Lão Tử
ĐẠO ĐỨC
KINH
道 德 經
Kỳ
17
Chương 56, 57, 58,
59, 60
---------------
Chương 56
HUYỀN ĐỨC
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên
văn
1. 知者不言。
言者不知。
2. (*)
挫其銳,解其紛,
和其光,同其塵,
是謂玄同。
和其光,同其塵,
是謂玄同。
3. 故不可得而親, 不可得而疏。
不可得而利, 不可得而害。
不可得而貴, 不可得而賤。
故為天下貴。
不可得而利, 不可得而害。
不可得而貴, 不可得而賤。
故為天下貴。
-------------
(*) Phần nhiều các bản đều có câu: 塞其兌,
閉其門.
Nguyên văn ở đây không
ghi nhưng các bản dịch dưới đay đều có dịch câu này.
2/ Âm
1. Tri giả bất ngôn;
ngôn giả bất tri.
2.Tắc kỳ đoài, bế kỳ môn (*),
Toả
kỳ nhuệ, giải kỳ phân,
Hoà
kỳ quang, đồng kỳ trần.
Thị vị huyền đồng.
3.Cố bất khả đắc nhi thân, bất khả đắc
nhi sơ;
Bất
khả đắc nhi lợi, bất khả đắc nhi hại;
Bất khả đắc nhi quí, bất khả đắc nhi
tiện.
Cố vi thiên hạ quí.
3/ Nghĩa
1.
Người biết thì không nói;
Người
nói thì không biết.
2.
Ngậm miệng, đóng các cửa (*) ,
Làm
cùn sự
sắc bén , giải bỏ mối phân tranh,
Giảm chói sáng , hòa cùng
thế tục,
Đó
gọi là huyền đồng, cùng đồng đạo trời.
3.
Cho nên, không thể làm thân, cũng không
thể làm sơ;
Không
thể làm lợi, cũng không thể làm hại;
Không
làm cho cao quí, cũng không làm cho hèn
hạ.
Đó
là quí nhất trong thiên hạ.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Đạo cần thực hành hơn là
nói nhiều. Huyền đức vô ngôn.
2.
Thiên đạo bình đẳng và phổ độ vạn hữu,
không khu biệt chủng loại hay cá thể đặc thù.
3.
Người tu đạo thực tánh giá trị tự
tại không thay đổi theo duyên
khởi .
III. Các Bản
Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 56
1. One who knows does not speak;
One who speaks does not know.
2. Block the openings; Shut the doors.
Blunt the sharpness; untangle the knots;
Soften the glare, let your wheels move only along old ruts.
This is known as mysterious sameness.
3. Hence you cannot get close to it, nor can you keep it at arm's length;
You cannot bestow benefit on it, nor can you do it harm;
You cannot ennoble it, nor can you debase it.
Therefore it is valued by the empire.
One who speaks does not know.
2. Block the openings; Shut the doors.
Blunt the sharpness; untangle the knots;
Soften the glare, let your wheels move only along old ruts.
This is known as mysterious sameness.
3. Hence you cannot get close to it, nor can you keep it at arm's length;
You cannot bestow benefit on it, nor can you do it harm;
You cannot ennoble it, nor can you debase it.
Therefore it is valued by the empire.
2/ Français - Julien 56
1. L'homme qui connaît (le Tao) ne parle pas ;
Celui qui parle ne le connaît pas.
2. Il clôt sa bouche, il ferme ses oreilles et ses yeux ;
il émousse son activité, il se dégage de tous liens ;
il tempère sa lumière (intérieure), il s'assimile au vulgaire.
On peut dire qu'il ressemble au Tao.
3. Il est inaccessible à la faveur comme à la disgrâce,
Au profit comme au détriment,
Aux honneurs comme à l'ignominie.
C'est pourquoi il est l'homme le plus honorable de l'univers.
C'est pourquoi il est l'homme le plus honorable de l'univers.
3/ Deutsch - Wilhelm 56
1. Der Wissende redet nicht.
Der Redende weiß nicht.
Der Redende weiß nicht.
2. Man muß seinen Mund schließen und seine Pforten zumachen,
Seinen Scharfsinn abstumpfen, seine wirren Gedanken auflösen,
Sein Licht mäßigen, sein Irdisches gemeinsam machen.
Das heißt verborgene Gemeinsamkeit (mit dem SINN).
Seinen Scharfsinn abstumpfen, seine wirren Gedanken auflösen,
Sein Licht mäßigen, sein Irdisches gemeinsam machen.
Das heißt verborgene Gemeinsamkeit (mit dem SINN).
3. Wer die hat, den kann man nicht beeinflussen durch Liebe
und kann ihn nicht beeinflussen durch Kälte.
Man kann ihn nicht beeinflussen durch Gewinn
und kann ihn nicht beeinflussen durch Schaden.
Man kann ihn nicht beeinflussen durch Herrlichkeit
und kann ihn nicht beeinflussen durch Niedrigkeit.
Darum ist er der Herrlichste auf Erden.
und kann ihn nicht beeinflussen durch Kälte.
Man kann ihn nicht beeinflussen durch Gewinn
und kann ihn nicht beeinflussen durch Schaden.
Man kann ihn nicht beeinflussen durch Herrlichkeit
und kann ihn nicht beeinflussen durch Niedrigkeit.
Darum ist er der Herrlichste auf Erden.
)()(
Chương 57
THUẦN PHONG
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên
văn
1. 以正治國,
以奇用兵,
以無事取天下。
2. 吾何以知其然哉﹖
以此。
天下多忌諱而民彌貧。
民多利器國家滋昏。
人多伎巧奇物泫起。
法令滋彰盜賊多有。
以此。
天下多忌諱而民彌貧。
民多利器國家滋昏。
人多伎巧奇物泫起。
法令滋彰盜賊多有。
3. 故聖人云
我無為而民自化。
我好靜而民自正。
我無事而民自富。
我無欲而民自樸。
我無為而民自化。
我好靜而民自正。
我無事而民自富。
我無欲而民自樸。
2/ Âm
1. Dĩ chính trị quốc,
Dĩ kỳ dụng binh,
Dĩ vô sự thủ thiên hạ.
2. Ngô hà dĩ tri kỳ nhiên tai?
Dĩ thử:
Thiên hạ đa kỵ huý nhi dân di bần;
Dân đa lợi khí, quốc gia tư hôn;
Nhân đa xảo kỹ , kỳ vật tư khởi;
Pháp lệnh tư chương, đạo tặc đa hữu.
3. Cố thánh nhân vân:
Ngã vô vi nhi dân tự hoá,
Ngã hiếu tĩnh nhi dân tự chính,
Ngã vô sự nhi dân tự phú;
Ngã vô dục nhi dân tự phác.
3/ Nghĩa
1. Lấy công chính để trị nước,
Dùng mưu lược để điều binh,
Nhưng vô sự mới giữ được thiên hạ.
2. Do đâu ta biết được như vậy ?
Do thế này:
Trong nước càng nhiều cấm kỵ thì dân càng nghèo;
Dân nhiều lợi khí thì nhà nước càng u ám ,
Quan chức nhiều kỷ xảo thì quái tượng dị vật càng phát sanh ;
Pháp lệnh càng ban hành thì trộm cướp càng sinh ra .
3. Cho nên thánh nhân nói rằng:
Ta không cải hóa ai mà dân tự chuyển hóa;
Ta ưa thanh tĩnh mà dân tự trung chính;
Ta không lao dịch mà dân tự giàu ;
Ta không tham dục mà dân tự trở thành chất phác.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Công chính để được chánh quyền; mưu lược để thắng giặc; nhưng vô sự , vô vi, vô ngã vị và không gây phiền não cho dân mới có tíhể trị quốc an dân.
2. Dùng nhiều lợi khí, kỹ xảo, lệnh cấm mà trái đạo thì sẽ thất đức, hậu quả là phước tận, tội sanh.
3. Thanh tịnh, vô vi, vô dục là các đức tánh cần cho người lãnh đạo.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 57
1. Govern the state by being straightforward;
Wage war by being crafty;
But win the empire by not being meddlesome.
Wage war by being crafty;
But win the empire by not being meddlesome.
2. How do I know that it is like that?
By means of this:
The more taboos there are in the empire the poorer the people;
The more sharpened tools the people have the more benighted the state;
The more skills the people have the further novelties multiply;
The better known the laws and edicts the more thieves and robbers there are.
3. Hence the sage says,
I take no action and the people are transformed of themselves;
I prefer stillness and the people are rectified of themselves;
I am not meddlesome and the people prosper of themselves;
I am free from desire and the people of themselves become simple like the uncarved block.
By means of this:
The more taboos there are in the empire the poorer the people;
The more sharpened tools the people have the more benighted the state;
The more skills the people have the further novelties multiply;
The better known the laws and edicts the more thieves and robbers there are.
3. Hence the sage says,
I take no action and the people are transformed of themselves;
I prefer stillness and the people are rectified of themselves;
I am not meddlesome and the people prosper of themselves;
I am free from desire and the people of themselves become simple like the uncarved block.
2/ Français - Julien 57
1. Avec la droiture, on gouverne le royaume ;
avec la ruse, on fait la guerre ;
avec le non-agir, on devient le maître de l'empire .
2. Comment sais-je qu'il en est ainsi de l'empire ?
Par ceci.
Plus le roi multiplie les prohibitions et les défenses, et plus le peuple s'appauvrit ;
Plus le peuple a d'instruments de lucre, et plus le royaume se trouble ;
Plus le peuple a d'adresse et d'habileté, et plus l'on voit fabriquer d'objets bizarres ;
Plus les lois se manifestent, et plus les voleurs s'accroissent.
Plus le roi multiplie les prohibitions et les défenses, et plus le peuple s'appauvrit ;
Plus le peuple a d'instruments de lucre, et plus le royaume se trouble ;
Plus le peuple a d'adresse et d'habileté, et plus l'on voit fabriquer d'objets bizarres ;
Plus les lois se manifestent, et plus les voleurs s'accroissent.
3. C'est pourquoi le Saint dit :
Je pratique le non-agir, et le peuple se convertit de lui-même.
J'aime la quiétude, et le peuple se rectifie de lui-même.
Je m'abstiens de toute occupation, et le peuple s'enrichit de lui-même.
Je me dégage de tous désirs, et le peuple revient de lui-même à la simplicité.
J'aime la quiétude, et le peuple se rectifie de lui-même.
Je m'abstiens de toute occupation, et le peuple s'enrichit de lui-même.
Je me dégage de tous désirs, et le peuple revient de lui-même à la simplicité.
3/ Deutsch -
Wilhelm 57
1. Zur Leitung des Staates braucht man Regierungskunst,
Zum Waffenhandwerk braucht man außerordentliche Begabung.
Um aber die Welt zu gewinnen, muß man frei sein von Geschäftigkeit.
Zum Waffenhandwerk braucht man außerordentliche Begabung.
Um aber die Welt zu gewinnen, muß man frei sein von Geschäftigkeit.
2. Woher weiß ich, daß es also mit der Welt steht?
Je mehr es Dinge in der Welt gibt, die man nicht tun darf,
desto mehr verarmt das Volk.
Je mehr die Menschen scharfe Geräte haben,
desto mehr kommen Haus und Staat ins Verderben.
Je mehr die Leute Kunst und Schlauheit pflegen,
desto mehr erheben sich böse Zeichen.
Je mehr die Gesetze und Befehle prangen,
desto mehr gibt es Diebe und Räuber.
Je mehr es Dinge in der Welt gibt, die man nicht tun darf,
desto mehr verarmt das Volk.
Je mehr die Menschen scharfe Geräte haben,
desto mehr kommen Haus und Staat ins Verderben.
Je mehr die Leute Kunst und Schlauheit pflegen,
desto mehr erheben sich böse Zeichen.
Je mehr die Gesetze und Befehle prangen,
desto mehr gibt es Diebe und Räuber.
3. Darum spricht ein Berufener:
Wenn wir nichts machen, so wandelt sich von selbst das Volk.
Wenn wir die Stille lieben, so wird das Volk von selber recht.
Wenn wir nichts unternehmen, so wird das Volk von selber reich.
Wenn wir keine Begierden haben, so wird das Volk von selber einfältig.
Wenn wir nichts machen, so wandelt sich von selbst das Volk.
Wenn wir die Stille lieben, so wird das Volk von selber recht.
Wenn wir nichts unternehmen, so wird das Volk von selber reich.
Wenn wir keine Begierden haben, so wird das Volk von selber einfältig.
)()(
Chương 58
THUẬN HÓA
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên
văn
1. 其政悶悶,其民淳淳。
其政察察,其民缺缺。
2. 禍尚 (*)福之所倚。
福尚 (*) 禍之所伏。
孰知其極?
福尚 (*) 禍之所伏。
孰知其極?
其無正。
正復為奇, 善復為妖。
人之迷其日固久。
正復為奇, 善復為妖。
人之迷其日固久。
3. 是以聖人方而不割。
廉而不劌。
直而不肆。
光而不燿。
廉而不劌。
直而不肆。
光而不燿。
-----------------
(*) Nhiều bản ghi là “hề”, 兮
2/ Âm
1. Kỳ chính muộn muộn, kỳ dân thuần thuần;
Kỳ chính sát sát, kỳ dân khuyết khuyết.
2. Hoạ thượng(*) phúc chi sở ỷ,
Phúc thượng (*) hoạ chi sở phục.
Thục tri kỳ cực?
Kỳ vô chính,
Chính phục vi
kỳ, thiện phục vi yêu.
Nhân chi mê, kỳ nhật cố cửu.
3. Thị dĩ thánh nhân
Phương nhi bất
cát,
Liêm nhi bất
quế,
Trực nhi bất tứ,
Quang nhi bất diệu.
3/ Nghĩa
1.
Chánh lệnh lờ mờ thì dân chơn chất;
Chánh lệnh rành rẽ thì dân mánh
khóe.
2. Họa là chỗ dựa của phúc;
Phúc là chỗ núp của họa
.
Ai mà
biết được đến cùng ?
Tự thân bất chánh thì,
Chân chánh lại thành tà ngụy, lương thiện lại thành
yêu ma
!
Si mê của con người đã có từ lâu.
3.
Do đó thánh nhân ngay thẳng mà không làm thương tổn người ;
Liêm
khiết mà không hại ai;
Cương trực mà không xúc phạm người;
Thông sáng
mà không làm người chói
mắt.
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Giáo
lệnh vô vi khoan dụ cho nên dân tự giác sống
lương thiện. Giáo lệnh hữu vi cưỡng chế cho nên dân tìm mánh khóe tránh luật mà làm
điều sai quấy.
2.
. Phước đức hữu vi không tách khỏi họa hoạn. Phước đức vô vi thực tánh vô nên
không chiêu cảm họa hoạn.
Kinh Kim Cang: ”…Thị phước
đức tức phi phước đức tánh, thị cố Như Lai thuyết phước đức đa “ ( Chính phước
đức tức không có tánh phước đức, cho nên Như
lai nói được nhiều phước đức.). Và,
“….Nhược phước
đức hữu thực, Như Lai bất thuyết đắc phước đức đa; dĩ phước đức vô cố, Như Lai
thuyết đắc phước đức đa.” (Nếu phước đức
thực có - hữu vi - Như lai ắt không nói được nhiều phước đức; bỡi
phước đức là vô - vô vi - Như lai mới nói đươc nhiều phước đức.)
3. Sửa đổi mình
tức là sửa đổi thế gian. Đại đạo huyền đức thuận hóa mà không gây trở lực chướng ngại.
II. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 58
1. When the government is muddled, the people are simple;
When the government is alert, the people are cunning.
2. It is on disaster that good fortune perches;
It is beneath good fortune that disaster crouches.
Who knows the limit? Does not the straightforward exist?
The straighforward changes again into the crafty,
When the government is alert, the people are cunning.
2. It is on disaster that good fortune perches;
It is beneath good fortune that disaster crouches.
Who knows the limit? Does not the straightforward exist?
The straighforward changes again into the crafty,
And the good changes again into the monstrous.
Indeed, it is long since the people were perplexed.
3. Therefore the sage is square-edged but does not scrape,
Has corners but does not jab,
Extends himself but not at the expense of others,
Shines but does not dazzle.
Indeed, it is long since the people were perplexed.
3. Therefore the sage is square-edged but does not scrape,
Has corners but does not jab,
Extends himself but not at the expense of others,
Shines but does not dazzle.
2/ Français - Julien 58
1. Lorsque l'administration (paraît) dépourvue de lumières, le peuple
devient riche.
Lorsque l'administration est clairvoyante, le peuple manque de tout.
Lorsque l'administration est clairvoyante, le peuple manque de tout.
2. Le bonheur naît du malheur,
Le malheur est caché au sein du
bonheur.
Qui peut en prévoir la fin ?
Si le prince n'est pas droit,
Si le prince n'est pas droit,
Les hommes droits deviendront trompeurs,
Et les hommes vertueux, pervers.
Les hommes sont plongés dans l'erreur, et cela dure depuis bien longtemps !
Les hommes sont plongés dans l'erreur, et cela dure depuis bien longtemps !
3. C'est pourquoi le Saint est juste et ne blesse pas (le peuple).
Il est désintéressé et ne lui fait pas de tort.
Il est droit et ne le redresse pas.
Il est éclairé et ne l'éblouit pas
Il est désintéressé et ne lui fait pas de tort.
Il est droit et ne le redresse pas.
Il est éclairé et ne l'éblouit pas
3/ Deutsch - Wilhelm 58
1. Wessen Regierung still und unaufdringlich ist, dessen Volk ist
aufrichtig und ehrlich.
Wessen Regierung scharfsinnig und stramm ist, dessen Volk ist hinterlistig und unzuverlässig.
Wessen Regierung scharfsinnig und stramm ist, dessen Volk ist hinterlistig und unzuverlässig.
2. Das Unglück ist es, worauf das Glück beruht;
Das Glück ist es, worauf das Unglück lauert.
Wer erkennt aber, daß es das Höchste ist,
wenn nicht geordnet wird?
Denn sonst verkehrt die Ordnung sich in Wunderlichkeiten,
und das Gute verkehrt sich in Aberglaube.
Und die Tage der Verblendung des Volkes dauern wahrlich lange.
Das Glück ist es, worauf das Unglück lauert.
Wer erkennt aber, daß es das Höchste ist,
wenn nicht geordnet wird?
Denn sonst verkehrt die Ordnung sich in Wunderlichkeiten,
und das Gute verkehrt sich in Aberglaube.
Und die Tage der Verblendung des Volkes dauern wahrlich lange.
3. Also auch der Berufene:
Er ist Vorbild, ohne zu beschneiden,
Er ist gewissenhaft, ohne zu verletzen,
Er ist echt, ohne Willkührlichkeiten,
Er ist licht, ohne zu blenden.
Er ist Vorbild, ohne zu beschneiden,
Er ist gewissenhaft, ohne zu verletzen,
Er ist echt, ohne Willkührlichkeiten,
Er ist licht, ohne zu blenden.
)()(
Chương
59
THỦ ĐẠO
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên
văn
1. 治人事天莫若嗇。
2. 夫唯嗇是謂早服。
早服謂之重積德。
重積德則無不克。
無不克則莫知其極。
莫知其極可以有國。
早服謂之重積德。
重積德則無不克。
無不克則莫知其極。
莫知其極可以有國。
3.有國之母可以長久。
是謂深根固柢,
長生久視之道。
是謂深根固柢,
長生久視之道。
2/ Âm
1. Trị nhân, sự thiên mạc nhược sắc.
2. Phù duy sắc, thị dĩ tảo phục;
Tảo
phục vị chi trọng tích đức;
Trọng tích đức tắc vô bất khắc;
Vô bất khắc tắc mạc tri kì cực;
Mạc tri kì cực khả dĩ hữu quốc;
3. Hữu quốc chi mẫu, khả dĩ trường cửu,
Thị
vị thâm căn cố đế,
Trường sinh cửu thị chi đạo.
3/ Nghĩa
1. Trị quốc
an dân , kính thuận trời đất
không gỉ bằng tiết độ.
2. Chỉ tiết độ mới
sớm thuận đạo ;
Sớm thuận đạo thì tích
đức nhiều ;
Tích đức nhiều thì không gì là không
thắng vượt;
Không gì
không thắng vượt thì năng lực mình không biết đến đâu mới hết ;
Không biết năng lực đến đâu mới hết là đạt đến đại
đạo vô cùng , là có cách trị
quốc an dân .
3. Có được gốc rễ trị quốc an dân thì có
thể tồn tại lâu dài.
Đó gọi là rễ sâu gốc vững,
Là đạo sống lâu
thấy mãi .
II. Khái Niệm Liên Hệ
1. Kinh Dịch, quẻ Tiết, lời Thoán nói: “ Thiên địa tiết nhi tứ thời thành; tiết dĩ chế
độ; bất thương tài, bất hại dân. “ (Trời đất có tiết độ mới tạo nên bốn mùa; tiết
độ để tạo nên phép tắc, không tổn của,
không hại dân.)
2. Thuận đạo tích đức
để có khả năng vượt thắng chướng ngại,
đoạn trừ phiền não,
3. Rễ sâu gốc vứng thì cây không ngã đỏ, đạo đức sâu
dày là cội nguồn vô tận của trường
sinh hằng hữu.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 59
1. In ruling the people and in serving heaven it is best for a ruler to be
sparing.
2. It is because he is sparing
That he may be said to follow the way from the start;
Following the way from the start he may be said to accumulate an abundanceof virtue;
Accumulating an abundance of virtue there is nothing he cannot overcome;
When there is nothing he cannot overcome, no one knows his limit;
When no one knows his limit, he can possess a state;
That he may be said to follow the way from the start;
Following the way from the start he may be said to accumulate an abundanceof virtue;
Accumulating an abundance of virtue there is nothing he cannot overcome;
When there is nothing he cannot overcome, no one knows his limit;
When no one knows his limit, he can possess a state;
3. When he possesses the mother of a state, he can then endure.
This is called the way of deep roots and firm stems
This is called the way of deep roots and firm stems
By which one lives to see many days.
2/ Français - Julien 59
1. Pour gouverner les hommes et servir le ciel, rien n'est comparable à la
modération.
2. La modération doit être le premier soin de l'homme.
Quand elle est devenue son premier soin, on peut dire qu'il accumule abondamment la vertu.
Quand il accumule abondamment la vertu, il n'y a rien dont il ne triomphe.
Quand il n'y a rien dont il ne triomphe, personne ne connaît ses limites.
Quand personne ne connaît ses limites, il peut posséder le royaume.
Celui qui possède la mère du royaume peut subsister longtemps.
C'est ce qu'on appelle avoir des racines profondes et une tige solide.
Voilà l'art de vivre longuement et de jouir d'une existence durable.
Quand elle est devenue son premier soin, on peut dire qu'il accumule abondamment la vertu.
Quand il accumule abondamment la vertu, il n'y a rien dont il ne triomphe.
Quand il n'y a rien dont il ne triomphe, personne ne connaît ses limites.
Quand personne ne connaît ses limites, il peut posséder le royaume.
Celui qui possède la mère du royaume peut subsister longtemps.
C'est ce qu'on appelle avoir des racines profondes et une tige solide.
Voilà l'art de vivre longuement et de jouir d'une existence durable.
3/ Deutsch - Wilhelm 59
1. Bei der Leitung der Menschen und beim Dienst des Himmels
gibt es nichts Besseres als Beschränkung.
gibt es nichts Besseres als Beschränkung.
2. Denn nur durch Beschränkung kann man frühzeitig die Dinge behandeln.
Durch frühzeitiges Behandeln des Dinge sammelt man doppelt die Kräfte des LEBENS.
Durch diese verdoppelten Kräfte des LEBENS ist man jeder Lage gewachsen.
Durch frühzeitiges Behandeln des Dinge sammelt man doppelt die Kräfte des LEBENS.
Durch diese verdoppelten Kräfte des LEBENS ist man jeder Lage gewachsen.
Ist man jeder Lage gewachsen, so kennt niemand unsere Grenzen.
Wenn niemand unsere Grenzen kennt, können wir die Welt besitzen.
Wenn niemand unsere Grenzen kennt, können wir die Welt besitzen.
3. Besitzt man die Mutter der Welt, so gewinnt man ewige Dauer.
Das ist der SINN der tiefen Wurzel, des festen Grundes,
Des ewigen Daseins und des dauernden Schauens.
)()(
Das ist der SINN der tiefen Wurzel, des festen Grundes,
Des ewigen Daseins und des dauernden Schauens.
)()(
Chương 60
CƯ VỊ
***
I. Nội Dung
1/ Nguyên
văn
1. 治大國若烹小鮮。
2. 以道蒞天下,其鬼不神。
非其鬼不神,其神不傷人。
非其神不傷人,聖人亦不傷人。
夫兩不相傷,
故德交歸焉。
非其鬼不神,其神不傷人。
非其神不傷人,聖人亦不傷人。
夫兩不相傷,
故德交歸焉。
2/ Âm
Phi ký quỉ bất thần, kỳ thần bất thương nhân.
Phi kỳ thần bất thương nhân, thánh nhân diệc bất thương nhân.
Phù lưỡng bất tương thương,
Cố đức giao qui yên.
3/ Nghĩa
1. Trị an một nước lớn - phải
nhẹ nhàng - giống như nấu một con
cá nhỏ.
2. Dùng đạo để trị an thiên hạ
thì quỷ hết linh.
Chẳng những quỷ hết linh mà thần
cũng không thể hại được người.
Chẳng những thần không hại được
người mà thánh nhân cũng không thể hại người.
Hai bên đều không hại nhau,
Cho nên tất cả đức
đều qui về bản nguyên.
II. Khái Niêm Liên Hệ
1. Nấu một con
cá nhỏ phải khéo tay, nhẹ lửa,không động đậy nhiều để nó còn
nguyên vẹn. Trị an một nước lớn cũng vậy, không nên mạnh tay cưỡng ép, không gây
phiền hà quấy nhiễu nhân dân để nước không bị tán loạn. Nguyên tắc vô vi cư vị cũng thấy ở bánh xe quay, nguyên động lực đặt tại tâm trục, là nơi ít di động nhất.
2. Thánh nhân dùng thanh tịnh vô vi an trị
thiên hạ thì đại đạo phổ độ thế gian, đao binh chấm dứt, dịch bệnh tiêu tan, cho nên quỷ không phá hại người vì tà không thắng
chánh; thần không trừng phạt người vì người có phước đức chứ không có
tội chướng; thánh nhân thương yêu , bảo hộ vì người tu đạo tích đức. Tất cả đều định an phận vị, tương sinh không tương sát, tức là, dương đức,
âm đức, vạn đức đồng qui.
III. Các Bản Dịch Anh, Pháp, Đức
1/ English - Lau 60
1. Governing a large state is like boiling a small fish.
2. When the empire is ruled in accordance with the way, the spirits lose their potencies.
Or rather, it is not that they lose their potencies,
but that, though they have their potencies, they do not harm the people.
It is not only they who, having their potencies, do not harm the people, the sage, also, does not harm the people.
As neither does any harm,
2. When the empire is ruled in accordance with the way, the spirits lose their potencies.
Or rather, it is not that they lose their potencies,
but that, though they have their potencies, they do not harm the people.
It is not only they who, having their potencies, do not harm the people, the sage, also, does not harm the people.
As neither does any harm,
Each attributes the merit to the other.
2/ Français - Julien 60
1. Pour gouverner un grand royaume, (on doit) imiter (celui qui) fait cuire un petit poisson.
2. Lorsque le prince dirige l'empire par le Tao, les démons ne montrent
point leur puissance.
Ce n'est point que les démons manquent de puissance, c'est que les démons ne blessent point les hommes.
Ce n'est point que les démons ne (puissent) blesser les hommes, c'est que le Saint lui-même ne blesse point les hommes.
Ni le Saint ni les démons ne les blessent ;
Ce n'est point que les démons manquent de puissance, c'est que les démons ne blessent point les hommes.
Ce n'est point que les démons ne (puissent) blesser les hommes, c'est que le Saint lui-même ne blesse point les hommes.
Ni le Saint ni les démons ne les blessent ;
C'est pourquoi il confondent ensemble leur vertu.
3/ Deutsch - Wilhelm 60
1. Ein großes Land muß man leiten, wie man kleine Fischlein brät.
2. Wenn man die Welt verwaltet nach dem SINN, dann gehen die Abgeschiedenen
nicht als Geister um.
Nicht, daß die Abgeschiedenen keine Geister wären, doch ihre Geister schaden den Menschen nicht.
Nicht nur die Geister schaden den Menschen nicht, auch der Berufene schadet ihnen nicht.
Wenn nun diese beiden Mächte einander nicht verletzen,
So vereinigen sich ihre LEBENSKRÄFTE in ihrer Wirkung.
Nicht, daß die Abgeschiedenen keine Geister wären, doch ihre Geister schaden den Menschen nicht.
Nicht nur die Geister schaden den Menschen nicht, auch der Berufene schadet ihnen nicht.
Wenn nun diese beiden Mächte einander nicht verletzen,
So vereinigen sich ihre LEBENSKRÄFTE in ihrer Wirkung.
(Xem tiếp kỳ 18)
)()(
Tuy
Hòa, Tháng Ba, Canh Tý - 2020
Đàm Khánh Hỷ