
The excessive it takes from, the deficient it gives to.
It is the way of heaven to take from what has in excess in order to make good what is deficient.
The high it presses down , the low it lifts up;
The excessive it takes from, the deficient it gives to.
It is the way of heaven to take from what has in excess in order to make good what is deficient.
2. The
way of man is otherwise:
It takes
from those who are in want in order to offer this to those who already have
more than enough.
Who is there that can take what he himself has in excess and offer this to the empire?
Only he who has the way.
3. Therefore the sage benefits them yet exacts no gratitude,
Accomplishes his task yet lays claim to no merit.
Is this not because he does not wish to be considered a better man than others?
Who is there that can take what he himself has in excess and offer this to the empire?
Only he who has the way.
3. Therefore the sage benefits them yet exacts no gratitude,
Accomplishes his task yet lays claim to no merit.
Is this not because he does not wish to be considered a better man than others?
2/ Français - Julien 77
1. La
voie du ciel (c'est-à-dire le ciel) est comme l'ouvrier en arcs,
Qui abaisse ce qui est élevé, et élève ce qui
est bas ;
Qui ôte
le superflu, et supplée à ce qui manque.
Le ciel ôte à ceux qui ont du superflu pour aider ceux qui n'ont pas assez.
Le ciel ôte à ceux qui ont du superflu pour aider ceux qui n'ont pas assez.
2. Il
n'en est pas ainsi de l'homme :
Il ôte à ceux qui n'ont pas assez pour donner à
ceux qui ont du superflu.
Quel est celui qui est capable de donner son superflu aux hommes de l'empire ?
Quel est celui qui est capable de donner son superflu aux hommes de l'empire ?
Celui-là
seul qui possède le Tao.
3. C'est
pourquoi le Saint fait (le bien) et ne s'en prévaut point.
Il accomplit de grandes choses et ne s'y attache point.
Il ne veut pas laisser voir sa sagesse.
Il accomplit de grandes choses et ne s'y attache point.
Il ne veut pas laisser voir sa sagesse.
3/ Deutsch - Wilhelm 77
1. Des
Himmels SINN, wie gleicht er dem Bogenspanner !
Das Hohe drückt er nieder, das Tiefe erhöht er.
Was zuviel hat, verringert er, was nicht genug hat, ergänzt er.
Des Himmels SINN ist es, was zuviel hat, zu verringern, was nicht genug hat, zu ergänzen.
Das Hohe drückt er nieder, das Tiefe erhöht er.
Was zuviel hat, verringert er, was nicht genug hat, ergänzt er.
Des Himmels SINN ist es, was zuviel hat, zu verringern, was nicht genug hat, zu ergänzen.
2. Des
Menschen Sinn ist nicht also.
Er verringert, was nicht genug hat, um es darzubringen dem, das zuviel hat.
Wer aber ist imstande, das was er zuviel hat, der Welt darzubringen?
Nur der, so den SINN hat.
Er verringert, was nicht genug hat, um es darzubringen dem, das zuviel hat.
Wer aber ist imstande, das was er zuviel hat, der Welt darzubringen?
Nur der, so den SINN hat.
3. Also
auch des Berufene: Er wirkt und behält nicht.
Ist das Werk vollbracht, so verharrt er nicht dabei.
Er wünscht nicht, seine Bedeutung vor andern zu zeigen.
Ist das Werk vollbracht, so verharrt er nicht dabei.
Er wünscht nicht, seine Bedeutung vor andern zu zeigen.
)()(
Chương 78
NHIỆM TÍN
第七十八 章: 任信
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 天下莫柔弱於水,
而攻堅強者,莫之能勝,
以其無以易之。
2. 弱之勝強, 柔之勝剛。
天下莫不知, 莫能行。
3. 是以聖人云:
受國之垢是謂社稷主。
受國不祥是為天下王。
正言若反.
而攻堅強者,莫之能勝,
以其無以易之。
2. 弱之勝強, 柔之勝剛。
天下莫不知, 莫能行。
3. 是以聖人云:
受國之垢是謂社稷主。
受國不祥是為天下王。
正言若反.
2/ Âm
1. Thiên hạ mạc nhu nhược ư thủy,
Nhi công kiên cường giả, mạc chi năng thắng,
Dĩ kỳ vô dĩ dịch chi.
2. Nhu thắng cương, nhược thắng cường.
3. Thị dĩ thánh nhân vân:
Thụ quốc chi cấu, thị vị xã tắc
chủ.
Thụ quốc bất tường, thị vi thiên hạ vương.
Chính ngôn nhược phản.
3/ Nghĩa
1. Trong thiên hạ không có gì mềm
yếu như nước,
Nhưng, để thắng được
vật cứng, thì không có gì hơn nước,
Không có gì thay cho nước được.
2. Mềm thắng cứng, yếu thắng mạnh,
Mọi người ai cũng
biết vậy, nhưng không ai thực hành.
3. Cho nên thánh nhân nói:
“ Người nhận chịu ô nhục
của một nước , đó là chủ xã tắc;
Người nhận chịu hoạn nạn cho mọi người, đó là vua
thiên hạ.”
Lời nói chân chánh
nghe như ngược đời.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Nước nhu mềm, ưa chỗ thấp, vượt vật
cản bằng cách đi vòng, ở với vật tròn thì nó tròn. với vật vuông thì nó vuông,
Nhờ tánh mềm yếu, tùy thuận thẩm thấu mà nó làm tan rã vật cứng và châu du khắp trời đất.
Nước là nguồn
gốc sự sống, không gì thay nó được.
2. Mềm yếu
thì uyển chuyển sống động
nên có thể thắng cứng là vật trơ. Nhu đạo là con đường sống đang tăng tiến,
cương đạo là con đường diệt đang phân rã.
3. Xã (社) là đất đai, chỉ lãnh thổ một nước; tắc (稷) là lúa gạo nuôi sống dân trong nước. Xã tắc
phiếm chỉ cho lãnh thổ và dân tộc một
quốc gia . Theo giá trị đạo đức của một
nước thì thắng lợi vẻ vang là thuộc về dân
tộc, và thất bại ô nhục là thuộc về
chánh quyền và nguyên thủ quốc gia.
Theo luật nhân quả thì tội lỗi ác nghiệp của ai thì người đó phải chịu,
không ai trong cha mẹ, vợ chồng , con cháu, bạn bè có thể chịu
tội thay. Ngoại trừ trường hợp:
(1) Một vị thầy có thánh đức hay
minh sư chịu tội thay học trò của minh.
(2) Một vị vua có huyền đức hay minh
quân chịu tội thay cho dân của mình. Khổng
giáo cũng xếp hạng theo ưu tiên trách
nhiệm chịu tội thay là
“ Vua - Thầy - Cha “. Vậy thì ba
vị này phải tu nhân tích đức mới có thể hoàn thành trách nhiệm.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English -
Lau 78
1. In
the world there is nothing more submissive and weak than water.
Yet for attacking that which is hard and strong nothing can surpass it.
This is because there is nothing that can take its place.
2. That the weak overcomes the strong, and the submissive overcomes the hard,
Everyone in the world knows yet no one can put this knowledge into practice.
3. Therefore the sage says,
One who takes on himself the humiliation of the state
Is called a ruler worthy of offering sacrifices to the gods of earthand millet.
One who takes on himself the calamity of the state
Is called a king worthy of dominion over the entire empire.
Straightforward words seem paradoxical.
Yet for attacking that which is hard and strong nothing can surpass it.
This is because there is nothing that can take its place.
2. That the weak overcomes the strong, and the submissive overcomes the hard,
Everyone in the world knows yet no one can put this knowledge into practice.
3. Therefore the sage says,
One who takes on himself the humiliation of the state
Is called a ruler worthy of offering sacrifices to the gods of earthand millet.
One who takes on himself the calamity of the state
Is called a king worthy of dominion over the entire empire.
Straightforward words seem paradoxical.
2/ Français - Julien 78
1. Parmi
toutes les choses du monde, il n'en est point de plus molle et de plus faible
que l'eau,
Et
cependant, pour briser ce qui est dur et fort, rien ne peut l'emporter sur
elle.
Pour cela rien ne peut remplacer l'eau.
Pour cela rien ne peut remplacer l'eau.
2. Ce
qui est faible triomphe de ce qui est fort ; ce qui est mou triomphe de ce
qui est dur.
Dans le monde, il n'y a personne qui ne connaisse (cette vérité), mais personne ne peut la mettre en pratique.
Dans le monde, il n'y a personne qui ne connaisse (cette vérité), mais personne ne peut la mettre en pratique.
3. C'est
pourquoi le Saint dit :
Celui
qui supporte les opprobres du royaume devient chef du royaume.
Celui qui supporte les calamités du royaume devient le roi de l'empire.
Les paroles droites paraissent contraires (à la raison).
Celui qui supporte les calamités du royaume devient le roi de l'empire.
Les paroles droites paraissent contraires (à la raison).
3/ Deutsch - Wilhelm 78
1. Auf
der ganzen Welt gibt es nichts Weicheres und Schwächeres als das Wasser.
Und doch in der Art, wie es dem Harten zusetzt,
kommt nichts ihm gleich.
Es kann durch nichts verändert werden.
Und doch in der Art, wie es dem Harten zusetzt,
kommt nichts ihm gleich.
Es kann durch nichts verändert werden.
2. Daß
Schwaches das Starke besiegt, und Weiches das Harte besiegt,
Weiß jedermann auf Erden, aber niemand vermag danach zu handeln.
Weiß jedermann auf Erden, aber niemand vermag danach zu handeln.
3. Also
auch hat ein Berufener gesagt:
Wer den Schmutz des Reiches auf sich nimmt,
der ist der Herr bei Erdopfern.
Wer das Unglück des Reiches auf sich nimmt,
der ist der König der Welt.
Wahre Worte sind wie umgekehrt.
Wer den Schmutz des Reiches auf sich nimmt,
der ist der Herr bei Erdopfern.
Wer das Unglück des Reiches auf sich nimmt,
der ist der König der Welt.
Wahre Worte sind wie umgekehrt.
)()(
Chương 79
NHIỆM KHẾ
第七十 九 章: 任契
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 和大怨必有餘怨.(*)
安可以為善?
2. 是以聖人執左契,
而不責於人。
3. 有德司契, 無德司徹。
4. 天道無親, 常與善人。
-----------------
(*) Bản Wikisource còn có câu “Báo oán dĩ đức”( 報怨以德)
2/
Âm
1. Hòa đại oán, tất hữu dư oán.
An khả dĩ vi thiện?
2. Thị dĩ thánh nhân, chấp tả khế
Nhi bất trách ư nhân.
3. Hữu đức tư khế, vô đức tư triệt.
4. Thiên đạo vô thân. thường dữ thiện nhân.
3/ Nghĩa
1. Hòa giải được oán lớn ắt còn oán
nhỏ trong lòng,
Như vậy sao có thể nói là làm lành được?
2. Do đó thánh nhân như cầm
phần bên trái của tờ giao ước
Không đòi nợ người
khác.
3. Người có đức lo giữ giao
ước; người không có đức lo đòi người khác.
4. Đạo trời không có thân sơ, thường
chỉ hợp với người hiền lành.
II.
Khái Niệm Liên Hệ
1. Xử án xong ắt có bên thua, bên thắng. Bên thua phải
đền bồi , trong lòng còn ta
thán. Phạm tội phải đền tội nhưng oán hận
khôn nguôi. Pháp luật “ Mắt đền mắt,
răng đền răng “ không nhổ sạch gốc rễ hận thù, nó giống như cắt cỏ dại phần ngọn,
sau này cỏ sẽ mọc mạnh hơn . Thánh đức lấy ân trả oán, oán ắt tiêu tan,
tâm phiền não phẩn hận trở thành tâm thiện
hành xả, bất hại.
2, 3. Ngày xưa
tờ giao ước giao và nhận đồ vật hay tiền
bạc có hai phần. Bên trái là phần cung do
người phải giao nộp
nắm để đối chiếu khi cung ứng. Bên phải là phần cấu
do người yêu cầu giữ để đòi cung ứng. Thánh
nhân giống như người cầm phần trái của tờ giao ước, tức là chỉ nghĩ việc cung ứng , chứ không
nghĩ việc đòi hỏi người khác.
4. Ánh sáng và không khí là vật chất rất cần cho sự sống nhưng thiên
nhiên cho không, mọi sinh
vật đều dùng thoải mái. Tuy nhiên mắt mở mới nhận được ánh sáng, mũi mở, phổi hoạt động
mới nhận được không khí. Cũng vậy, đạo trời cho mà không đòi hỏi, không
hề tư vị ai, nhưng người có đức hạnh, có
hiền lành mới nhận được phước
lành của trời.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 79
1. When
peace is made between great enemies, some enmity is bound to remain
undispelled.
How can this be considered perfect?
2. Therefore the sage takes the left-hand tally, but exacts no payment from the people.
How can this be considered perfect?
2. Therefore the sage takes the left-hand tally, but exacts no payment from the people.
3. The
man of virtue takes charge of the tally; the man of no virtue takes charge of
exaction.
4. It is the way of heaven to show no favoritism.It is for ever on the side of the good man.
4. It is the way of heaven to show no favoritism.It is for ever on the side of the good man.
2/ Français - Julien 79
1. Si
vous voulez apaiser les grandes inimitiés des hommes, ils conserveront
nécessairement un reste d'inimitié.
Comment pourraient-ils devenir vertueux ?
Comment pourraient-ils devenir vertueux ?
2. De là
vient que le Saint garde la partie gauche du contrat et
ne réclame rien aux autres.
3. C'est
pourquoi celui qui a de la vertu songe à donner ; celui qui est sans vertu
songe à demander.
4. Le
ciel n'affectionne personne en particulier. Il donne constamment aux hommes
vertueux.
3/ Deutsch - Wilhelm 79
1. Versöhnt
man großen Groll
und es bleibt noch Groll übrig,
Wie wäre das gut?
und es bleibt noch Groll übrig,
Wie wäre das gut?
2. Darum
hält der Berufene sich an seine Pflicht
Und verlangt nichts von anderen.
Und verlangt nichts von anderen.
3.
Darum: Wer LEBEN hat, hält sich an seine Pflicht,
Wer kein LEBEN hat, hält sich an sein Recht (2).
Wer kein LEBEN hat, hält sich an sein Recht (2).
--------------------
(2) Không dịch câu cuối.
)()(
Chương 80
ĐỘC LẬP
第八十 章: 独立
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 小國寡民,
使有什伯之器而不用。
2. 使民重死而不遠徙。
雖有舟, 輿無所乘之。
3. 雖有甲兵無所陳之。
4. 使民復結繩而用之。
5. 甘其食、美其服、
使有什伯之器而不用。
2. 使民重死而不遠徙。
雖有舟, 輿無所乘之。
3. 雖有甲兵無所陳之。
4. 使民復結繩而用之。
5. 甘其食、美其服、
安其居、樂其俗。
6. 鄰國相望,
雞犬之聲相聞。
民至老死不相往來。
6. 鄰國相望,
雞犬之聲相聞。
民至老死不相往來。
2/ Âm
1. Tiểu quốc quả dân,
2. Sử dân trọng tử nhi bất viễn tỉ.
Tuy hữu chu, dư vô sở thừa chi.
3. Tuy hữu giáp binh, vô sở trần chi.
4. Sử dân phục kết thằng nhi dụng chi.
5. Cam kỳ thực, mỹ kỳ phục;
An kỳ cư, lạc kỳ tục.
6. Lân quốc tương vọng.
Kê, khuyển chi thanh tương văn.
Dân chí lão tử, bất tương vãng lai.
3/ Nghĩa
1. Nước nhỏ, dân ít ,
Khiến dân dẫu có khí cụ bằng mười
, bằng trăm người cũng không dùng.
2. Dạy dân coi nặng sự
chết mà không dám viễn phương,
Dẫu có thuyền, có
xe
cũng chẳng dùng đến;
3. Tuy có quân binh, khí giới cũng chẳng bày binh bố
trận.
4. Dạy dân trở lại dùng
gút dây mà ghi nhớ sự việc.
5. Thức ăn đạm bạc mà thấy ngon, đồ mặc sơ sài mà đẹp;
Nhà ở thô sơ
mà an lành, cách sống chất phác mà vui thích.
6. Các nước láng
giềng người có thể nhìn thấy nhau,
Tiếng gà gáy, chó sủa hai bên đều nghe,
Mà dân hai nước suốt đời chẳng ham việc lui tới.
II.
Khái Niệm Liên Hệ
1. Thánh nhân trị nước coi nước mình là
nhỏ, dân mình là ít ỏi , Dạy dân giới tâm
không ham cơ giới,
2. Đại đạo trị quốc,
an dân lo cho dân an cư lạc nghiệp,
có lòng yêu nước thương nòi, gắn bó với
quê hương. Dân biết được
sống
chết là chuyện hệ trọng nhất của đời người,
cho nên không vì mưu cầu danh lợi mà phải lưu lạc viễn phương, tự đưa
mình vào chốn hiểm nguy. Dẫu cho có tàu, có xe cũng chẳng bỏ xứ mà đi.
3, 4. Đại đạọ thánh đức dạy dân khai mở từ tâm, yêu
chuộng hòa bình, không dùng vũ lực binh
đao; bền giữ tín tâm, thực thà chất phác, không bị trói buộc vào chữ nghĩa .
5. Hạnh phúc chân thật, thân tâm an lạc cần các điều kiện tinh thần thuận lợi hơn là vật
chất phồn hoa.
6. Vô ngã, vô
vi mới có độc lập; vô dục; vô cầu mới có tự do.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/
English - Lau 80
1. Reduce
the size of the population and the state.
Ensure that even though the people have tools of war for a troop or a battalion they will not use them;
Ensure that even though the people have tools of war for a troop or a battalion they will not use them;
2. And
also that they will be reluctant to move to distant places because they look on death as no light matter.
Even when they have ships and carts, they will have no use for them;
Even when they have ships and carts, they will have no use for them;
3. And
even when they have armor and weapons, they will have no occasion to make a show of them.
4. Bring it about that the people will return to the use of the knottedrope,
4. Bring it about that the people will return to the use of the knottedrope,
5. Will
find relish in their food and beauty in
their clothes,
Will be content in their abode and happy in the way they live.
6. Though adjoining states are within sight of one another,
And the sound of dogs barking and cocks crowing in one state can be heard in another,
Yet the people of one state will grow old and die without having had any dealings with those of another.
Will be content in their abode and happy in the way they live.
6. Though adjoining states are within sight of one another,
And the sound of dogs barking and cocks crowing in one state can be heard in another,
Yet the people of one state will grow old and die without having had any dealings with those of another.
2/
Français - Julien 80
1. (Si
je gouvernais) un petit royaume et un peuple peu nombreux,
N'eût-il
des armes que pour dix ou cent hommes, je l'empêcherais de s'en servir.
2. J'apprendrais
au peuple à craindre la mort et à ne pas émigrer au loin.
Quand il aurait des bateaux et des chars, il n'y monterait pas.
Quand il aurait des bateaux et des chars, il n'y monterait pas.
3. Quand
il aurait des cuirasses et des lances, il ne les porterait pas.
4. Je le
ferais revenir à l'usage des cordelettes nouées
.
5. Il
savourerait sa nourriture, il trouverait de l'élégance dans ses vêtements ;
il se
plairait dans sa demeure, il aimerait ses simples usages.
6. Si un
autre royaume se trouvait en face du mien,
Et que les cris des coqs et des chiens
s'entendissent de l'un à l'autre,
Mon
peuple arriverait à la vieillesse et à la mort sans avoir visité le peuple
voisin.
3/ Deutsch - Wilhelm 80
1. Ein
Land mag klein sein und seine Bewohner wenig,
Geräte, die der Menschen Kraft vervielfältigen, lasse man nicht gebrauchen.
Geräte, die der Menschen Kraft vervielfältigen, lasse man nicht gebrauchen.
2. Man
lasse das Volk den Tod wichtig nehmen und nicht in die Ferne reisen.
Ob auch Schiffe und Wagen vorhanden wären, sei niemand, der darin fahre.
Ob auch Schiffe und Wagen vorhanden wären, sei niemand, der darin fahre.
3. Ob auch
Panzer und Waffen da wären, sei niemand, der sie entfalte.
4. Man
lasse das Volk wieder Stricke knoten und sie gebrauchen statt der Schrift.
5. Mach
süß seine Speise, und schön seine
Kleidung;
Friedlich seine Wohnung, und fröhlich seine Sitten.
Friedlich seine Wohnung, und fröhlich seine Sitten.
6. Nachbarländer
mögen in Sehweite liegen,
Daß man den Ruf der Hähne und Hunde gegenseitig hören kann:
Und doch sollen die Leute im höchsten Alter sterben,
ohne hin und her gereist zu sein.
Daß man den Ruf der Hähne und Hunde gegenseitig hören kann:
Und doch sollen die Leute im höchsten Alter sterben,
ohne hin und her gereist zu sein.
)()(
Chương 81
HIỂN CHẤT
第八十一 章: 顯 質
***
I. Nội Dung
1/
Nguyên văn
1. 信言不美; 美言不信。
善者不辯; 辯者不善。
知者不博; 博者不知。
2. 聖人不積。
既以為人己愈有。
既以與人己愈多。
天之道利而不害。
聖人之道為而不爭。
既以為人己愈有。
既以與人己愈多。
天之道利而不害。
聖人之道為而不爭。
2/ Âm
1. Tín ngôn
bất mỹ; mỹ ngôn bất tín.
Thiện
giả bất biện; biện giả bất thiện.
Tri
giả bất bác; bác giả bất tri.
2. Thánh nhân bất tích.
Ký dĩ vi nhân, kỷ dũ hữu;
Ký dĩ dữ nhân, kỷ dũ đa.
Thiên chi đạo lợi nhi bất hại.
Thánh nhân chi đạo vi nhi bất tranh.
3/ Nghĩa
1. Lời nói chân thật
thì không đẹp đẽ ; lời nói đẹp đẽ thì
không chân thật.
Người hiền lành không tranh biện; người tranh biện không hiền lành.
Người biết rõ
đạo không
phải học nhiều hiểu
rộng; người học nhiều hiểu rộng không
phải biết rõ đạo.
2. Thánh nhân không tích góp.
Càng giúp người mình
càng thêm có,
Càng cho người mình
càng nhiều thêm.
Đạo trời tạo thuận lợi chứ không gây tổn hại cho muôn
vật;
Đạo thánh chỉ trợ
giúp chứ không đua tranh với ai.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Lời nói đáng tin thì đơn sơ, ngắn gọn, dễ kiểm chứng; lời nói dài
dòng, giọng điệu trau chuốt, khó kiểm chứng thì không đáng tin. Theo đó, các
tác phẩm có giá trị tư tưởng kinh điển như : Bát Nhã Tâm Kinh ,Tân Ước-Bài Giảng Trên
Núi, Trung Dung , Đạo Đức Kinh, ….đều là
sách mỏng, gọn nhẹ, cho đến chỉ là một bài đọc thuộc lòng .
Người lương
thiện dụng đạo tu thân , không dụng biện
tài tranh luận . “Họa từ miệng ra “là nói về đa ngôn xảo ngữ rước họa vào thân.
Học nhiều
biết rộng là có kiến thức, thuộc tướng phần và kiến phần của
thức Dị thục. Ngộ đạo giác tri là giác
tánh thuộc chứng phần và tự chứng phần của
thức ấy.
2. Vạn cảnh vô thường,
vạn pháp vô ngã chỉ có sự lưu chuyển, không có sự tích
góp ngưng trệ ,
Thánh
nhân tạo tác phước đức nhưng không bãm
chấp, tức không thọ đức báo. Bố thí phước đức vô vi vô ngã là : Không có người
cho, không có người nhận, không có vật cho, không có vật nhận, chỉ có hành động
bố thí mà thôi.
Đại đạo huyền
đức hiếu sinh chỉ nuôi dưỡng, phát triển và bảo vệ sự sống. Thánh đức hiếu hòa,
thánh trí bình đẳng cho nên tương sinh mà không tương tranh.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 81
1. Truthful
words are not beautiful; beautiful words are not truthful.
Good words are not persuasive; persuasive words are not good.
He who knows has no wide learning; he who has wide learning does not know.
2. The sage does not hoard.
Having bestowed all he has on others, he has yet more;
Having given all he has to others, he is richer still.
The way of heaven benefits and does not harm;
The way of the sage is bountiful and does not contend.
Good words are not persuasive; persuasive words are not good.
He who knows has no wide learning; he who has wide learning does not know.
2. The sage does not hoard.
Having bestowed all he has on others, he has yet more;
Having given all he has to others, he is richer still.
The way of heaven benefits and does not harm;
The way of the sage is bountiful and does not contend.
2/ Français
- Julien 81
1. Les
paroles sincères ne sont pas élégantes ; les paroles élégantes ne sont pas
sincères.
L'homme vertueux n'est pas disert ; celui qui est disert n'est pas vertueux.
Celui qui connaît (le Tao) n'est pas savant ; celui qui est savant ne le connaît pas.
L'homme vertueux n'est pas disert ; celui qui est disert n'est pas vertueux.
Celui qui connaît (le Tao) n'est pas savant ; celui qui est savant ne le connaît pas.
2. Le
Saint n'accumule pas (les richesses).
Plus il emploie (sa vertu) dans l'intérêt des hommes, et plus elle augmente.
Plus il donne aux hommes et plus il s'enrichit.
Plus il emploie (sa vertu) dans l'intérêt des hommes, et plus elle augmente.
Plus il donne aux hommes et plus il s'enrichit.
Telle
est la voie du ciel, qu'il est utile aux êtres et ne leur nuit point.
Telle
est la voie du Saint, qu'il agit et ne dispute point.
3/ Deutsch - Wilhelm 81
1. Wahre
Worte sind nicht schön, schöne Worte sind nicht wahr.
Tüchtigkeit überredet nicht, überredung ist nicht tüchtig.
Der Weise ist nicht gelehrt, der Gelehrte ist nicht weise.
Tüchtigkeit überredet nicht, überredung ist nicht tüchtig.
Der Weise ist nicht gelehrt, der Gelehrte ist nicht weise.
2. Der
Berufener häuft keinen Besitz auf.
Je mehr er für andere tut,
desto mehr besitzt er.
Je mehr er anderen gibt,
desto mehr hat er.
Des Himmels SINN ist fördern, ohne zu schaden.
Des Berufenen SINN ist wirken, ohne zu streiten.
Je mehr er für andere tut,
desto mehr besitzt er.
Je mehr er anderen gibt,
desto mehr hat er.
Des Himmels SINN ist fördern, ohne zu schaden.
Des Berufenen SINN ist wirken, ohne zu streiten.
( Đạo Đức Kinh -
Hết )
Phú Yên, Tháng Tư, Canh Tý - 2020-05-16
-----------------------------------------------------------
Đàm Khánh Hỷ