***
Kỳ 7
Cửa Thứ Ba
NHỊ CHỦNG NHẬP
Kỳ 7
Cửa Thứ Ba
NHỊ CHỦNG NHẬP
***
A. Nguyên văn: 第三門: 二種入
夫入道多途, 要而言之,不出二種。一是理入, 二是行入。
1/ 理入者, 謂藉教悟宗, 深信含生同一真性, 俱為客塵妄想所覆,
A. Nguyên văn: 第三門: 二種入
夫入道多途, 要而言之,不出二種。一是理入, 二是行入。
1/ 理入者, 謂藉教悟宗, 深信含生同一真性, 俱為客塵妄想所覆,
不能顯了。若也捨妄歸真, 凝住壁觀, 無自無他 , 凡聖等一, 堅住
不移, 更不隨於文教,此即與理冥符, 無有分別。寂然無為, 名之
理入。
2/ 行入者, 謂四行, 其餘諸行悉入此中。 何等四耶? 一報冤行,
二隨緣行, 三無所求行, 四稱法行。
(1)- 云何報冤行?
謂修道行人若受苦時,當自念言 : “我從往昔無教劫中, 棄本從
謂修道行人若受苦時,當自念言 : “我從往昔無教劫中, 棄本從
末流浪諸有,多起冤憎, 違害無限。今雖無犯, 是皆宿殃, 惡業果熟, 非天
非人所能見與, 甘心忍受, 都無冤訴。”
經云: “逢苦不憂。 何以故 ? 識達故。”此心生時, 與理相應。體冤
進道故, 說言報冤行。
(2)- 二隨緣行者。
眾生無我, 並緣業所轉。苦樂齊受, 皆從緣生。若得勝報榮譽等事,
是我過去宿因所感, 今方得之。緣盡還無, 何喜之有? 得失從緣,心無
增減。喜風不動, 冥順於道, 是故說言隨緣行也。
(3)- 三無所求行者。
世人長迷, 處處貪著, 名之為求。智者悟真, 理將俗反, 安心無為,
形隨運轉。萬有斯空, 無所願樂。功德黑暗,常相隨逐。三界久居猶
如火宅。有身皆苦。誰得而安? 了達此處, 故捨諸有, 息想無求。
經云: ” 有求皆苦, 無求乃樂。”判知無求真為道行, 故言無所求行也。
經云: ” 有求皆苦, 無求乃樂。”判知無求真為道行, 故言無所求行也。
(4)- 四稱法行者。
性淨之理目之為法。信解此理, 眾相斯空, 無染無著, 無此無彼。
性淨之理目之為法。信解此理, 眾相斯空, 無染無著, 無此無彼。
經云: “法無眾生, 離眾生垢故; 法無有我, 離我垢故。”智者若能信解此理,
應當稱法而行。
法體無慳, 於身命財行檀捨施, 心無 悕 惜。達解三空, 不倚不著。
但為去垢,稱化眾生, 而不取相. 此為自行, 復能利他, 亦能莊嚴菩提之道。
檀施既爾, 餘五亦然。為除妄想, 修行六度, 而無所行,是為稱法行。
說偈言:
外息諸緣,
內心無 端
心如牆壁
可以入道.
明佛心宗,
等無差誤.
行解相應,
名之曰祖.
( 二種入終)
B. Âm
B. Âm
Phù nhập đạo đa đồ, yếu nhi ngôn chi, bất xuất nhị chủng.
Nhất thị lý nhập, nhị thị hạnh nhập.
1/ Lý nhập giả, vị tịch giáo ngộ tông, thâm tín hàm sanh đồng
nhất chântánh, câu vi khách trần vọng tưởng sở phú, bất năng
hiển liễu. Nhược dã xả vọng qui chân, ngưng trụ bích quán, vô tự
vô tha, phàm thánh đẳng nhất. Kiên trụ bất di, cánh bất tùy ư văn
giáo, thử tức dữ lý minh phù, vô hữu phân biệt. Tịch nhiên vô vi,
danh chi lý nhập.
2/ Hạnh nhập giả, vị tứ hạnh, kỳ dư chư hạnh tất nhập thử trung.
Hà đẳng tứ da? Nhất báo oán hạnh, nhị tùy duyên hạnh, tam vô sở
Hà đẳng tứ da? Nhất báo oán hạnh, nhị tùy duyên hạnh, tam vô sở
cầu hạnh, tứ xứng pháp hạnh.
(1)- Vân hà báo oán hạnh ?
– Vị tu đạo hạnh nhân nhược thụ khổ thời, đương tự niệm ngôn:
(1)- Vân hà báo oán hạnh ?
– Vị tu đạo hạnh nhân nhược thụ khổ thời, đương tự niệm ngôn:
“ Ngã tùng vãng tích vô số kiếp trung, khí bổn tùng mạt lưu lãng
chư hữu, đa khởi oán tằng, vi hại vô hạn. Kim tuy vô phạm, thị giai
túc ương, ác nghiệp quả thục, phi thiên phi nhân sở năng kiến dữ,
cam tâm nhẫn thụ, đô vô oán tố.”
Kinh vân: “ Phùng khổ bất ưu. Hà dĩ cố ? Thức đạt cố.” Thử tâm
Kinh vân: “ Phùng khổ bất ưu. Hà dĩ cố ? Thức đạt cố.” Thử tâm
sanh thời, dữ lý tương ưng. Thể oán tiến đạo cố, thuyết ngôn báo
oán hạnh.
(2)- Nhị tùy duyên hạnh giả.
Chúng sanh vô ngã, tịnh duyên nghiệp sở chuyển. Khổ lạc tề thụ
(2)- Nhị tùy duyên hạnh giả.
Chúng sanh vô ngã, tịnh duyên nghiệp sở chuyển. Khổ lạc tề thụ
giai tùng duyên sanh. Nhược đắc thắng báo vinh dự đẳng sự, thị ngã
quá khứ túc nhân sở cảm, kim phương đắc chi. Duyên tận hoàn vô,
hà hỷ chi hữu ? Đắc thất tùng duyên, tâm vô tăng giảm. Hỷ phong bất
động, minh thuận ư đạo, thị cố thuyết ngôn tùy duyên hạnh dã.
(3)- Tam vô sở cầu hạnh giả.
Thế nhân trường mê, xứ xứ tham trước, danh chi vi cầu. Trí giả ngộ
(3)- Tam vô sở cầu hạnh giả.
Thế nhân trường mê, xứ xứ tham trước, danh chi vi cầu. Trí giả ngộ
chân, lý tương tục phản, an tâm vô vi, hình tùy vận chuyển. Vạn hữu
tư không, vô sở nguyện lạc. Công đức hắc ám, thường tương tùy trục.
Tam giới cửu cư do như hỏa trạch. Hữu thân giai khổ, thùy đắc nhi an ?
Liễu đạt thử xử, cố xả chư hữu, tức tưởng vô cầu.
Kinh vân: “ Hữu cầu giai khổ, vô cầu nãi lac.” Phán tri vô cầu chân
Kinh vân: “ Hữu cầu giai khổ, vô cầu nãi lac.” Phán tri vô cầu chân
vi đạo hạnh, cố ngôn vô sở cầu hạnh dã.
(4)- Tứ xứng pháp hạnh giả.
Tánh tịnh chi lý mục chi vi pháp. Tín giải thử lý, chúng tướng tư không,
(4)- Tứ xứng pháp hạnh giả.
Tánh tịnh chi lý mục chi vi pháp. Tín giải thử lý, chúng tướng tư không,
vô nhiễm vô trước, vô thử vô bỉ. Kinh vân: “ Pháp vô chúng sanh, ly
chúng sanh cấu cố; pháp vô hữu ngã, ly ngã cấu cố. “ Trí giả nhược
năng tín giải thử lý, ưng đương xứng pháp nhi hành.
Pháp thể vô khan , ư thân mệnh tài hành đàn xả thí, tâm vô xi tích.
Pháp thể vô khan , ư thân mệnh tài hành đàn xả thí, tâm vô xi tích.
Đạt giải tam không, bất ỷ bất trước. Đản vi khứ cấu, xứng hóa chúng
sanh,nhi bất thủ tướng. Thử vi tự hành, phục năng lợi tha, diệc năng
trang nghiêm Bồ đề chi đạo. Đàn thí ký nhĩ, dư ngũ diệc nhiên. Vi trừ
vọng tưởng, tu hành lục độ, nhi vô sở hành, thị vi xứng pháp hành.
Thuyết kệ ngôn:
Ngoại tức chư duyên,
Nội tâm vô đoan.
Tâm như tường bích
Khả dĩ nhập đạo.
Minh Phật tâm tông,
Đẳng vô sai ngộ.
Hành giải tương ưng,
Danh chi viết Tổ.
(Nhị Chủng Nhập Chung
Thuyết kệ ngôn:
Ngoại tức chư duyên,
Nội tâm vô đoan.
Tâm như tường bích
Khả dĩ nhập đạo.
Minh Phật tâm tông,
Đẳng vô sai ngộ.
Hành giải tương ưng,
Danh chi viết Tổ.
(Nhị Chủng Nhập Chung
C. Nghĩa.
1/ Việt: Phàm vào đạo có nhiều đường , nhưng nói tóm lại không ra ngoài
1/ Việt: Phàm vào đạo có nhiều đường , nhưng nói tóm lại không ra ngoài
hai cách. Thứ nhất theo lý mà nhập , thứ hai theo hạnh mà vào.
1/ Lý nhập là dựa trên giáo lý hiểu rõ tông môn, tin sâu rằng tất
cả sanh linh đồng một chân tánh, nhưng đều bị khách trần và vọng
tưởng che lấp nên không thể hiển lộ được. Nếu một người bỏ vọng
tưởng theo về với chân thực, tâm ngưng trụ như nhìn vách đá,
không ta không người, phàm thánh như nhau, kiên định không lay
chuyển, cho nên không lệ thuộc vào văn giáo , đó tức là ngầm hợp
với lý, không còn phân biệt.Vắng lặng vô vi gọi là lý nhập.
2/ Hạnh nhập là nói về bốn hạnh, các hạnh khác đều ở trong đó.
Bốn hạnh đó là gì ? Thư nhất là hạnh báo oán, thứ nhì là hạnh tùy
2/ Hạnh nhập là nói về bốn hạnh, các hạnh khác đều ở trong đó.
Bốn hạnh đó là gì ? Thư nhất là hạnh báo oán, thứ nhì là hạnh tùy
duyên, thứ ba là hạnh vô cầu, thứ tư là hạnh xứng pháp.
(1)- Hạnh báo oán là gì ?
Đó là người tu hành khi gặp cảnh khổ nên tự nghĩ rằng: “ Ta từ
(1)- Hạnh báo oán là gì ?
Đó là người tu hành khi gặp cảnh khổ nên tự nghĩ rằng: “ Ta từ
vố số kiếp trong quá khứ, bỏ gốc theo ngọn trôi lăn theo vật, khởi
lòng oán ghét, gây hại vô cùng. Nay tuy không phạm tội, nhưng
đều do nghiệp dứ gieo mầm từ trước nay kết trái chín muồi, không
phải do trời hay người khác tạo ra, vậy ta nên kiên nhẫn cam tâm
chịu khổ, chẳng hề oán trách làm chi.”
Kinh nói: “Gặp khổ không buồn. Vì sao vậy? Vì đã thấu suốt
Kinh nói: “Gặp khổ không buồn. Vì sao vậy? Vì đã thấu suốt
nhân quả vậy. ”Khi tâm như vậy sanh ra tức là đã ứng hợp với lý.
Dùng oán để tiến tu đạo hạnh, nên gọi là hạnh báo oán.
(2)- Hai là hạnh tùy duyên
Chúng sanh chẳng có cái ta, đều do duyên nghiệp chuyển thành.
(2)- Hai là hạnh tùy duyên
Chúng sanh chẳng có cái ta, đều do duyên nghiệp chuyển thành.
Mọi nỗi khổ niềm vui đều do nhân duyên sanh. Nếu được quả báo
tốt đẹp mọi việc vinh dự, đó là do nhân lành của ta trong quá khứ
cảm nên, nay mới được vậy. Hết duyên lại trở thành không, có gì
mà vui ? Được mất do duyên, tâm chẳng tăng chẳng giảm. Gió vui
không lay động, lặng lẽ ngầm thuận với đạo , cho nên nói là hạnh
tùy duyên vậy.
(3)- Ba là hạnh vô sở cầu.
Người đời mãi mê, chỗ nào cũng muốn bám lấy, gọi đó là tham cầu.
(3)- Ba là hạnh vô sở cầu.
Người đời mãi mê, chỗ nào cũng muốn bám lấy, gọi đó là tham cầu.
Người trí hiểu rõ sự thực, chân lý ngược với thế tục, nên tâm an trụ
vô vi, thân hình tùy nghi động chuyển. Muôn vật đều không, không
có gì vui sướng để cầu mong. Công đức và hắc ám luôn đuổi theo
nhau, Ở lâu trong ba cõi giống như ở trong nhà cháy. Có thân nên
có khổ, được gì mà an vui ? Hiểu rõ như vậy, nên buông bỏ mọi
vật, chẳng nghĩ tưởng chẳng mong cầu.
Kinh nói: “ Còn cầu thì còn khổ, hết cầu mới an vui. “ Xét biết
Kinh nói: “ Còn cầu thì còn khổ, hết cầu mới an vui. “ Xét biết
không cầu là đạo hạnh chân thực, cho nên nói là hạnh không
mong cầu.
(4)- Bốn là hạnh xứng pháp .
Lý thanh tịnh của tự tánh gọi nó là pháp. Tin hiểu lý này thì thấy
(4)- Bốn là hạnh xứng pháp .
Lý thanh tịnh của tự tánh gọi nó là pháp. Tin hiểu lý này thì thấy
mọi tướng đều không, không nhiễm không bám, không đây không
kia.
Kinh nói: “ Pháp không có tướng chúng sanh, vì lìa cấu nhiễm
Kinh nói: “ Pháp không có tướng chúng sanh, vì lìa cấu nhiễm
chúng sanh; pháp không có tướng ngã, vì lìa cấu nhiễm của ngã.
“ Người trí nếu hiểu rõ lý này, thì luôn tùy xưng theo pháp mà làm.
Bản thể pháp vốn không keo lận, cho nên dẫu đem thân mạng, của
Bản thể pháp vốn không keo lận, cho nên dẫu đem thân mạng, của
cải ra bố thí tâm không hối tiếc. Thấu hiểu ba cái không trong bố thí,
thì không còn ỷ lại không còn bám giữ. Chỉ cần gạn trừ cấu uế, tùy
nghi giáo hóa chúng sanh mà không bám giữ hình tướng. Vậy là tự
làm cho mình mà còn lợi cho người khác, và làm trang nghiêm cho
đạo Bồ đề. Bố thí đã thế, năm độ ba-la-mật còn lại cũng giống như
vậy. Trừ vọng tưởng, tu hành sáu độ mà thực ra không có gì để
hành, đó gọi là hành xứng hợp theo pháp vậy.
Kệ rằng:
Ngoài hết muôn duyên,
Trong tâm vô tư.
Tâm như vách đá,
Mới là nhập đạo.
Rõ Phật tâm tông,
Đều không sai biệt.
Làm biết hợp nhau,
Ấy gọi là Tổ.
Trong tâm vô tư.
Tâm như vách đá,
Mới là nhập đạo.
Rõ Phật tâm tông,
Đều không sai biệt.
Làm biết hợp nhau,
Ấy gọi là Tổ.
(Hai Cách Vào Đạo Hết)
2/ English:
Usually there are many roads to enter into the Bouddha Way,
2/ English:
Usually there are many roads to enter into the Bouddha Way,
but essentially they are not beyond these two: first is to enter
by principle, and second to enter by practice.
1/ The entry by theorical principle is on ground of the
theorical principle to comprehend the sect and to believe
profoundly that all the sentient beings have the same true
bouddha-nature which could not be appeared because of the
hinderance of the defilement and delusion. If someone turns
from delusion back into reality, meditates as gazing on the wall ,
sees no longer difference between the self and the other,
between the common man and the sage, and remains unchanged
even by religional teaching, he is implicitly agreed with the true
principle, there is nothing different. To enter into the Bouddha Way
with tranquility and without any effort is called the entry
by theorical principle.
2/ The entry by practice refers to the four practices in which all
2/ The entry by practice refers to the four practices in which all
the others are included. What are the four ? First is to requite
hâtred, second is to be in accord with the karmic conditions,
third is to seek nothing, and fourth is to accord with the Dharma.
(1)-What is meant to requite hatred?
Those who practicing themselves in the Bouddha-Way have to
Those who practicing themselves in the Bouddha-Way have to
encounter with adverse conditions, should think :“ In the
innumerable past lives , I have turned from original nature to
the situational habits and wandered through all the forms of
existences, created many occasions for hate and caused
infinitely harmful transgressions. Now, though I has committed no
any violation, but I am purnished by the fruits of evil deeds in the
past having been ripened. Neither God nor human can
foresee what is coming upon me. So, I willingly endures suffering
foresee what is coming upon me. So, I willingly endures suffering
without any complaint of injustice. “
The sutra said that “ When the miserable situation come upon
The sutra said that “ When the miserable situation come upon
you, do not be sorrowful. Why is it ? Because it is to have
understood thoroughly the law of cause and effect.” With the
mind of such understanding you are in accord with the principle.
To transform the hatred and enduring the suffering injustice for
advance toward the Way is called the conduct to requite hatred.
(2)- Second, to be in accord with the karmic conditions
Every sentient being has no self, all they are ruled by their karmic
(2)- Second, to be in accord with the karmic conditions
Every sentient being has no self, all they are ruled by their karmic
conditions. Pain or pleasure, which you experience, arise from the
situational conditions. If I am blessed by some great reward, such
as fortune, honor, fame, etc., this is the outcone of my past good
deeds that I obtains in my present life. When conditional situation
changes to end, all return to nothing. What delight is there ? Gain
and loss depend on the karmic conditions while the mind neither
increased nor decreased. To be still unmoved in front of the wind
of joy is silently in accord with the Way. So this is called the conduct
in accord with the karmic conditions.
(3)- Third, seeking nothing.
People on this world are in a long delusion, they are greedy to
(3)- Third, seeking nothing.
People on this world are in a long delusion, they are greedy to
attach everywhere to something , this is called seeking. But, the
wise men apprehend the reality and are in contrary to the seculars.
Their minds are peaceful in no-action while their bodies change in
accordance with the law of causation. All the existences are void
and there is nothing worth desiring and seeking. The merit and the
calamity always chase one to another. To dwell too long in the three
realms is similar to stay in a house on fire. To have a body is naturally
to be suffered. Is there anyone getting a body forever in safety ? Those
who apprehend this truth will detach themselves from all existing, stop
delusion, and seek after nothing.
The sutra says: “ Where is seeking, there is suffering. To seek
The sutra says: “ Where is seeking, there is suffering. To seek
nothing is very bliss. “ You have known that not to seek anything is
truly practicing the Bouddha Way, so this is called the conduct of
seeking nothing.
(4)- Fourth, practicing in accord with Dharma.
The purity of real nature is known as Dharma. By the apprehensive
(4)- Fourth, practicing in accord with Dharma.
The purity of real nature is known as Dharma. By the apprehensive
veritability of this principle all the manifestations are turned into
emptiness, there is neither contamination nor attachment, neither
subject nor object.
The sutra says: “ The Dharma contains no sentient being because
The sutra says: “ The Dharma contains no sentient being because
it has been free from the impurity of sentient being ; the Dharma
has no self because it has been free from the impurity of selfhood.
”The wise men, if they are enough to understand and believe in
this truth, will be in appropriate to the Dharma in their practice.
Because in essence of Dharma there is nothing worth begrudging,
Because in essence of Dharma there is nothing worth begrudging,
they are ready to give their body, life, and property in charity
without remorse. So they have perfectly understood what are
three empties in charity without giver, gift, and receiver, also
there are neither bias nor attachment. To purify all the polluted
substances they help the sentient beings to be evolved in
appropriate to their nature, but without attaching to form. This
is known as the own practice that, moreover, can help the
others and glorify the Way of Enlightenment. The virtue of
charity is in such a manner , also are the same for five other
perfect virtues. To exterminate delusion for cultivating the
six perfecr virtues but actually nothing practiced is called
the practice in accord with Dharma.
The verse says:
All the outside causal conditions are stopped ,
The mind inside has no longer to think ,
The quiet mind is same as a stone wall
In such a manner one can enter into the Way.
Apprehend clearly that in the Buddhist Dhyana sect
There is no any diffentiation,
And, one who practices in accordance with what he words
Is called the patriarch.
All the outside causal conditions are stopped ,
The mind inside has no longer to think ,
The quiet mind is same as a stone wall
In such a manner one can enter into the Way.
Apprehend clearly that in the Buddhist Dhyana sect
There is no any diffentiation,
And, one who practices in accordance with what he words
Is called the patriarch.
Phú Yên, Tháng Bảy, Đinh Dậu-2017
_________________________________
Khánh-Hỷ

