
(Quê Ngoại - Rừng Xép Đá Bia)
Lão Tử
道 德 經
Kỳ
18
Chương
: 61 - 67
---------------
Chương 61
KHIÊM ĐỨC
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 大國者下流, 天下之交, 天下之牝。
2. 牝常以靜勝牡, 以靜為下。
故大國以下小國,則取小國。
小國以下大國,則取大國。
故或下以取,或下而取。
大國不過欲兼畜人。
小國不過欲入事人。
夫兩者各得所欲,
大者宜為下。
2/ Âm
1. Đại quốc giả
hạ lưu, thiên hạ chi giao, thiên hạ chi tẫn.
2. Tẫn
thường dĩ tĩnh thắng mẫu, dĩ tĩnh vi hạ.
Cố đại quốc
dĩ hạ tiểu quốc tắc thủ tiểu quốc;
Tiểu quốc dĩ
hạ đại quốc tắc thủ đại quốc.
Cố hoặc hạ dĩ thủ, hoặc hạ nhi thủ.
Cố hoặc hạ dĩ thủ, hoặc hạ nhi thủ.
Đại
quốc bất quá dục kiêm súc nhân;
Tiểu quốc
bất quá dục nhập sự nhân.
Phù
lưỡng giả các đắc sở dục,
Đại giả nghi
hạ.
3/ Nghĩa
1. Nước
lớn ở chỗ thấp,
là nơi qui tụ của mọi người , là nơi giống như giống cái của mọi loài.
2. Giống
cái (nữ) thường dùng yên
tĩnh mà thắng giống đực (nam), thường
lấy yên tĩnh mà làm chỗ
thấp.
Cho nên, nước lớn mà khiêm hạ với nước nhỏ, ắt sẽ được nước nhỏ tín thuận.
Nước nhỏ
mà khiêm hạ với nước lớn ắt sẽ được nước
lớn bảo vệ.
Cho nên,
hoặc khiêm hạ để được tin thuận, hoặc khiêm hạ để được bảo vệ .
Nước
lớn chẳng gì hơn là muốn nuôi dưỡng người;
Nước nhỏ
chẳng gì hơn là muốn phục
vụ người.
Nhờ
khiêm hạ mà cả hai đều được
như mong muốn,
Nhưng, lớn phải khiêm hạ là hợp lẽ tự nhiên .
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Lời thoán quẻ Khiêm nói: “Khiêm, hanh.
Thiên đạo hạ tế nhi quang minh; địa đạo ti nhi thượng hành.” ( Khiêm nhu, hanh thông. Đạo trời giúp
bên dưới mà được sáng tỏ; đạo đất chịu ở dưới thấp mà được lên cao.)
Và, “ Thiên đạo khuy doanh nhi ích Khiêm. Địa đạo biến doanh nhi lưu Khiêm. Quỷ thần hại doanh nhi phúc Khiêm. Nhân đạo ố doanh nhi hiếu Khiêm. Khiêm tôn nhi quang, ti nhi bất khả du, quân tử chi chung dã.” ( Đạo trời bớt chỗ dư đầy mà thêm cho nơi khiêm nhu. Đạo đất chuyển biến chỗ dư đầy mà trôi đắp vào nơi khiêm nhu. Quỉ thần làm hao hại chỗ dư đầy mà đem phúc lợi cho nơi khiêm nhu. Đạo con người ghét chỗ đầy dẫy mà yêu chuộng nơi khiêm nhu. Khiêm nhu thì cao mà sáng, thấp nhưng không thể vượt qua, đó là chung cuộc tốt lành của người có đức khiêm nhu.)
Và, “ Thiên đạo khuy doanh nhi ích Khiêm. Địa đạo biến doanh nhi lưu Khiêm. Quỷ thần hại doanh nhi phúc Khiêm. Nhân đạo ố doanh nhi hiếu Khiêm. Khiêm tôn nhi quang, ti nhi bất khả du, quân tử chi chung dã.” ( Đạo trời bớt chỗ dư đầy mà thêm cho nơi khiêm nhu. Đạo đất chuyển biến chỗ dư đầy mà trôi đắp vào nơi khiêm nhu. Quỉ thần làm hao hại chỗ dư đầy mà đem phúc lợi cho nơi khiêm nhu. Đạo con người ghét chỗ đầy dẫy mà yêu chuộng nơi khiêm nhu. Khiêm nhu thì cao mà sáng, thấp nhưng không thể vượt qua, đó là chung cuộc tốt lành của người có đức khiêm nhu.)
2. Nước
lớn khiêm hạ để được tín thuận; nước nhỏ khiêm hạ để được bảo vệ. Nhưng nước
lớn phải khiêm hạ là đúng
cách.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 61
1. A large state is the lower reaches of a river:
The place where all the streams of the world unite.
2. In the union of the world,
The place where all the streams of the world unite.
2. In the union of the world,
The female always gets the better of the male by
stillness.
Being still, she takes the lower position.
Hence the large state, by taking the lower position, annexes the small state;
The small state, by taking the lower position, affiliates itself to the large state.
Thus the one, by taking the lower position, annexes;
The other, by taking the lower position, is annexed.
All that the large state wants is to take the other under its wing;
All that the small state wants is to have its services accepted by the other.
If each of the two wants to find its proper place,
It is meet that the large should take the lower position.
Being still, she takes the lower position.
Hence the large state, by taking the lower position, annexes the small state;
The small state, by taking the lower position, affiliates itself to the large state.
Thus the one, by taking the lower position, annexes;
The other, by taking the lower position, is annexed.
All that the large state wants is to take the other under its wing;
All that the small state wants is to have its services accepted by the other.
If each of the two wants to find its proper place,
It is meet that the large should take the lower position.
2/
Français - Julien 61
1. Un grand royaume doit
s'abaisser comme les fleuves et les mers, où se réunissent toutes les eaux de l'empire.
Dans le monde, tel est le rôle de la femelle.
Dans le monde, tel est le rôle de la femelle.
2. En restant en repos, elle triomphe constamment du
mâle. Ce repos est une sorte d'abaissement.
C'est pourquoi, si un grand royaume s'abaisse devant les petits royaumes, il gagnera les petits royaumes.
Si les petits royaumes s'abaissent devant un grand royaume, ils gagneront le grand royaume.
C'est pourquoi les uns s'abaissent pour recevoir, les autres s'abaissent pour être reçus.
Ce que désire uniquement un grand royaume, c'est de réunir et de gouverner les autres hommes.
Ce que désire uniquement un petit royaume, c'est d'être admis à servir les autres hommes.
Alors tous deux obtiennent ce qu'ils désiraient.
Mais les grands doivent s'abaisser !
C'est pourquoi, si un grand royaume s'abaisse devant les petits royaumes, il gagnera les petits royaumes.
Si les petits royaumes s'abaissent devant un grand royaume, ils gagneront le grand royaume.
C'est pourquoi les uns s'abaissent pour recevoir, les autres s'abaissent pour être reçus.
Ce que désire uniquement un grand royaume, c'est de réunir et de gouverner les autres hommes.
Ce que désire uniquement un petit royaume, c'est d'être admis à servir les autres hommes.
Alors tous deux obtiennent ce qu'ils désiraient.
Mais les grands doivent s'abaisser !
3/ Deutsch - Wilhelm 61
1. Indem ein großes Reich sich stromabwärts hält,
wird es die Vereinigung der Welt.Es ist das Weibliche der Welt.
wird es die Vereinigung der Welt.Es ist das Weibliche der Welt.
2. Das Weibliche siegt immer durch seine Stille über das
Männliche. Durch seine Stille hält es sich unten.
Wenn so das große Reich sich unter das kleine stellt,
so gewinnt es dadurch das kleine Reich.
Wenn das kleine Reich sich unter das große stellt,
so wird es dadurch von dem großen Reich gewonnen.
So wird das eine dadurch, daß es sich unten hält, gewinnen,
und das andere dadurch, daß es sich unten hält, gewonnen.
Das große Reich will nichts anderes als die Menschen vereinigen und nähren.
Das kleine Reich will nichts anderes als sich beteiligen am Dienst der Menschen.
So erreicht jedes, was es will;
Aber das große muß unten bleiben.
Wenn so das große Reich sich unter das kleine stellt,
so gewinnt es dadurch das kleine Reich.
Wenn das kleine Reich sich unter das große stellt,
so wird es dadurch von dem großen Reich gewonnen.
So wird das eine dadurch, daß es sich unten hält, gewinnen,
und das andere dadurch, daß es sich unten hält, gewonnen.
Das große Reich will nichts anderes als die Menschen vereinigen und nähren.
Das kleine Reich will nichts anderes als sich beteiligen am Dienst der Menschen.
So erreicht jedes, was es will;
Aber das große muß unten bleiben.
)()(
Chương 62
VI ĐẠO
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 道者萬物之奧。
善人之寶,
不善人之所 保。
善人之寶,
不善人之所 保。
2. 美言可以市尊。
美行可以加人。
人之不善,何棄之有?
美行可以加人。
人之不善,何棄之有?
3. 故立天子、置三公,
雖有拱璧以先駟馬,
不如坐進此道。
雖有拱璧以先駟馬,
不如坐進此道。
4. 古之所以貴此道者何?
不曰:求以得,
有罪以免邪﹖
故為天下貴。
不曰:求以得,
有罪以免邪﹖
故為天下貴。
2/ Âm
1. Đạo giả
vạn vật chi áo,
Thiện nhân
chi bảo,
Bất thiện
nhân chi sở bảo.
2. Mỹ ngôn
khả dĩ thị tôn,
Mỹ hành khả
dĩ gia nhân.
Nhân chi bất
thiện, hà khí chi hữu?
3. Cố lập
thiên tử, trí tam công,
Tuy hữu củng
bích, dĩ tiên tứ mã,
Bất
như toạ tiến thử đạo.
4. Cổ chi sở
dĩ quí thử đạo giả hà?
Bất
viết: Cầu dĩ đắc,
Hữu tội dĩ miễn da?
Cố vi thiên hạ quí.
3/ Nghĩa
1. Đạo là
nơi ẩn tàng muôn vật;
Là báu
vật của người tốt ;
Là
chỗ dựa của người không tốt.
2. Lời
nói hay có thể làm cho người khác tôn trọng,
Viêc làm
tốt có thể làm cho mình trội vượt hơn người khác,
Nhưng làm thế nào mà bỏ người không
tốt đi được?
3. Cho
nên, lập ngôi vua, đặt để tam công
Tuy tay cầm ngọc bích, thân ngồi xe
tứ mã,
Cũng
không bằng ngồi mà
được đạo.
4. Người
xưa vì sao quí đạo ?
Há chẳng
như lời nói : Có cầu đạo
thì có được,
Có sám hối thì có miễn tội hay sao ?
Cho nên đạo là quí nhất của mọi người .
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Người
tốt coi đạo là báu vật liền thân cho nên họ đem đạo vào đời, làm cho đời yên
vui. Đằng khác, người không tốt coi đạo là chỗ dựa cho nên mỗi khi gặp thất bại họ đến nhờ đạo giúp, đó là đem đời vào đạo, làm
cho đạo rắc rối. Nói gọn, đời theo đạo thì đời thịnh; đạo theo đời thì đạo suy.
2. Con
người do từ đấng sáng tạo hoàn hảo, cho nên hiện thể của nó là khiếm khuyết , nhưng
tiềm thể của nó là hoàn hảo. Vậy đạo không bỏ người xấu, và người xấu tu đạo sẽ
thành tốt
3.
Ngôi vị thế tục do phước
báu thế gian, Đạo quả tu
hành là công đức xuất thế gian .
4. “ Hữu
cầu tắt ứng”, có tìm có gặp, đó là hiệu quả của lòng tin. Người không có lỗi
chỉ là người đã nhận lỗi và sửa đổi. Vậy, cái quý giá là từ tín tâm , và cái tốt lành là sự qui nguyên.
III.
Các Bản Dịch Anh, Pháp Đức
1/
English - Lau 62
1. The way is the refuge for the myriad creatures.
It is that by which the good man protects,
And that by which the bad is protected.
2. Beautiful words when offered will win high rank in return;
Beautiful deeds can raise a man above others.
Even if a man is not good, why should he be abandoned?
3. Hence when the emperor is set up and the three ducal ministers are appointed,
It is that by which the good man protects,
And that by which the bad is protected.
2. Beautiful words when offered will win high rank in return;
Beautiful deeds can raise a man above others.
Even if a man is not good, why should he be abandoned?
3. Hence when the emperor is set up and the three ducal ministers are appointed,
He who makes a present of the way without stirring from
his seat is preferable to
One who offers presents of jade disks followed by a
team of four horses.
4. Why was this way valued of old?
Was it not said that by means of it one got what one wanted And escaped the consequences when one transgressed?
Therefore it is valued by the empire.
Was it not said that by means of it one got what one wanted And escaped the consequences when one transgressed?
Therefore it is valued by the empire.
2/
Français - Julien 62
1. Le Tao est l'asile de tous les êtres ;
c'est le trésor de l'homme vertueux
et l'appui du méchant.
2. Les paroles excellentes peuvent faire notre richesse,
les actions honorables peuvent nous élever
au-dessus des autres.
Si un homme n'est pas vertueux, pourrait-on le repousser avec mépris ?
Si un homme n'est pas vertueux, pourrait-on le repousser avec mépris ?
3. C'est pour cela qu'on avait établi un empereur et
institué trois ministres.
Il est beau de tenir devant soi une tablette de jade, ou d'être monté sur un quadrige ;
Il est beau de tenir devant soi une tablette de jade, ou d'être monté sur un quadrige ;
Mais il vaut mieux rester assis pour avancer dans le Tao.
4. Pourquoi les anciens estimaient-ils le Tao ?
N'est-ce pas parce qu'on le trouve naturellement sans le chercher
tout le jour ?
N'est-ce pas parce que les coupables obtiennent par
lui la liberté et la vie ?
C'est pourquoi (le Tao) est l'être le plus estimable du monde.
C'est pourquoi (le Tao) est l'être le plus estimable du monde.
3/ Deutsch Wlihelm 62
1. Der SINN ist aller Dinge Heimat,
der guter Menschen Schatz,
der nichtguten Menschen Schutz.
der guter Menschen Schatz,
der nichtguten Menschen Schutz.
2. Mit schöne Worten kann man zu Markte gehen.
Mit ehrenhaftem Wandel kann man sich vor andern hervortun.
Aber die Nichtguten unter den Menschen, warum sollte man die wegwerfen?
Mit ehrenhaftem Wandel kann man sich vor andern hervortun.
Aber die Nichtguten unter den Menschen, warum sollte man die wegwerfen?
3. Ob man auch Zepter von Juwelen hätte,
um sie im feierlichem Viererzug zu übersenden,
Nicht kommt das des Gabe gleich,wenn man diesen SINN
auf seinen Knien dem Herrscher darbringt.
um sie im feierlichem Viererzug zu übersenden,
Nicht kommt das des Gabe gleich,wenn man diesen SINN
auf seinen Knien dem Herrscher darbringt.
4. Warum hielten die Alten diesen SINN so wert?
Ist es nicht deshalb, daß es von ihm heißt:
Wer bittet, der empfängt;
Wer Sünden hat, dem werden sie vergeben?
Darum ist er das Köstlichste auf Erden.
Ist es nicht deshalb, daß es von ihm heißt:
Wer bittet, der empfängt;
Wer Sünden hat, dem werden sie vergeben?
Darum ist er das Köstlichste auf Erden.
)()(
Chương 63
TƯ THỦY
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 為無為,事無事,味無味。
大小多少,報怨以德。
大小多少,報怨以德。
2. 圖難於其易,
為大於其細。
天下難事必作於易。
天下大事必作於細。
是以聖人 終不為大,
故能成其大。
為大於其細。
天下難事必作於易。
天下大事必作於細。
是以聖人 終不為大,
故能成其大。
3. 夫輕諾必寡信。
多易必多難。
是以聖人 猶難之,
故終無難矣。
多易必多難。
是以聖人 猶難之,
故終無難矣。
2/ Âm
1. Vi vô vi, sự vô sự, vị vô vị.
Đại tiểu đa
thiểu, báo oán dĩ đức.
2. Đồ nan ư
kỳ dị;
Vi đại ư kỳ tế.
Thiên hạ nan
sự tất tác ư dị,
Thiên
hạ đại sự tất tác ư tế.
Thị dĩ thánh nhân chung bất vi đại,
Thị dĩ thánh nhân chung bất vi đại,
Cố năng
thành kỳ đại.
3. Phù khinh
nặc tất quả tín,
Đa dị tất đa
nan.
Thị dĩ thánh
nhân do nan chi,
Cố chung vô
nan hỹ.
2/ Nghĩa
1. Thực
hành đạo theo cách;
Làm mà không làm gì, dụng
sự không có sự gì, ý vị sâu
đậm mà chẳng có ý vị gì;
Xem cái
lớn từ cái nhỏ, xét cái
nhiều từ cái ít. Lấy ân đức
mà đáp lại oán thù.
2. Giải
quyết việc khó từ khi còn dễ ;
Làm nên
việc lớn từ việc nhỏ.
Trong
thiên hạ, việc khó ắt phải làm từ chỗ dễ,
Việc lớn
ắt làm từ chỗ nhỏ.
Do đó thánh nhân trước sau không làm việc gì lớn,
Cho nên hoàn thành được việc
lớn.
3. Lời hứa càng dễ thốt ra thì càng khó tin nhận.
Việc gì
cũng cho là dễ ắt gặp nhiều
điều khó.
Do vậy thánh nhân việc gì cũng coi như khó,
Cho nên
cuối cùng chẳng có gì khó
khăn.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. a/ Lấy
đức báo oán - thuộc thiện
tâm sở “hành xả, bất hại” -
làm cho oán hận tiêu tan. Trái lại lấy oán báo oán - thuộc tùy phiền não tâm
sở “ phẩn, hận,
cuồng, hại,…” - làm cho oán
chất chồng.
b/ “ Vả, nếu các ngươi tha
lỗi cho người ta, thì Cha các ngươi ở trên trời cũng sẽ tha thứ các ngươi. Song
nếu không tha lỗi cho người ta, thì Cha các ngươi cũng sẽ không tha lỗi cho các
ngươi.” (Kinh Thánh; Ma-thi-ơ 6:14-15 ).
Vậy, nếu có
một người nào đó mà bạn không thể nào tha thứ thì người đó chính là
bạn.
2. Quá trình sinh
trưởng tự nhiên là đi từ ít đến nhiều, từ đơn giản đến phức
tạp, từ cụ thể đến trừu tượng, ,,,. Quá trình phân hủy thì ngược
lại,
3. a/ Cổ Học Tinh Hoa,
chuyện “Bán mộc, bán
giáo” ghi rẳng: “ Có người nước Sở làm nghề
vừa bán mộc , vừa bán giáo.
Ai hỏi mua mộc, thì anh ta khoe rằng:
- Mộc này thật chắc, không gì đâm thủng được.
Ai hỏi mua giáo thì anh ta khoe rằng:
- Giáo này thật sắc, đâm gì
cũng thủng.
Có người nghe nói vậy hỏi rằng: “Thế bây giờ lấy giáo của
bác đâm vào mộc của bác thì thế nào?”
Anh ta không làm sao đáp được.”
b/ Chim
đang bay mà phát
tiếng kêu, càng lên cao càng khó nghe
. Người tâm động mà phát ra lời hứa, càng tin vào thì càng vô vọng.
III.Các Bản dịch Anh, Pháp, Đức
1/
English - Lau 63
1. Do that which consists in taking no action; pursue
that which is not meddlesome; savor that which has no flavor.
Make the small big and the few many; do good to him who has done you an injury.
2. Lay plans for the accomplishment of the difficult before it becomesdifficult;
Make something big by starting with it when small.
Difficult things in the word must needs have their beginnings in the easy;
Big things must needs have their beginnings in the small.
Therefore it is because the sage never attempts to be great that he succeeds in becoming great.
3. One who makes promises rashly rarely keeps good faith;
One who is in the habit of considering things easy meets with frequent difficulties.
Therefore even the sage treats some things as difficult.
That is why in the end no difficulties can get the better of him.
Make the small big and the few many; do good to him who has done you an injury.
2. Lay plans for the accomplishment of the difficult before it becomesdifficult;
Make something big by starting with it when small.
Difficult things in the word must needs have their beginnings in the easy;
Big things must needs have their beginnings in the small.
Therefore it is because the sage never attempts to be great that he succeeds in becoming great.
3. One who makes promises rashly rarely keeps good faith;
One who is in the habit of considering things easy meets with frequent difficulties.
Therefore even the sage treats some things as difficult.
That is why in the end no difficulties can get the better of him.
2/
Français - Julien 63
1. (Le sage) pratique le non-agir, il s'occupe de la
non-occupation, et savoure ce qui est sans saveur.
Les choses grandes ou petites, nombreuses ou rares, (sont égales à ses yeux). Il venge ses injures par des bienfaits.
Les choses grandes ou petites, nombreuses ou rares, (sont égales à ses yeux). Il venge ses injures par des bienfaits.
2. Il commence par des choses aisées, lorsqu'il en médite
de difficiles ;
Par de petites choses, lorsqu'il en projette de
grandes.
Les choses les plus difficiles du monde ont nécessairement commencé par être aisées.
Les choses les plus grandes du monde ont nécessairement commencé par être petites.
De là vient que, jusqu'à la fin, le Saint ne cherche point à faire de grandes choses ;
Les choses les plus difficiles du monde ont nécessairement commencé par être aisées.
Les choses les plus grandes du monde ont nécessairement commencé par être petites.
De là vient que, jusqu'à la fin, le Saint ne cherche point à faire de grandes choses ;
C'est pourquoi il peut accomplir de grandes choses.
3. Celui qui promet à la légère tient rarement sa parole.
Celui qui trouve beaucoup de choses faciles éprouve nécessairement de grand difficultés.
De là vient que le Saint trouve tout difficile ;
Celui qui trouve beaucoup de choses faciles éprouve nécessairement de grand difficultés.
De là vient que le Saint trouve tout difficile ;
c'est pourquoi, jusqu'au terme de sa vie, il n'éprouve
nulles difficultés.
3/ Deutsch - Wilhelm 63
1. Wer das Nichthandeln übt,
sich mit Beschäftigungslosigkeit beschäftigt,
Geschmack findet an dem, was nicht schmeckt:
der sieht das Große im Kleinen und das Viele im Wenigen.
Er vergilt Groll durch LEBEN.
2. Plane das Schwierige da, wo es noch leicht ist !
sich mit Beschäftigungslosigkeit beschäftigt,
Geschmack findet an dem, was nicht schmeckt:
der sieht das Große im Kleinen und das Viele im Wenigen.
Er vergilt Groll durch LEBEN.
2. Plane das Schwierige da, wo es noch leicht ist !
Tue das Große da, wo es noch klein ist !
Alles Schwere auf Erden beginnt stets als Leichtes.
Alles Große auf Erden beginnt stets als Kleines.
Darum: Tut der Berufene nie etwas Großes,
so kann es seine großen Taten vollenden.
Alles Schwere auf Erden beginnt stets als Leichtes.
Alles Große auf Erden beginnt stets als Kleines.
Darum: Tut der Berufene nie etwas Großes,
so kann es seine großen Taten vollenden.
3. Wer leicht verspricht, hält sicher selten Wort.
Wer vieles leicht nimmt, hat sicher viele Schwierigkeiten.
Darum: Bedenkt der Berufene die Schwierigkeiten,
So hat er nie Schwierigkeiten.
Wer vieles leicht nimmt, hat sicher viele Schwierigkeiten.
Darum: Bedenkt der Berufene die Schwierigkeiten,
So hat er nie Schwierigkeiten.
)()(
Chương 64
THỦ VI
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 其安易持,
其未兆易謀。
其脆易泮,
其微易散。
為之於未有,
治之於未亂。
2.合抱之木生於毫末。
九層之台起於累土。
千里之行始於足下。
九層之台起於累土。
千里之行始於足下。
3. 為者敗之,
執者失之。
是以聖人無為故無敗,
無執故無失。
執者失之。
是以聖人無為故無敗,
無執故無失。
4.民之從事常於幾成而敗之。
慎終如始則無敗事。
慎終如始則無敗事。
5. 是以聖人欲不欲,
不貴難得之貨。
學不學,
復眾人之所過,
以輔萬物之自然而不敢為。
不貴難得之貨。
學不學,
復眾人之所過,
以輔萬物之自然而不敢為。
2/ Âm
1. Kỳ an dị
trì,
Kỳ vị triệu
dị mưu,
Kỳ thuý dị
phán;
Kỳ vi dị
tán.
Vi chi
ư vị hữu,
trị chi ư vị
loạn.
2. Hợp bão
chi mộc, sinh ư hào mạt.
Cửu tằng chi
đài, khởi ư luỹ thổ;
Thiên lí chi
hành, thuỷ ư túc hạ.
3. Vi giả
bại chi,
Chấp
giả thất chi.
Thị dĩ thánh nhân vô vi cố vô bại,
Vô chấp cố
vô thất.
4. Dân chi
tòng sự, thường ư cơ thành nhi bại chi.
Thận chung
như thuỷ, tắc vô bại sự.
5. Thị dĩ
thánh nhân dục bất dục,
Bất
quí nan đắc chi hoá,
Học bất học;
Phục chúng
nhân chi sở quá,
Dĩ phụ vạn
vật chi tự nhiên nhi bất cảm vi.
3/ Nghĩa
1. Vật nằm yên dễ nắm giữ,
Việc chưa tới dễ lo toan,
Vật mỏng nhẹ dễ phân chia,
Vật bé
nhỏ dễ thất tán.
Khởi
làm sự việc khi nó chưa thành hình,
Trị an
tình huống khi nó chưa
thành loạn.
2. Cây
lớn một ôm khởi sinh từ
cái mầm nhỏ,
Đài cao
chín tầng khởi từ một mô đất
thấp .
Đường xa
ngàn dặm khởi từ một
bước chân.
3. Cố ý làm thì hỏng ,
Cố ý giữ thì mất .
Do vậy, thánh nhân làm mà không làm nên không hỏng việc,
Giữ mà
không giữ nên không bị mất gì .
4. Người
ta làm việc thường bị thất bại lúc sắp thành công.
Nếu trước
sau đều cẩn trọng ắt không hỏng việc.
5. Cho
nên thánh nhân muốn điều không muốn,
Không quí của hiếm hoi,
Học điều không học,
Sửa đổi lỗi lẩm để chúng nhân trở về đạo
Giúp muôn vật phát triển theo tự nhiên chứ không dám tạo điều mới lạ .
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. a/
Nước lặng trong dễ thấy cá; tâm thanh tịnh dễ nhận ra tánh, Định tĩnh và trí
huệ không tách rời.
b/ Hiện
tại là quả của quá khứ, là nhân của tương lai. Muốn biết tương lai hãy nhìn vào
hiện tại.
2. Từ nhỏ
đến lớn, từ thấp đến cao,
từ gần đến xa là tiến trình tăng trưởng tự nhiên của van vật.
3. a/ Hữu vi dụng sự thì hại cho tự nhiên, dùng
vào việc nghĩa thì trái lòng nhân, dùng vào vật chất thì hại tinh thần.
b/ Vô vi vô hai, vô chấp vô thất.
4. Thận trọng lúc đầu vì “ Sai một
ly đi một dặm.”; thận trọng lúc cuối vì: “ Một con sâu làm rầu nồi canh.”
5. Thánh
nhân không đem luật lệ mới đến cho thế gian , nhưng đến để nhắc lại cho con người luất lệ tốt lành đã có, đó là đạo tự nhiên vô dục
, vô vi, vô sở đắc thất.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 64
1. It is easy to maintain a situation while it is still
secure;
It is easy to deal with a situation before symptoms develop;
It is easy to break a thing when it is yet brittle;
It is easy to dissolve a thing when it is yet minute.
Deal with a thing while it is still nothing;
Keep a thing in order before disorder sets in.
2. A tree that can fill the span of a man's arms grows from a downy tip;
A terrace nine storeys high rises from hodfuls of earth;
A journey of a thousand miles starts from beneath one's feet.
3. Whoever does anything to it will ruin it;
Whoever lays hold of it will lose it.
Therefore the sage, because he does nothing, never ruins anything;
And, because he does not lay hold of anything, loses nothing.
4. In their enterprises the people
Always ruin them when on the verge of success.
Be as careful at the end as at the beginning
And there will be no ruined enterprises.
5. Therefore the sage desires not to desire,
And does not value goods which are hard to come by;
Learns to be without learning,
And makes good the mistakes of the multitude
In order to help the myriad creatures to be natural and to refrain from daring to act.
It is easy to deal with a situation before symptoms develop;
It is easy to break a thing when it is yet brittle;
It is easy to dissolve a thing when it is yet minute.
Deal with a thing while it is still nothing;
Keep a thing in order before disorder sets in.
2. A tree that can fill the span of a man's arms grows from a downy tip;
A terrace nine storeys high rises from hodfuls of earth;
A journey of a thousand miles starts from beneath one's feet.
3. Whoever does anything to it will ruin it;
Whoever lays hold of it will lose it.
Therefore the sage, because he does nothing, never ruins anything;
And, because he does not lay hold of anything, loses nothing.
4. In their enterprises the people
Always ruin them when on the verge of success.
Be as careful at the end as at the beginning
And there will be no ruined enterprises.
5. Therefore the sage desires not to desire,
And does not value goods which are hard to come by;
Learns to be without learning,
And makes good the mistakes of the multitude
In order to help the myriad creatures to be natural and to refrain from daring to act.
2/ Français - Julien 64
1. Ce qui est calme est aisé à maintenir ;
Ce qui n'a pas encore paru est aisé à
prévenir ;
Ce qui est faible est aisé à briser ;
Ce qui est menu est aisé à disperser.
Arrêtez le mal avant qu'il n'existe ;
Arrêtez le mal avant qu'il n'existe ;
Calmez le désordre avant qu'il n'éclate.
2. Un arbre d'une grand circonférence est né d'une racine
aussi déliée qu'un cheveu ;
Une tour de neuf étages est sortie d'une poignée de terre ;
Un voyage de mille lis à commencé par un pas !
3. Celui qui agit échoue,
Celui qui s'attache à une choses la perd.
De là vient que le Saint n'agit pas, c'est pourquoi il n'échoue point.
Il ne s'attache à rien, c'est pourquoi il ne perd point.
De là vient que le Saint n'agit pas, c'est pourquoi il n'échoue point.
Il ne s'attache à rien, c'est pourquoi il ne perd point.
4. Lorsque le peuple fait une chose, il échoue toujours
au moment de réussir.
Soyez attentif à la fin comme au commencement, et alors vous n'échouerez jamais.
Soyez attentif à la fin comme au commencement, et alors vous n'échouerez jamais.
5. De là vient que le Saint fait consister ses désirs
dans l'absence de tout désir.
Il n'estime point les biens d'une acquisition
difficile.
Il fait consister son étude dans l'absence de toute étude,
Il fait consister son étude dans l'absence de toute étude,
Et se préserve des fautes des autres hommes.
Il n'ose pas agir afin d'aider tous les êtres à suivre leur nature.
Il n'ose pas agir afin d'aider tous les êtres à suivre leur nature.
3/ Deutsch - Wilhelm 64
1. Was noch ruhig ist, läßt sich leicht ergreifen.
Was noch nicht hervortritt, läßt sich leicht bedenken.
Was noch zart ist läßt sich leicht zerbrechen.
Was noch klein ist läßt sich leicht zerstreuen.
Man muß wirken auf das, was noch nicht da ist.
Man muß ordnen, was noch nicht in Verwirrung ist.
Was noch nicht hervortritt, läßt sich leicht bedenken.
Was noch zart ist läßt sich leicht zerbrechen.
Was noch klein ist läßt sich leicht zerstreuen.
Man muß wirken auf das, was noch nicht da ist.
Man muß ordnen, was noch nicht in Verwirrung ist.
2. Ein Baum von einem Klafter Umfang entsteht aus einem
haarfeinem Hälmchen.
Ein neun Stufen hoher Turm entsteht aus einem Häuflein Erde.
Eine tausend Meilen weite Reise beginnt vor deinen Füßen.
Ein neun Stufen hoher Turm entsteht aus einem Häuflein Erde.
Eine tausend Meilen weite Reise beginnt vor deinen Füßen.
3. Wer handelt, verdirbt es.
Wer festhält, verliert es.
Also auch der Berufene:Er handelt nicht, so verdirbt er nichts.
Er hält nicht fest, so verliert er nichts.
Wer festhält, verliert es.
Also auch der Berufene:Er handelt nicht, so verdirbt er nichts.
Er hält nicht fest, so verliert er nichts.
4. Die Leute gehen an ihre Sachen, und immer wenn sie
fast fertig sind, so verderben sie es.
Das Ende ebenso in acht nehmen wie den Anfang,
Das Ende ebenso in acht nehmen wie den Anfang,
dann gibt es keine verdorbenen Sachen.
5. Also auch der Berufene: Er wünscht Wunschlosigkeit.
Er hält nicht wert schwer zu erlangende Güter.
Er lernt das Nichtlernen.
Er wendet sich zu dem zurück, an dem die Menge vorüber geht.
Darum fördert er den natürlichen Lauf der Dinge und wagt nicht zu handeln.
5. Also auch der Berufene: Er wünscht Wunschlosigkeit.
Er hält nicht wert schwer zu erlangende Güter.
Er lernt das Nichtlernen.
Er wendet sich zu dem zurück, an dem die Menge vorüber geht.
Darum fördert er den natürlichen Lauf der Dinge und wagt nicht zu handeln.
)()(
Chương 65
THUẦN ĐỨC
第 六 十 五 章: 淳德
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 古之善為道者,
非以明民,
非以明民,
將以愚之。
2. 民之難治,以其智多。
故以智治國,國之賊。
不以智治國,國之福。
故以智治國,國之賊。
不以智治國,國之福。
3. 知此兩者,亦稽 (*)式。
常知稽 (*) 式,是謂玄德。
玄德深矣、遠矣!與物反矣。
然後乃至大順。
常知稽 (*) 式,是謂玄德。
玄德深矣、遠矣!與物反矣。
然後乃至大順。
-----------------------
(*) Có bản ghi là 楷 (Khải: Khuôn mẫu)
2/ Âm
1. Cổ chi
thiện vi đạo giả,
Phi dĩ
minh dân,
tương dĩ
ngu chi.
2. Dân chi
nan trị, dĩ kỳ trí đa.
Cố dĩ trí
trị quốc, quốc chi tặc,
Bất dĩ trí
trị quốc, quốc chi phúc.
3. Tri thử
lưỡng giả, diệc kê (*) thức.
Thường
tri kê (*) thức, thị vị huyền đức.
Huyền
đức thâm hỹ, viễn hỹ, dữ vật phản hỹ!
Nhiên hậu
nãi chí đại thuận.
3/ Nghĩa
1. Người
xưa khéo dùng đạo
Không
làm cho dân xảo ngụy tinh
ranh ,
Nhưng
giúp cho dân hiền lành chất phác.
2. Dân
khó trị an bỡi nhiều trí xảo.
Cho nên
dùng trí xảo trị nước là gây họa cho
nước;
Không dùng trí xảo trị nước là tạo phúc cho
nước.
3. Thấu rõ hai điều đó, tức là biết cách tu thân trị
quốc.
Luôn thấu
hiểu phép tắc ấy là đức của
trời.
Đức của
trời rất sâu xa, khác với muôn vật !
Nhưng
cuối cùng tất cả đồng thuận.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Nói
về người hiền hậu thật thà
, Việt Nam dùng thuật ngữ : “Hiền như cục đất “.
Kinh Thánh , Sáng thế
ký cũng nói: Đức Chúa Trời
tạo ra con người từ đất. Ba
chân lý của Phật nói về thế
gian là Khổ, Vô thường, Vô
ngã ,trong đó đất chỉ cho tánh vô ngã. Như vậy bản
nguyên con người vốn là hiền lành, không vị ngã kiêu căng .
2. Truyện
thần thoại nói: Lucifer là thiên
thần được tạo ra từ ngọn lửa, biểu thị trí sáng lanh
khôn, nhưng có tánh tự cao tự đại,
Lucifer không chịu hạ mính dưới quyền chỉ đạo của con người, theo như xếp đặt của Đức Chúa Trời, bỡi lý
do con người được tạo ra từ bụi đất. Lucifer nổi loạn gây chiến tranh Thiên
đàng nhằm đoạt quyền tối cao, nhưng sau đó bị đánh bại. Vậy, trí mà không đức sẽ thành loạn; đức mà
không trí sẽ thành mê. Tán loạn và mê hoặc là phiền não tâm sở trái với
chánh giác chánh tri .
3. Huyền đức hay đức của trời sâu xa mầu nhiệm ,
thoạt nhìn như trái sự thường, thật
ra là thuận đạo tự nhiên. Các ngôi sao và ngọn lửa ở trên cao nhưng lửa
cháy thì các tro bụi, nham
thạch rơi xuống bồi đắp cho
đất. Cũng vậy , trí tuệ
khôn lanh không phải để
chiếm ngôi vị trên cao, nhưng là để tùy thuận phục vụ
tình thương và đức khiêm nhu ở dưới đất. Tánh
nước hướng xuống; tánh lửa hướng lên, nhưng nước
có khả năng dập tắt lửa.
Cũng vậy, vô ngã khiêm hạ thắng vượt vị ngã tự cao.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 65
1.Of old those who excelled in the pursuit of the way
Did not use it to enlighten the people,
But to hoodwink them.
2. The reason why the people are difficult to govern is that they are too clever.
Hence to rule a state by cleverness will be to the detriment of the state;
Not to rule a state by cleverness will be a boon to the state.
2. The reason why the people are difficult to govern is that they are too clever.
Hence to rule a state by cleverness will be to the detriment of the state;
Not to rule a state by cleverness will be a boon to the state.
3. These two are models. Always to know the models
Is known as mysterious virtue.
Mysterious virtue is profound and far-reaching,
But when things turn back it turns back with them.
Only then is complete conformity realized.
Is known as mysterious virtue.
Mysterious virtue is profound and far-reaching,
But when things turn back it turns back with them.
Only then is complete conformity realized.
2/ Français - Julien 65
1. Dans l'Antiquité, ceux qui excellaient à pratiquer le
Tao
Ne l'employaient point à éclairer le peuple ; ils
l'employaient à le rendre simple et ignorant.
2. Le peuple est difficile à gouverner parce qu'il a trop
de prudence.
Celui qui se sert de la prudence pour gouverner le royaume est le fléau du royaume.
Celui qui ne se sert pas de la prudence pour gouverner le royaume fait le bonheur du royaume.
Celui qui se sert de la prudence pour gouverner le royaume est le fléau du royaume.
Celui qui ne se sert pas de la prudence pour gouverner le royaume fait le bonheur du royaume.
3. Lorsqu'on connaît ces deux choses, on est le modèle
(de l'empire).
Savoir être le modèle (de l'empire), c'est être doué d'une vertu céleste.
Cette vertu céleste est profonde, immense, opposée aux créatures.
Par elle on parvient à procurer une paix générale.
Savoir être le modèle (de l'empire), c'est être doué d'une vertu céleste.
Cette vertu céleste est profonde, immense, opposée aux créatures.
Par elle on parvient à procurer une paix générale.
3/ Deutsch - Wilhelm 65
1. Die vor alters tüchtig waren im Walten nach dem SINN,
Taten es nicht durch Aufklärung des Volkes,
Sondern dadurch, daß sie das Volk töricht hielten.
Taten es nicht durch Aufklärung des Volkes,
Sondern dadurch, daß sie das Volk töricht hielten.
2. Daß das Volk schwer zu leiten ist, kommt daher, daß es
zuviel weiß.
Darum: Wer durch Wissen den Staat leitet, ist der Räuber des Staats.
Wer nicht durch Wissen den Staat leitet, ist das Glück des Staats.
Darum: Wer durch Wissen den Staat leitet, ist der Räuber des Staats.
Wer nicht durch Wissen den Staat leitet, ist das Glück des Staats.
3. Wer diese beiden Dinge weiß, der hat ein Ideal.
Immer dies Ideal zu kennen, ist verborgenes LEBEN.
Verborgenes LEBEN ist tief, weitreichend, anders als alle Dinge;
aber zuletzt bewirkt es das große Gelingen.
Immer dies Ideal zu kennen, ist verborgenes LEBEN.
Verborgenes LEBEN ist tief, weitreichend, anders als alle Dinge;
aber zuletzt bewirkt es das große Gelingen.
)()(
Chương 66
HẬU KỶ
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 江海之所以能為百谷王者,
以其善下之,
故能為百谷王。
以其善下之,
故能為百谷王。
2. 是以聖人欲上民,必以言下之。
欲先民,必以身後之。
是以聖人處上而民不重,
處前而民不害。
是以天下樂推而不厭。
以其不爭,
故天下莫能與之爭。
欲先民,必以身後之。
是以聖人處上而民不重,
處前而民不害。
是以天下樂推而不厭。
以其不爭,
故天下莫能與之爭。
2/ Âm
1. Giang hải sở dĩ năng vi bách cốc vương
giả,
Dĩ kỳ thiện hạ chi.
Cố năng vi bách cốc vương.
2. Thị dĩ thánh nhân dục thượng dân tất
dĩ ngôn hạ chi.
Dục tiên dân tất dĩ thân hậu chi.
Thị dĩ thánh nhân xử thượng nhi dân bất
trọng,
Xử tiền nhi dân bất hại.
Thị dĩ thiên hạ lạc thôi nhi bất yếm,
Dĩ kì bất tranh,
Cố thiên hạ mạc năng dữ chi tranh.
3/ Nghĩa
1. Sông,
biển được coi như vua của trăm khe, suối.
Bỡi khéo chọn chỗ ở thấp hơn khe, suối,
Cho nên
sông, biển có thể làm vua trăm khe, suối.
2. Do vậy
mà thánh nhân muốn ở trên dân, ắt
phải dùng lời khiêm hạ đối
với dân;
Muốn ở trước dân, ắt phải đặt thân
mình sau dân.
Do vậy
thánh nhân ở trên dân mà dân không cho là gánh nặng,
Dẫn trước
dân mà dân không bị hại.
Vì vậy
mọi người luôn vui vẻ tin chọn mà không chán bỏ.
Do không
tranh với ai,
Cho
nên không ai có thể tranh
với thánh nhân.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Sông biển dưới thấp tích chứa được nguồn nước của khe suối trên cao là do trong lòng nó sâu rộng.
Cũng vậy, phẩm tính tối cao của người an dân trị nước là khả năng tích
hợp (integrity)bao dung của đức khiêm nhu , hư
tâm và vô ngã vị .
2. a/ Ở
trên cao là để phục vụ dưới thấp, ở
phía trước là để bảo vệ phía
sau, cho nên quan chức phải
phục vụ và bảo vệ dân thì dân không chán bỏ.
b/ Tranh nhau làm việc thiện không phải là thiện. Người hiền lành không tranh với ai nên không ai
tranh nổi với mình.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 66
1. The reason why the River and the Sea are able to be
king of the hundredvalleys
Is that they excel in taking the lower position.
Hence they are able to be king of the hundred valleys.
2. Therefore, desiring to rule over the people,
One must in one's words humble oneself before them;
And, desiring to lead the people,One must, in one's person, follow behind them.
Therefore the sage takes his place over the people yet is no burden;
Takes his place ahead of the people yet causes no obstruction.
That is why the empire supports him joyfully and never tires of doing so.
It is because he does not contend
Hence they are able to be king of the hundred valleys.
2. Therefore, desiring to rule over the people,
One must in one's words humble oneself before them;
And, desiring to lead the people,One must, in one's person, follow behind them.
Therefore the sage takes his place over the people yet is no burden;
Takes his place ahead of the people yet causes no obstruction.
That is why the empire supports him joyfully and never tires of doing so.
It is because he does not contend
That no one in the empire is in aposition to contend with
him.
2/
Français - Julien 66
1. Pourquoi les fleuves et les mers peuvent-ils être les
rois de toutes les eaux ?
Parce qu'il savent se tenir au dessous d'elles.
C'est pour cela qu'ils peuvent être les rois de toutes les eaux.
Parce qu'il savent se tenir au dessous d'elles.
C'est pour cela qu'ils peuvent être les rois de toutes les eaux.
2. Aussi lorsque le Saint désire d'être au-dessus du
peuple, il faut que, par ses paroles, il se mette au-dessous de lui.
Lorsqu'il désire d'être placé en avant du peuple, il faut que, de sa personne, il se mette après lui.
De là vient que le Saint est placé au-dessus de tous et il n'est point à charge au peuple ;
Lorsqu'il désire d'être placé en avant du peuple, il faut que, de sa personne, il se mette après lui.
De là vient que le Saint est placé au-dessus de tous et il n'est point à charge au peuple ;
Il est placé en avant de tous et le peuple n'en
souffre pas.
Aussi tout l'empire aime à le servir et ne s'en lasse point.
Comme il ne dispute pas (le premier rang),
Aussi tout l'empire aime à le servir et ne s'en lasse point.
Comme il ne dispute pas (le premier rang),
Il n'y a personne dans l'empire qui puisse le lui
disputer.
3/ Deutsch - Wilhelm 66
1.
Daß Ströme und Meere Könige alles Bäche sind,
Kommt daher, daß sie sich gut unten halten können.
Darum sind sie die Könige aller Bäche.
Kommt daher, daß sie sich gut unten halten können.
Darum sind sie die Könige aller Bäche.
2.
Also auch der Berufene:
Wenn er über seinen Leuten stehen will, so stellt es sich in seinem Reden unter sie.
Wenn er seinen Leuten voran sein will, so stellt es sich in seiner Person hintan.
Also auch: Er weilt in der Höhe, und die Leute werden durch ihn nicht belastet.
Er weilt am ersten Platze, und die Leute werden von ihm nicht verletzt.
Also auch: Die ganze Welt ist willig, ihn voranzubringen,
und wird nicht unwillig.
Weil er nicht streitet,
Kann niemand auf der Welt mit ihm streiten.
Wenn er über seinen Leuten stehen will, so stellt es sich in seinem Reden unter sie.
Wenn er seinen Leuten voran sein will, so stellt es sich in seiner Person hintan.
Also auch: Er weilt in der Höhe, und die Leute werden durch ihn nicht belastet.
Er weilt am ersten Platze, und die Leute werden von ihm nicht verletzt.
Also auch: Die ganze Welt ist willig, ihn voranzubringen,
und wird nicht unwillig.
Weil er nicht streitet,
Kann niemand auf der Welt mit ihm streiten.
)()(
Chương 67
TAM BẢO
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên văn
1. 天下皆謂我道大, 似不肖。
夫唯大故似不肖。
若肖 久矣!其細也夫。
2. 我有三寶持而保之:
一曰慈,
二曰儉,
三曰不敢為天下先。
慈故能勇,
儉故能廣,
不敢為天下先故能成器長。
一曰慈,
二曰儉,
三曰不敢為天下先。
慈故能勇,
儉故能廣,
不敢為天下先故能成器長。
3. 今舍慈且勇,
舍儉且廣,
舍後且先,
死矣!
舍儉且廣,
舍後且先,
死矣!
4. 夫慈以戰則勝,以守則固。
天將救之以慈衛之。
天將救之以慈衛之。
2/ Âm
1. Thiên
hạ giai vị ngã đạo đại, tựa bất tiếu.
Phù
duy đại, cố tựa bất tiếu.
Nhược tiếu
cửu hỹ, kỳ tế dã phù.
2. Ngã hữu
tam bảo, trì nhi bảo chi:
Nhất viết
từ;
Nhị viết
kiệm;
Tam
viết bất cảm vi thiên hạ tiên.
Từ cố năng
dũng;
Kiệm
cố năng quảng,
Bất cảm vi
thiên hạ tiên, cố năng thành khí trưởng.
3. Kim xá
từ thả dũng,
Xá kiệm
thả quảng,
Xá hậu thả
tiên,
Tử hỹ !
4. Phù từ, dĩ chiến tắc thắng, dĩ thủ tắc cố.
4. Phù từ, dĩ chiến tắc thắng, dĩ thủ tắc cố.
Thiên
tương cứu chi, dĩ từ vệ chi.
3/ Nghĩa
1. Thiên hạ đều nói đạo của
ta là rộng lớn , mà như không rộng
lớn .
Bỡi chỉ nó rộng
lớn, nên không có gì
giống,
Nếu giống cái gì , thì từ lâu nó là
nhỏ nhoi.
2. Ta có ba báu vật,
giữ mà tự vệ :
Thứ nhất là nhân từ ,
Thứ hai là tiết kiệm ,
Thứ ba là không dám đứng đầu thiên hạ.
Nhân từ mới có
dũng cảm để không sợ sệt ,
Tiết kiệm mới có quảng đại sung túc ,
Không dám đứng
trước thiên hạ mới có thể dẫn đầu thiên hạ.
3. Người đời nay bỏ
nhân từ mà dùng vũ lực,
Bỏ tiết kiệm mà theo cách
phung phí ,
Bỏ chỗ đằng sau để tranh chỗ
đứng trước,
Làm như vậy ắt đi vào chỗ chết
!
4. Dùng từ tâm mà tiến đi thì tất thắng, dùng từ
tâm mà cố thủ ắt bền vững.
Trời muốn cứu ai thì giúp người ấy có từ
tâm để tự bảo vệ .
.
II. Khái Niêm Liên Hệ
1. Giống nhau, khác nhau là các khái niệm về
tương dối tính , đa tạp và cá biệt ; không giống cũng không khác là khái niệm
về tuyệt đối tính, dơn nhất
và phổ quát. Đạo là nguồn của tạo vật,, là
tuyệt đối tính, đơn nhất và
phổ quát tính. Do đó không thể nói đạo lả cái gì,
hoặc giống hay khác cái gì.
2. Tam
bảo nơi mỗi người là:(1) Từ bi tâm hay lòng thương xót, (2) Cần kiệm trong cuộc
sống, (3) Khiêm nhu trông ứng xử.
3. -Từ bi tâm hay lòng thương
xót để cứu giúp mình và cứu giúp sanh linh.
- Tiết độ
, cần kiệm, bất phóng dật để
nuôi dưỡng và bảo vệ sự
sống.
-
Khiêm hạ, nhu mì để thăng tiến thuận thiên ,
4. Tình
thương và trí linh hay từ bi và trí huệ giúp con người giải thoát đau
khổ, phiền não, trở lại bản nguyên an lạc, thường hằng .
Đại đạo huyền đức cũng
nhắc lại: Từ tâm nơi mỗi
người chính là lực lượng bảo vệ an toàn nhất cho người ấy.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp,
Đức
1/ English - Lau 67
1. The whole world says that my way is vast and resembles
nothing.
It is because it is vast that it resembles nothing.
If it resembled anything, it would, long before now, have become small.
2. I have three treasures which I hold and cherish.
The first is known as compassion,
The second is known as frugality,
The third is known as not daring to take the lead in the empire;
Being compassionate one could afford to be courageous,
Being frugal one could afford to extend one's territory,
Not daring to take the lead in the empire one could afford to be lord over the vessels.
3. Now, to forsake compassion for courage,
It is because it is vast that it resembles nothing.
If it resembled anything, it would, long before now, have become small.
2. I have three treasures which I hold and cherish.
The first is known as compassion,
The second is known as frugality,
The third is known as not daring to take the lead in the empire;
Being compassionate one could afford to be courageous,
Being frugal one could afford to extend one's territory,
Not daring to take the lead in the empire one could afford to be lord over the vessels.
3. Now, to forsake compassion for courage,
To forsake frugality for expansion,
To forsake the rear for the lead,
Is sure to end in death.
4. Through compassion, one will triumph in attack and be impregnable in defence.
What heaven succours it protects with the gift of compassion.
4. Through compassion, one will triumph in attack and be impregnable in defence.
What heaven succours it protects with the gift of compassion.
2/ Francais - Julien 67
1. Dans le monde tous me disent éminent, mais je
ressemble à un homme borné.
C'est uniquement parce que je suis éminent, que je ressemble à un homme borné.
Quand à (ceux qu'on appelle) éclairés, il y a longtemps que leur médiocrité est connue !
2. Je possède trois choses précieuses : je les tiens et les conserve comme un trésor.
La première s'appelle l'affection ;
C'est uniquement parce que je suis éminent, que je ressemble à un homme borné.
Quand à (ceux qu'on appelle) éclairés, il y a longtemps que leur médiocrité est connue !
2. Je possède trois choses précieuses : je les tiens et les conserve comme un trésor.
La première s'appelle l'affection ;
La seconde s'appelle l'économie ;
La troisième s'appelle l'humilité, qui m'empêche de
vouloir être le premier de l'empire.
J'ai de l'affection, c'est pourquoi je puis être courageux.
J'ai de l'économie, c'est pourquoi je puis faire de grandes dépenses.
Je n'ose être le premier de l'empire, c'est pourquoi je puis devenir le chef de tous les hommes.
3. Mais aujourd'hui on laisse l'affection pour s'abandonner au courage ;
J'ai de l'affection, c'est pourquoi je puis être courageux.
J'ai de l'économie, c'est pourquoi je puis faire de grandes dépenses.
Je n'ose être le premier de l'empire, c'est pourquoi je puis devenir le chef de tous les hommes.
3. Mais aujourd'hui on laisse l'affection pour s'abandonner au courage ;
On laisse l'économie pour se livrer à de grandes
dépenses ;
On laisse le dernier rang pour rechercher le premier :
Voilà qui conduit à la mort.
4. Si l'on combat avec un cœur rempli d'affection, on remporte la victoire ; si l'on défend (une ville), elle est inexpugnable.
Quand le ciel veut sauver un homme, il lui donne l'affection pour le protéger.
Voilà qui conduit à la mort.
4. Si l'on combat avec un cœur rempli d'affection, on remporte la victoire ; si l'on défend (une ville), elle est inexpugnable.
Quand le ciel veut sauver un homme, il lui donne l'affection pour le protéger.
3/ Deutsch - Wilhelm 67
1. Alle Welt sagt, mein SINN sei zwar groß, aber
sozusagen unbrauchbar.
Gerade weil er groß ist, deshalb ist er sozusagen unbrauchbar.
Wenn er brauchbar wäre, so wäre er längst klein geworden.
2. Ich habe drei Schätze, die ich schätze und wahre.
Der eine heißt: die Liebe;
Der zweite heißt: die Genügsamkeit;
Der dritte heißt: nicht wagen, in des Welt voranzustehen.
Durch Liebe kann man mutig sein, durch Genügsamkeit kann man weitherzig sein.
Wenn man nicht wagt, in der Welt voranzustehen,
kann man das Haupt der fertigen Menschen sein.
3. Wenn man nun ohne Liebe mutig sein will,
wenn man ohne Genügsamkeit weitherzig sein will,
wenn man ohne zurückzustehen vorankommen will:
Das ist der Tod.
4. Wenn man Liebe hat im Kampf so siegt man. Wenn man sie hat bei der Verteidigung, so ist man unüberwindlich.
Wen der Himmel retten will, den schützt er durch die Liebe.
Gerade weil er groß ist, deshalb ist er sozusagen unbrauchbar.
Wenn er brauchbar wäre, so wäre er längst klein geworden.
2. Ich habe drei Schätze, die ich schätze und wahre.
Der eine heißt: die Liebe;
Der zweite heißt: die Genügsamkeit;
Der dritte heißt: nicht wagen, in des Welt voranzustehen.
Durch Liebe kann man mutig sein, durch Genügsamkeit kann man weitherzig sein.
Wenn man nicht wagt, in der Welt voranzustehen,
kann man das Haupt der fertigen Menschen sein.
3. Wenn man nun ohne Liebe mutig sein will,
wenn man ohne Genügsamkeit weitherzig sein will,
wenn man ohne zurückzustehen vorankommen will:
Das ist der Tod.
4. Wenn man Liebe hat im Kampf so siegt man. Wenn man sie hat bei der Verteidigung, so ist man unüberwindlich.
Wen der Himmel retten will, den schützt er durch die Liebe.
(Xem tiếp kỳ
19)
Phú Yên Tháng Tư Canh
Tý - 2020
Đàm Khánh Hỷ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét