
Lục Tổ Huệ Năng Đại Sư
ĐÀN KINH
- Bản Đôn Hoàng -
Chương VI(24– 33): Thuyết Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật
***
Chương VI(24– 33): Thuyết Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật
***
南宗頓教最上大乘摩訶般若波羅蜜經
A. Kinh Văn:
24.今既自歸依三寶,總各各至心,與善知識說摩訶般若波羅蜜法。
善知識雖念不解,惠能與說,各各聽!摩訶般若波羅蜜者西國梵語,
唐言大智慧彼岸到。此法須行,不在口念;口念不行,如 幻 如 化。
修行者,法身與佛等也。
何名摩訶?摩訶者,是大。心量廣大,猶如虛空。若空心坐,
即落无記空。虛空能含日月星辰、大地山河、一切草木、惡人善人、
惡法善法、天堂地獄,盡在空中。世人性空,亦復如是.
25.性含萬法是大;萬法盡是自性。見一切人及非人、惡之與善、
惡法善法、盡皆不捨,不可染著,由如虛空.名之為大。此是摩訶行。
迷人口念,智者心行。又有迷人,空心不思,名之為大。此亦不是。
心量大,不行是少。若口空說,不修此行,非我弟子。
26. 何名“般若”?般若是智慧。一切時中,念念不愚,常行智慧,
即名般若行。 一念愚即般若絕,一念智即般若生。世人心中常愚,
自言“我修般若”.般若无形相,智慧性即是。
何名波羅蜜?此是西國梵音,唐言彼岸到,解義離生滅。著境生
27.善知識,我此法門,從一般若生八萬四千智慧。何以故?為世有
八萬四千塵勞。 若无塵勞,般若常在,不離自性。悟此法者,即是无念,
无憶,无著。莫去誑妄,即是真如性。用智慧觀照,于一切法不取不捨,
即見性成佛道。
28.善知識,若欲入甚深法界,入般若三昧者,直修般若波羅蜜行,
但持《金剛般若波羅蜜經》一卷,即得見性,入般若三昧。當知此人
功德无量。經中分明讚嘆,不能具說。
此是最上乘法,為大智上根人說。少根智人若聞此法,心不生信。何以故?
譬如大龍 ,若下大雨,雨于閻浮提,如漂草葉;若下大雨,雨于大海,
不增不減。
若大 乘者,聞說《金剛經》,心開悟解。故知本性自有
般若之智,自用智慧觀照,不假文字。譬如其雨水,不從天有,元是
龍王于江海中,將身引此水,令一切眾生,一切草木,一切有情无情,
悉皆蒙潤。諸水眾流,卻入大海,海納眾水,合為一體。 眾生本性般若之智,
亦復如是。
29.少根之人,聞此頓教,猶如大地草木,根性自小者,若被大雨一沃,
悉皆自倒,不能增長;少根之人,亦復如是。有般若之智之,與大智之人,
亦无差別,因何聞法即不悟?緣邪見障重,煩惱根深,猶如大雲蓋覆于日,
不得風吹,日无能現。
般若之智,亦无大小,為一切眾生,自有迷心,外修覓佛,
未悟本性.即是小根人。 聞其頓教,不假外修,但于自心,令自本性常起正見,
煩惱塵勞眾生,當時盡悟,猶如大海納于眾流,小水大水,合為一體,
即是見性。 內外不住,來去自由,能除執心,通達无礙。能修此行,
即與《般若波羅蜜經》本无差別。
30.一切經書,及諸文字,大小二乘,十二部經,皆因人置,因智慧性故,
故然能建立。若无世人,一切萬法,本元不有。故知:萬法本因人興,
一切經書,因人說有。
緣人中有愚有智。愚為小人,智為大人。迷人問于智者,
智人與愚人說法, 令彼愚者悟解心解。迷人若悟解心開,與大智人无別。
故知不悟,即是佛是眾生;一念若悟,即眾生是佛。故知一切萬法,
盡在自身中。 何不從于自心頓現真如本性?
菩薩戒經云:《我本元自性清淨》。識心見性,自成佛道. 《維摩經》云
《即 時 豁 然,還得本心。》
31.善知識,我于忍和尚處,一聞言下大悟,頓見真如本性。是故將此
教法,流行后代,令學道者頓悟菩提,各自觀心,令自本性頓悟。
若不能自悟者,須覓大善知識示道見性。何名大善知識?解最上乘法,
直示正路,是大善知識,是大因緣。所謂化道,令得見性。一切善法,
皆因大善知識能發起故。
三世諸佛,十二部經,亦在人性中本自具有,不能自悟,須得 善知識
示道見性。若自悟者,不假外善知識。若取外求善知識,望得解脫,
无有是處。識自心內善知識,即得解脫。若自心邪迷,妄念顛倒,
外善知識即有教授,救不可得。
汝若不得自悟,當起般若觀照,剎那間,妄念俱滅,即是自真 正善知識,
一悟即知佛也。自性心地,以智慧觀照,內外明徹,識自本心。若識本心,
即是解脫。既得解脫,即是般若三昧,悟般若三昧,即是无念。
何名无念?无念法者,見一切法,不著一切法;遍一切處, 不著一切處,
常淨自性,使六賊從六門走出,于六塵中不離不染,來去自由,
即是般若三昧,自在解脫,名无念行。若百物不思,當令念絕,即是法縛,
即名邊見。悟无念法者,萬法盡通。悟无念法者,見諸佛境界。悟无念頓法者,
至佛位地。
32. 善知識,后代得悟法者,常見吾法身不離汝左右。善知識,將此頓
教法門,于同見同行,發願受持,如事佛故,終身受持而不退者,欲入聖位.
然須傳受。將從上以來,默然而付于法,發大誓願,不退菩提,即須分付。
若不同見解,无有志願,在在處處,勿妄宣傳,損彼前人,究竟无益。若 遇
人不解,謾此法門,百劫萬劫千生,斷佛種性。
33.大師言:善知識,聽吾說《无相頌》,令汝迷者罪滅。亦名《滅罪頌》。
頌曰:
愚人修褔不修道,
謂言修褔而是道。
布施供養福无邊,
心中三惡元來造。
若將修褔欲滅罪,
后世得福罪元在。
若解向心除罪緣,
各自性中真懺悔。
若悟大乘真懺悔,
除邪行正即无罪。
學道之人能自觀,
即與悟人同一類。
大師今傳此頓教,
願學之人同一體。
若欲當來覓本身,
三毒惡緣心中洗。
努力修道莫悠悠,
忽然虛度一世休。
若遇大乘頓教法,
虔誠合掌至心求。
大師說法了,韋使君、官僚、僧眾、道俗,贊言无盡,昔未
所聞。
B. Âm Hán-Việt
Chương VI : Thuyết Ma Ha Bát Nhã Ba La Mật
24. Kim ký tự qui y Tam bảo, tổng các các chí tâm, dữ thiện trí thức thuyết Ma ha Bát nhã Ba la Mật pháp. Thiện tri thức tuy niệm bất giải, Huệ Năng dữ thuyết, các các thính! Ma ha Bát nhã Ba la mật giả, Tây quốc Phạn ngữ, Đường ngôn đại trí huệ bỉ ngạn đáo. Thử pháp tu hành, bất tại khẩu niệm; khẩu niệm, như huyển như hóa. Tu hành giả, Pháp thân dữ Phật đẳng dã.
Hà danh Ma ha? Ma ha giả thị đại. Tâm lượng quảng đại, dụ như hư không. Nhược không tâm tọa, tức lạc vô ký không. Hư không năng hàm nhật nguyệt tinh thần, đại địa sơn hà, nhất thiết thảo mộc, ác nhân thiện nhân, ác pháp thiện pháp, thiên đường địa ngục, tận tại không trung. Thế nhân tánh không diệc phục như thị.
25. Tánh hàm vạn pháp thị đại. Vạn pháp tận thị tự tánh. Kiến nhất thiết nhân cập phi nhân, ác chi dữ thiện, ác pháp thiện pháp tận giai bất xả, bất khả nhiễm trước. Do như hư không, danh chi vi đại, thử thị Ma ha hành. Mê nhân khẩu niệm, trí giả tâm hành. Hựu hữu mê nhân, không tâm bất tư, danh chi vi đại. Thử diệc bất thị. Tâm lượng đại, bất hành thị thiểu. Nhược khẩu không thuyết, bất tu thử hạnh, phi ngã đệ tử.
26. Hà danh “Bát nhã” ? Bát nhã thị trí tuệ. Nhất thiết thời trung, niệm niệm bất ngu, thường hành trí tuệ, tức danh Bát nhã hành. Nhất niệm ngu, tức Bát nhã tuyệt, nhất niệm trí tức Bát nhã sanh. Thế nhân tâm trung thường ngu, tự ngôn ngã tu Bát nhã. Bát nhã vô hình tướng, trí tuệ tánh tức thị.
Hà danh Ba la mật? Thử thị Tây quốc Phạn âm, Đường ngôn bỉ ngạn đáo, giải nghĩa ly sanh diệt, trước cảnh sanh diệt khởi, như thủy hữu ba lãng, tức thị vi thử ngạn. Ly cảnh vô sanh diệt, như thủy thừa trường lưu, cố tức danh đáo bỉ ngạn. Mê nhân khẩu niệm, trí giả tâm hành. Đương niệm thời hữu vọng, hữu vọng tức phi chân hữu. Niệm niệm nhược hành, thị danh chân hữu. Ngộ thử pháp giả, ngộ Bát nhã pháp, tu Bát nhã hành. Bất tu tức phàm, nhất niệm tu hành, Pháp thân dẳng Phật.
Thiện tri thức, tức phiền não thị Bồ đề, tiền niệm mê tức phàm, hậu niệm ngộ tức Phật. Thiện tri thức, Ma ha Bát nhã Ba la mật, tối tôn tối thượng đệ nhất, vô trụ vô khứ vô lai, Tam thế chư Phật tùng trung xuất. Tương đại trí tuệ đáo bỉ ngạn, đả phá ngũ ấm phiền não trần lao. Tối tôn tối thượng đệ nhất, tán tối thượng tối thượng thừa pháp, tu hành định thành Phật. Vô khứ vô trụ vô lai vãng, thị định tuệ đẳng, bất nhiễm nhất thiết pháp, tam thế chư Phật tùng trung, biến tam độc vi giới định tuệ.
27. Thiện tri thức, ngã thử pháp môn, tùng nhất Bát nhã sanh bát vạn tứ thiên trí tuệ. Hà dĩ cố? Vi thế hữu bát vạn tứ thiên trần lao. Nhược vô trần lao, Bát nhã thường tại, bất ly tự tánh. Ngộ thử pháp giả, tức thị vô niệm, vô ức, vô trước. Mạc khứ cuồng vọng, tức thị chân như tánh. Dụng trí tuệ quán chiếu, vu nhất thiết pháp bất thủ bất xả, tức kiến tánh thành Phật đạo.
28. Thiện tri thức, nhược dục nhập thậm thâm pháp giới, nhập Bát nhã tam muội giả, trực tu Bát nhã Ba la mật hành. Đãn trì “ Kim cang Bát nhã Ba la mật kinh” nhất quyển, tức đắc kiến tánh, nhập Bát nhã tam muội. Đương tri thử nhân công đức vô lượng. Kinh trung phân minh tán thán, bất năng cụ thuyết.
Thử thị tối thượng thừa pháp, vi đại trí thượng căn nhân thuyết. Thiểu căn trí nhân nhược văn thử phấp, tâm bất sanh tín. Hà dĩ cố? Thí như đại long, nhược hạ đại vũ, vũ vu Diêm Phù Đề, như phiêu thảo diệp. Nhược hạ đại vũ, vũ vu đại hải , bất tăng bất giảm.
Nhược đại thừa giả, văn thuyết “Kim cang kinh”, tâm khai ngộ giải. Cố tri bản tánh tự hữu Bát nhã chi trí, tự dụng trí tuệ quán chiếu, bất giá văn tự. Thí như kỳ vũ thủy, bất tùng thiên hữu, nguyên thị Long vương vu giang hải trung, tương thân dẫn thử thủy, lịnh nhất thiết chúng sanh, nhất thiết thảo mộc, nhất thiết hữu tình vô tình, tất giai mông nhuận. Chư thủy chúng lưu, khước nhập đại hải, hải nạp chúng lưu, hợp vi nhất thể. Chúng sanh bổn tánh Bát nhã chi trí, diệc phục như thị.
29. Thiểu căn chi nhân, văn thử đốn giáo do như đại địa thảo mộc, căn tánh tự tiểu giả, nhược bị đại vũ nhất ốc, tất giai tự đảo, bất năng tăng trưởng; thiểu căn chi nhân, diệc phục như thị. Hữu Bát nhã chi trí chi, dữ đại trí huệ chi nhân, diệc vô sai biệt, nhân vi hà văn pháp tức bất ngộ ? Duyên tà kiến chướng trọng, phiền naõ căn thâm , do như đại vân cái phú vu nhật, bất đắc phong xuy, nhật vô năng hiện.
Bát nhã chi trí, diệc vô đại tiểu, vi nhất thiết chúng sanh, tự hữu mê tâm, ngoại tu mịch Phật, vị ngộ bản tánh. Tức thị tiểu căn nhân, văn kỳ đốn giáo, bất giả ngoại tu, đãn vu tự tâm , linh tự bản tánh thường khởi chánh kiến, phiền não trần lao chúng sanh, đương thời tận ngộ. Do như đại hải nạp vu chúng lưu, tiểu thủy đại thủy hợp vu nhất thể, tức thị kiến tánh.
Nội ngoại bất trụ, lai khứ tự do, năng trừ chấp tâm, thông đạt vô ngại. Năng tu thử hành, tức dữ “Bát nhã Ba la mật kinh” bản vô sai biệt.
30. Nhất thiết kinh thư, cập chư văn tự, Đại, Tiểu nhị thừa, thập nhị bộ kinh, giai nhân nhân trí. Nhân trí tuệ tánh cố, cố nhiên năng kiến lập. Nhược vô thế nhân, nhất thiết vạn pháp, bổn nguyên bất hữu. Cố tri: Vạn pháp bổn nhân nhân hưng, nhất thiết kinh thư, nhân nhân thuyết hữu.
Duyên nhân trung hữu ngu hữu trí. Ngu vi tiểu nhân, trí vi đại nhân. Mê nhân vấn ư trí giả, trí nhân dữ ngu nhân thuyết pháp, linh bỉ ngu giả ngộ giải tâm giải. Mê nhân nhược ngộ giải tâm khai, dữ đại trí nhân vô biệt.
Cố tri bất ngộ, tức thị Phật thị chúng sanh; nhất niệm nhược ngộ, tức chúng sanh thị Phật. Cố tri nhất thiết vạn pháp, tận tại tự thân trung. Hà bất tùng vu tự tâm đốn hiện chân như bản tánh ?
Bồ Tát Giới kinh vân: “ Ngã bổn nguyên tự tánh thanh tịnh.” Thức tâm kiến tánh, tự thành Phật đạo. Duy Ma Cật kinh vân: “ Tức thời hoát nhiên, hoàn đắc bổn tâm.”
31. Thiện tri thức, ngã vu Nhẫn Hòa thượng xứ, nhất văn ngôn hạ đại ngộ, đốn kiến chân như bản tánh. Thị cố tương thử giáo pháp, lưu hành hậu đại, linh học đạo giả đốn ngộ Bồ đề. Các tự quán tâm, linh tự bản tánh đốn ngộ.
Nhược bất năng tự ngộ giả, tu mịch Đại thiện tri thức thị đạo kiến tánh. Hà danh Đại thiện tri thức? Giải Tối thượng thừa pháp, trực thị chánh lộ. Thị Đại thiện tri thức, thị đại nhân duyên. Sở vị hóa đạo, linh đắc kiến tánh. Nhất thiết thiện pháp, giai nhân Đại thiện tri thức năng phát khởi cố.
Tam thế chư Phật, thập nhị bộ kinh, diệc tại nhân tánh trung bản tự câu hữu, bất năng tự ngộ, tu đắc thiện tri thức thị đạo kiến tánh. Nhược tự ngộ giả, bất giá ngoại thiện tri thức. Nhược thủ ngoại cầu thiện tri thức, vọng đắc giải thoát, vô hữu thị xứ. Thức tự tâm nội thiện tri thức, tức đắc giải thoát. Nhược tự tâm tà mê, vọng niệm điên đảo, ngoại thiện tri thức tức hữu giáo thụ, cứu bất khả đắc.
Nhữ nhược bất đắc tự ngộ, đương khởi Bát nhã quán chiếu, sát na gian , vọng niệm cụ diệt, tức thị tự chân chánh thiện tri thức. Nhất ngộ tức tri Phật dã. Tự tánh tâm địa, dĩ trí tuệ quán chiếu, nội ngoại minh triệt, thức tự bản tâm. Nhược thức bản tâm , tức thị giải thoát. Ký đắc giải thoát, tức thị Bát nhã tam muội, ngộ Bát nhã , tức thị vô niệm.
Hà danh vô niệm? Vô niệm pháp giả, kiến nhất thiết pháp, bất trước nhất thiết pháp; biến nhất thiết xứ, bất trước nhất thiết xứ, thường tịnh tự tánh, sử lục tặc tùng lục môn tẩu xuất, vu lục trần trung bất ly bất nhiễm, lai khứ tự do, tức thị Bát nhã tam muội, tự tại giải thoát, danh vô niệm hành. Nhược bách vật bất tư, đương linh niệm tuyệt, tức thị pháp phược, tức danh biên kiến. Ngộ vô niệm pháp giả, vạn pháp tận thông. Ngộ vô niệm pháp giả, kiến chư Phật cảnh giới. Ngộ vô niệm đốn pháp giả, chí Phật vị địa.
32. Thiện tri thức, hậu đại đắc ngộ pháp giả, thường kiến ngô pháp thân bất ly nhữ tả hữu. Thiện tri thức, tương thử đốn giáo pháp môn, vu đồng kiến đồng hành, phát nguyện thọ trì. Như sự Phật cố, chung thân thọ trì nhi bất thoái giả, dục nhập thánh vị. Nhiên tu truyền thọ, tương tùng thượng dĩ lai, mặc nhiên nhi phó ư pháp, phát đại thệ nguyện, bất thoái Bồ đề, tức tu phân phó. Nhược bất đồng kiến giải, vô hữu chí nguyện, tại tại xứ xứ, vật vọng tuyên truyền, tổn bỉ tiền nhân , cứu cánh vô ích. Nhược ngộ nhân bất giải, mạn thử pháp môn, bách kiếp vạn kiếp thiên sanh, đoạn Phật chủng tánh.
33. Đai sư ngôn: “ Thiện tri thức, thính ngô thuyết ‘Vô Tướng Tụng’ , linh nhữ mê giả tội diệt. Diệc danh ‘Diệt Tội Tụng’. Tụng viết:
“ Ngu nhân tu phúc bất tu đạo,
Vị ngôn tu phúc nhi thị đạo.
Bố thí, cúng dường phúc vô biên,
Tâm trung tam ác nguyên lai tạo.
Nhược tương tu phúc dục diệt tội,
Hậu thế đắc phúc tội nguyên tại.
Nhược giải hướng tâm trừ tội duyên,
Các tự tánh trung chân sám hối,
Nhược ngộ Đại thừa chân sám hối
Trừ tà hành chánh tức vô tội.
Học đạo chi nhân năng tự quán,
Tức dữ ngộ nhân đồng nhất loại.
Đại sư kim truyền thử đốn giáo,
Nguyện học chi nhân đồng nhất thể.
Nhược dục đương lai mịch bản thân,
Tam độc ác duyên tâm trung tẩy.
Nổ lực tu đạo mạc du du,
Hốt nhiên hư độ nhất thế hưu.
Nhược ngộ Đại thừa đốn giáo pháp,
Kiền thành hợp chưởng chí tâm cầu.”
Đại sư thuyết pháp liễu, Vi sứ quân, quan liêu, tăng chúng, đạo tục tán ngôn vô tận, tích vị sở văn.
C. Ý Chung:
24. “Ma ha Bát nhã Ba la mật đa” ( Mahà-Prajnàpàramità) có nghĩa là “Đại Trí tuệ đưa chúng sanh qua bên kia bờ giác ngộ”. Đại trí tuệ là sự nhận biết “Tánh không” ; bờ giác ngộ là sự trực nhận thực thể vô tướng.” Tánh không” nói ở Bát nhã Tâm Kinh , và “ Vô tướng” nói ở kinh Kim Cang là các điểm trọng yếu của Ma ha Bát nhã Ba la mật đa kinh.
Tinh yếu của Ma ha Bát nhã Ba la mật pháp không phải là pháp khẩu tranh nhưng là pháp tu hành, người tu hành thì Pháp thân bình đẳng với Phật. Từ Thực Tánh Không mà tâm quảng đại như hư không hàm chứa tất cả sự thể và cảnh giới. Tâm rộng lớn như hư không nhưng không phải là trống không, “vô ký không”, mà là tâm hàm chứa tất cả sự vật nhưng không hề ngưng trệ bám chấp váo vật nào . Ba la mật đa hay “ đáo bỉ ngạn” (Paramita) là lộ trình của Đại trí tuệ (Mahaprajna) luôn tự vượt qua chính mình để tự hoàn mãn giác tánh.
25. Tự tánh hàm chứa vạn pháp, người tu hành tâm thường thanh tịnh, không buông bỏ cũng không bám chấp vào một pháp nào. Cái lớn nhất thì không có gì ở bên ngoài nó , cái nhỏ nhất thì không có gì ở bên trong nó . Người tu hành tâm lượng rộng lớn nên không có gì bên goài tâm; không tu hành thì tâm lượng bé nhỏ nên luôn chạy theo ngoại cảnh, .
26. Bát nhã (prajna) là thuộc tánh trí tuệ cao nhất gồm có: Thực tướng Bát nhã, quán chiếu Bát nhã, và phương tiện hay văn tự Bát nhã. Một niệm trí thì Bát nhã sanh; một niệm ngu thì Bát nhã đoạn.
Ba la mật (paramita) nghĩa là đến bờ bên kia, tức là thoát khỏi vòng nhị biên sanh diệt. Bám chấp cảnh thì phát khởi sanh tử ; xa lìa cảnh thì sanh tử đoạn trừ . Khẩu niệm thì sanh khởi vọng tưởng vô thực tánh; Niệm niệm tâm tu Bát nhã hành Pháp thân đẳng Phật.
Bát nhã Ba la mật đa là pháp tối thượng thừa, không trụ, không đi, không lại, phá bỏ phiền não trần lao vọng cảnh, biến tham, sân, si thành giới, định, huệ. Phật ba đời phát xuất từ đó, vô nhiễm pháp và bình đẳng giữa định huệ.
27. Phật pháp là cửa ngõ đi vào giác ngộ, thế gian này có tám vạn bốn ngàn phiền não trần lao, Phật pháp đối trị bằng tám mươi bốn ngàn pháp môn. . Dùng trí tuệ Bát nhã quán chiếu tất cả các pháp, và không thủ không xả một pháp nào, tức là kiến tánh thành Phật.
28. Muốn nhập Bát nhã tam muội, nhập thậm thâm pháp giới, và kiến tánh cần phải trì kinh “Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật”, vốn là pháp thuyết cho người đại trí thượng căn.
Bát nhã tánh trí vốn có và bình đẳng nơi chúng sanh , như nước mưa thấm nhuần cỏ cây trên mặt đất vốn xuất từ dưới đất lên cao rồi tưới xuống khắp nơi và đổ về biển cả thành một thể mà thôi.
29. Trí Bát nhã vốn có nơi mọi người, nhưng khi nghe pháp đốn giáo thì người tiểu căn trí bị phiền não quấy động, không thể giác ngộ, trái lại người đại trí thâm căn tức thời khai ngộ.Tuy nhiên, nếu người tiểu căn tu đang truy cầu bên ngoài, nghe pháp đốn giáo mà quay về tự tâm tự tánh mình phát khởi chánh kiến tu hành thì cũng ngộ nhập Bát nhã đại trí huệ.
30. Tất cả kinh sách, văn tự, giáo pháp từ cổ chí kim đều từ trí tuệ con người mà ra, nếu không có con người có trí tuệ thì không có các thứ đó. Trí Bát nhã bình đẳng nhưng mê, ngộ khác nhau. Vạn pháp đều tại tự tâm, cho nên một niệm mê thì Phật là chúng sanh , một niệm ngộ thì chúng sanh là Phật.
31. Chư Phật ba đời và mọi kinh sách vốn có đủ nơi tánh con người, Đại thiện trí thức chỉ là đại nhân duyên, là sự hóa đạo phát khởi thiện pháp chỉ rõ con đường kiến tánh cho người không thể tự tu, tự ngộ mà thôi. Người tự ngộ nhờ dùng trí Bát nhã quán chiếu, thấy được thiện trí thức ngay ở tâm mình , nên được giải thoát. Người tự tâm tà mê điên đảo, vọng cầu thiện tri thức bên ngoài không bao giờ có được.
Giác ngộ Bát nhã tam muội hay ngộ vô niệm pháp là thực tướng Bát nhã, tự tại giải thoát , nhận biết tất cả pháp nhưng không chấp trước pháp , trải qua mọi nơi nhưng không ngưng trụ nơi nào. Nếu giữ tâm trống không, hoàn toàn tuyệt niệm, đó gọi là biên kiến pháp trược . Đốn ngộ vô niệm pháp, vô thủ vô xả, tự tại vô ngại là đạt đến cảnh vị Phật.
32. Pháp môn đốn ngộ chỉ được trao truyền trong im lặng cho người đồng kiến giải đã có chí nguyện tu hành, phát Bồ đề tâm bất thoái chuyển. Gặp người không đồng kiến giải , không có chí nguyện tu hành thì không nên trao truyền, vì làm vậy chỉ có hại cho họ mà thôi. Đối với người không chịu tìm hiểu mà lại khinh mạn pháp môn đốn ngộ vô niệm thì trăm kiếp ngàn đời chủng tánh Phật của họ sẽ bị đứt đoạn.
33. Vô tướng diệt tội tụng chỉ rõ:
- Tu cầu lợi phúc, bố thí, cúng dường, xây chùa, nuôi tăng, sám hối bên ngoài thì chỉ chỉ được phước đức thế gian, không thể diệt trừ tận gốc rễ tội chướng.
- Tu tâm cầu đạo , tự tánh sám hối, tự tâm quán chiếu Bát nhã tận trừ tam độc tham, sân, si thì được công đức giải thoát phiền não, ba đời tội chướng tiêu vong .
D. Các Bản Dịch Nghĩa:
1/ HT. Thích Mãn Giác:
24. Nay chư vị đều đã thành tâm quy Tam bảo, tôi xin giảng pháp Bát nhã Ba la mật cho chư vị. Này các thiện tri thức, chư vị chỉ tụng niệm mà không hiểu, cho nên Huệ Năng xin giải thích, mọi người hãy lắng nghe! Bát nhã Ba la mật là chữ Phạn Ấn Độ, tiếng Trung Hoa có nghĩa là trí tuệ đưa người ta qua bờ bên kia. Pháp này cần phải tu hành, không chỉ niệm ở nơi miệng. Nếu chỉ niệm suông mà không tu hành, thì nó chỉ như huyễn như hóa mà thôi. Pháp thân của người tu hành bình đẳng với Phật.
“Ma ha” là gì? “Ma ha” có nghĩa là lớn. Tâm lượng quảng đại, giống như hư không. Đừng ngồi với tâm trống không, vì như thế sẽ rơi vào vô ký không. Hư không có thể hàm chứa nhật nguyệt tinh tú, đại địa sơn hà, tất cả cây cỏ, người ác người thiện, ác pháp thiện pháp, thiên đường địa ngục, tất cả đều ở trong hư không cả. Tánh không của con người cũng y như thế.
25. Tự tánh có thể hàm chứa được vạn pháp - đó là lớn (đại). Vạn pháp đều là tự tánh. Tuy rằng chúng ta thấy tất cả người và những chúng sanh không phải là người, ác và thiện, ác pháp và thiện pháp, chúng ta không được xả bỏ mà cũng không được chấp trước, mà chỉ nên quan sát tất cả như hư không. Đó gọi là “đại” (lớn). Đây là phép tu Ma ha. Kẻ mê chỉ niệm ngoài miệng, người trí tu tập trong tâm. Lại có những kẻ mê, trống không tâm mình không suy nghĩ, rồi gọi đó là “đại”. Như thế cũng không đúng. Tâm lượng vốn quảng đại, song nếu thiếu thực hành nó lại trở thành nhỏ. Đừng có nói suông không ngoài miệng mà không chịu tu hành. Những người như vậy không phải là đệ tử của tôi.
26. “Bát nhã” là gì? “Bát nhã” là trí tuệ. Khi mà trong mọi thời, niệm niệm liên tục không ngu độn, luôn luôn tu hành trí tuệ, đó gọi là Bát nhã hành. Một niệm ngu là Bát nhã đứt đoạn, một niệm trí là Bát nhã phát sanh. (Trong tâm luôn có vô minh). Thiên hạ thường tự nói: “Tôi tu Bát nhã” song Bát nhã vốn vô hình tướng, đó chính là tánh của trí tuệ.
“Ba la mật” là gì? Đó là phiên âm của chữ Phạn Ấn Độ, có nghĩa là đến bờ bên kia. Nếu chư vị hiểu nghĩa này lập tức xa lìa sanh diệt, nếu chấp trước vào cảnh, sanh diệt lập tức khởi. Thí dụ sóng khởi trên nước - đó là những gì xảy ra ở bờ bên này. Xa lìa cảnh và đoạn sanh diệt, giống như xuôi theo dòng nước lớn. Do đó mới gọi là đến bờ bên kia, hay “Ba la mật”. Kẻ mê niệm ngoài miệng, người trí tu hành trong tâm. Nếu lúc chư vị niệm có vọng tưởng sanh khởi trong tâm, ngay cái vọng tưởng ấy cũng không phải là thật có. Nếu như chư vị tu hành từng niệm niệm liên tục, đó mới gọi là chơn hữu. Ai ngộ được pháp này, tức là ngộ pháp Bát nhã, tu Bát nhã hành. Không tu là phàm phu, chỉ cần một niệm tu hành thôi, Pháp thân của mình bình đẳng với Phật.
Thiện tri thức, chính phiền não là Bồ đề. Khi tâm tưởng quá khứ bị mê thì đó là phàm phu, khi niệm tưởng tương lai được giác ngộ, đó là Phật. Này các thiện tri thức, Ma ha Bát nhã Ba la mật đa là tối tôn, tối thượng, đệ nhất, không trụ, không đi, không đến. Chư Phật ba đời đều từ đó mà ra. Bằng đại trí tuệ, chúng ta đến được bờ bên kia và đủ phá vỡ được phiền não và trần lao của ngũ ấm. Bởi vì Bát nhã Ba la mật đa là tối tôn, tối thượng, đệ nhất, nếu như chư vị tán thán pháp tối thượng thừa này và tu hành theo đó, nhất định sẽ thành Phật. Không đi, không trụ, không lai vãng, với sự bình đẳng giữa định và tuệ, không nhiễm bởi bất cứ pháp nào, chư Phật ba đời phát xuất từ đó và biến tam độc thành giới, định, tuệ.
27. Này các thiện tri thức, pháp môn này của tôi phát xuất từ tám vạn bốn ngàn trí tuệ. Tại sao vậy? Bởi vì thế gian này có tám vạn bốn ngàn trần lao, nếu không trần lao thì Bát nhã vẫn luôn luôn thường trụ, không hề lìa khỏi tự tánh. Nếu chư vị ngộ được pháp này, chư vị sẽ không có niệm, không ký ức, không chấp trước. Không cần phải trừ khử vọng tưởng bởi vì vọng tưởng chính chúng có bổn tánh của chơn như. Dùng trí tuệ quán chiếu tất cả các pháp, và không thủ không xả, tức là kiến tánh thành Phật.
28. Này các thiện tri thức, nếu chư vị muốn nhập pháp giới thậm thâm, nhập Bát nhã tam muội, cần phải tu hành Bát nhã Ba la mật. Chỉ cần trì một quyển kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật, ắt sẽ được kiến tánh và nhập Bát nhã tam muội. Phải biết rằng công đức của người ấy là vô lượng. Trong kinh đã tán thán rõ ràng, tôi không cần phải giải thích cặn kẽ thêm nữa.
Đây là pháp môn tối thượng thừa, vì người có căn cơ cao và trí tuệ lớn mà nói. Những kẻ có căn cơ thấp và ít trí tuệ, nếu như nghe pháp môn này, tâm khó mà sanh tin. Tại sao vậy? Ví dụ như rồng lớn làm cơn mưa lớn trên cõi Diêm Phù Đề này, các thành, ấp, thôn, xóm đương nhiên sẽ bị cuốn sạch cả, tựa như lá cỏ nổi trôi. Song nếu cơn mưa kia rơi xuống biển lớn, nước biển vẫn sẽ bất tăng bất giảm.
Nếu như một người tu pháp môn Đại thừa mà nghe giảng kinh Kim Cang, tâm liền khai mở và giác ngộ. Cho nên chúng ta biết rằng bổn tánh đã tự có trí Bát nhã, và bằng cách tự dùng trí tuệ mà quán chiếu, chẳng cần dựa vào văn tự. Cũng y như cơn mưa kia không phải tự trời mà có, mà vốn do Long Vương đích thân dẫn nước từ trong sông biển, khiến cho tất cả chúng sanh, tất cả cây cỏ, tất cả hữu tình và vô tình đều được thấm nhuần. Các dòng nước lại đều cùng chảy vào biển, biển nạp tất cả các thứ nước, hợp lại thành một thể. Trí Bát nhã của bổn tánh chúng sanh cũng y như thế.
29. Những kẻ có căn cơ thấp khi nghe giảng giáo lý đốn ngộ này, cũng giống như những loại cây cỏ gốc cạn trên mặt đất này, nếu như bị một cơn mưa lớn đổ xuống, đương nhiên sẽ bị ngã đổ, không sanh trưởng được nữa. Những kẻ có căn cơ thấp cũng y như thế. Họ cũng là những “người” vốn sở hữu trí Bát nhã chẳng có khác gì với bậc đại trí, song vì sao mà họ dù có nghe pháp mà cũng vẫn chẳng giác ngộ? Chính bởi vì tà kiến ngăn chặn nặng nề và phiền não bắt rễ sâu xa. Cũng giống như mây lớn che phủ mặt trời, nếu không có gió thổi cho mây tan, mặt trời không thể nào hiển hiện được.
Trí Bát nhã vốn chẳng có lớn nhỏ, chỉ bởi vì tất cả chúng sanh, tự có tâm mê mờ, đi tu tập tìm kiếm Phật ở bên ngoài, cho nên chưa ngộ được tự tánh mình. Song ngay cả những kẻ với căn cơ thấp, nếu như được nghe giáo lý đốn ngộ, không còn tin nơi pháp ngoại tu nữa, mà chỉ nơi tự tâm mình thường khởi chánh kiến, thì mặc dù họ là những chúng sanh đầy những phiền não trần lao, họ vẫn lập tức giác ngộ như thường. Cũng giống như biển lớn bao gồm các dòng nước, hợp tất cả nước lớn nước nhỏ thành một thể.Đây gọi là kiến tánh.
Người hiểu như vậy không đình trệ bất cứ ở bên ngoài hay bên trong, đi lại tự do, trừ được tâm chấp trước, thông đạt vô ngại. Nếu trong tâm mình tu được pháp môn này thì bổn tánh mình sẽ chẳng có gì khác biệt với kinh Bát Nhã Ba La Mật.
30. Tất cả kinh sách và văn tự, thuộc Tiểu thừa Đại thừa, mười hai bộ kinh, đều vì con người mà thiết lập. Nhân vì trí tuệ trong tự tánh của con người mà mới có thể kiến lập được. Nếu như chúng ta là những người không sẵn sở hữu trí Bát nhã nơi mình, tất cả vạn pháp vốn không thể hiện hữu. Cho nên phải nên biết rằng vạn pháp vốn từ con người mà phát sinh, tất cả kinh sách đều vì con người mà nói.
Bởi vì trong loài người có kẻ ngu, người trí. Kẻ ngu là tiểu nhân, người trí là đại nhân. Nếu kẻ mê hỏi người trí, người trí sẽ vì kẻ ngu mà thuyết pháp, khiến kẻ ngu giác ngộ và thấu hiểu một cách sâu xa. Nếu như kẻ mê giác ngộ và khai mở tâm mình thì hắn cũng chẳng khác gì với người đại trí.
Cho nên chúng ta biết rằng, nếu không ngộ, thì Phật cũng là chúng sanh. Còn nếu như chỉ giác ngộ trong một niệm thôi thì chúng sanh cũng là Phật. Cho nên chúng ta mới biết rằng tất cả vạn pháp đều ở cả trong chính tâm mình, thì cớ sao lại chẳng làm cho chơn như bổn tánh đốn hiện nơi tự tâm mình?
Kinh Bồ Tát Giới nói: “Tự tánh của chúng ta vốn thanh tịnh”, thức tâm kiến tánh, lập tức tự thành tựu Phật đạo. Kinh Duy Ma nói: “Lập tức, hoát nhiên, đạt lại được bổn tâm”.
31. Này các thiện tri thức, lúc tôi ở nơi Hòa thượng Hoằng Nhẫn, chỉ nghe giảng kinh Kim Cang một lần, lập tức thấy được chơn như bổn tánh. Cho nên tôi mới đem giáo pháp này, lưu hành cho đời sau, khiến cho những người học đạo đốn ngộ được Bồ đề. Mỗi người phải tự quán tâm và đốn ngộ bản tánh mình.
Những người không tự ngộ được, cần phải tìm một vị Đại thiện tri thức để dạy cho mình pháp kiến tánh. Thế nào là một vị Đại thiện tri thức? Đó là người hiểu được rằng Tối thượng thừa pháp là con đường chánh. Đó chính là một vị Đại thiện tri thức. Đó là đại nhân duyên, gọi là hóa đạo khiến chúng ta thấy được Phật. Tất cả các thiện pháp đều nhân bậc Đại thiện tri thức mà phát khởi.
Cho nên mặc dù nói rằng chư Phật ba đời và mười hai bộ kinh vốn hiện hữu trong tự tánh con người, song nếu không tự giác ngộ được nơi tự tánh thì cần phải nhờ bậc thiện tri thức chỉ bày cho pháp kiến tánh. Nếu như tự ngộ được, không cần phải cậy vào thiện tri thức bên ngoài nữa. Nếu như vọng cầu giải thoát bằng cách nương cậy vào thiện tri thức bên ngoài, điều ấy không thể có được. Biết được bậc thiện tri thức trong tự tâm mình, lập tức đạt được giải thoát. Nếu tự tâm mình tà mê, vọng niệm điên đảo, thì dù có bậc thiện tri thức bên ngoài đi nữa cũng chẳng thể nào cứu mình được.
Nếu như không tự ngộ được, cần phải lấy trí tuệ Bát nhã ra quán chiếu, thì trong một sát na các vọng niệm đều bị tiêu diệt ngay. Nếu như nhận ra được rằng mình chính là thiện tri thức của mình, một khi giác ngộ là lập tức biết Phật. Nếu nơi tự tánh tâm dùng trí tuệ quán chiếu, trong ngoài đều sáng sủa thông suốt, lập tức mình hiểu bổn tâm của mình. Nếu biết bổn tâm, thì đó chính là giải thoát. Đã được giải thoát, thì đó chính là Bát nhã tam muội. Giác ngộ được Bát nhã tam muội, chính là vô niệm.
Vô niệm là gì? Pháp vô niệm có nghĩa là mặc dù mình thấy tất cả các pháp, song mình không chấp trước vào bất cứ pháp nào, lưu hành khắp mọi nơi, mà không chấp trước vào bất cứ một nơi chốn nào, thường thanh tịnh tự tánh, khiến sáu tên giặc theo sáu cửa mà ra. Mặc dù ở trong lục trần, song không xa lìa mà cũng không bị tạp nhiễm, đi lại tự do. Đó chính là Bát nhã tam muội, tự tại giải thoát, gọi là vô niệm hành. Nếu không nghĩ đến gì cả, luôn luôn tuyệt niệm, như thế có nghĩa là bị trói buộc trong pháp, đó gọi là biên kiến. Một khi ngộ được vô niệm pháp, thì vạn pháp đều thông suốt. Ngộ vô niệm pháp tức là thấy cảnh giới của chư Phật. Ngộ được pháp môn đốn vô niệm, tức là đạt đến cảnh vị Phật.
32. Này các thiện tri thức, người đời sau nếu ngộ được pháp của tôi sẽ thấy được rằng Pháp thân của tôi sẽ chẳng cách xa chư vị ấy. Này các thiện tri thức, hãy đem pháp môn đốn giáo này, cùng nhau quán sát và tu hành, phát nguyện thọ trì. Đó chính là phụng sự Phật, cho nên những ai suốt đời thọ trì mà không thối chuyển, thì sẽ được nhập thánh vị. Nay tôi muốn truyền thọ pháp môn này, song từ xưa đến nay, pháp này chỉ được trao truyền trong im lặng, và chỉ khi nào mà đại nguyện đã được phát, Bồ đề không thối chuyển, mới nên trao truyền. Nếu gặp người không đồng kiến giải với mình, lại không có chí nguyện, tuyệt đối không nên vọng động tuyên thuyết trao truyền. Nếu chư vị làm thế chỉ tổ có hại cho họ, rốt cuộc chẳng có ích lợi gì cả. Nếu gặp phải những người không hiểu, khinh mạn pháp môn này, thì trong trăm kiếp, vạn kiếp, ngàn đời chủng tánh Phật sẽ bị đứt đoạn.
33. Đại sư nói: “Này các thiện tri thức, nghe tôi nói bài tụng vô tướng đây, để cho những ai còn mê mờ trừ diệt được các tội chướng. Đây cũng gọi là bài “Diệt tội tụng”. Tụng rằng:
Kẻ ngu tu phước không tu đạo
Bảo rằng tu phước chính là “đạo”
Bố thí cúng dường phước vô biên
Trong tâm tam nghiệp vẫn tạo tác
Nếu mong tu phước để diệt tội
Đời sau được phước, tội vẫn còn
Trừ được nguồn tội trong tâm mình
Là chơn sám hối nơi tự tánh
Nếu ngộ Đại thừa chơn sám hối
Trừ tà, hành chánh, tạo vô tội
Nếu người học đạo biết tự quán
Lập tức ngang hàng với người ngộ
Tôi xin trao truyền pháp đốn này
Người học cùng tôi đồng một thể
Muốn tìm bổn thân trong tương lai
Phải rửa nguồn tam độc trong tâm
Nỗ lực tu đạo đừng buông lung
Hốt nhiên qua một đời vô ích
Nếu gặp pháp Đại thừa đốn giáo
Chơn thành chắp tay chí tâm cầu.
Đại sư nói pháp xong, Vi Sứ quân cùng các quan liêu, Tăng chúng, đạo và tục tán thán vô tận, khen ngợi rằng đó là giáo pháp mà họ chưa từng nghe bao giờ.
2/ Prof. Ph. B. Yampolsky
24. Now that all of you have yourselves devoutly taken refuge in the three treasures, I shall expound to you on the doctrine of the Maha prajna paramita Good friends, although you recite it, you do not understand its meaning, so I shall explain. Listen every one of you! Maha prajna paramita is an Indian Sanskrit term; in Chinese it means the Great Perfection of Wisdom, reaching the other shore. This Dharma must be practiced; it has nothing to do with recitations. If you recite it and do riot practice it, it will be like an illusion or a phantom. The Dharma body of the practicer is the equivalent of the Buddha.
What is Maha? Maha is 'great.' The capacity of the mind is broad and huge, like the vast sky. Do not sit with a mind fixed on emptiness. If you do you will fall into a neutral kind of emptiness. Emptiness includes the sun, moon, stars, and planets, the great earth, mountains and rivers, all trees and grasses, bad men and good men, bad things and good things, heaven and hell; they are all in the midst of emptiness.The emptiness of human nature is also like this.
25. Self-nature contains the ten thousand things- this is 'great.' The ten thousand things are all in self-nature. Although you see all men and non-men, evil and good, evil things and good things, you must not throw them aside, nor must you cling to them, nor must you be stained by them, but you must regard them as being just like the
empty sky. This is what is meant by 'great.' This is the practice of Maha. The deluded person merely recites; the wise man practices with his mind. There are deluded men who make their minds empty and do not think, and to this they give the name of 'great.' This, too, is wrong. The capacity of the mind is vast and wide, but when there is no practice it is small. Do not merely speak of emptiness with the mouth and fail to practice it. A person such as this is not a disciple of mine.
26. What is prajna? Prajna is wisdom . When at all times
successive thoughts contain no ignorance, and you always practice wisdom, this is known as the practice of prajna. If but one instant of thought contains ignorance, then prajna is cut off; but if one instant of thought contains wisdom, then prajna is produced. Within the mind there is always ignorance. [People] themselves say: “I practice prajna," but it has neither shape nor form. This, then, is the nature of wisdom.
What is paramita? This is the Indian Sanskrit pronunciation and means 'other-shore-reached.' When its meaning is understood you are apart from birth and destruction. When you are attached to environment, birth and destruction arise. Take waves rising on the water-they are something that occurs on 'this' shore. Being apart from environment and putting an end to birth and destruction
is like going along with the flow of the water. Thus it is called 'reaching the other shore,' in other words, paramita. The deluded person recites it; the wise man practices with the mind. If you have delusion [in your mind] when you recite it, the very existence of this delusion is not a true existence. If in successive thoughts you practice it, this is called true existence. Those who awaken to this Dharma have awakened to the Dharma of prajna and are practicing the prajna practice. If you do not practice it you are an ordinary person; if you practice for one instant of thought, your Dharma body will be the same as the Buddha's.
Good friends, the very passions are themselves enlightenment (bodhi). When past thoughts are deluded, this is the common man; when future thoughts are awakened to, this is Buddha. Good friends, the Maha prajna paramita is the most honored, the supreme, the foremost. It does not stay, it does not leave, nor does it come, and all the Buddhas of the three worlds(time) issue from it. With great wisdom it leads to the other shore and destroys the passions and the troubles of the five skandhas. Since it is the most honored, the supreme, the foremost, if you praise the supreme Dharma and practice according to it, you will certainly become Buddha. Not leaving, not staying, not going or coming, with the identity of wisdom and meditation, and unstained in all things, the various Buddhas of the past, present, and futur time ( three worlds ) issue forth from and change the three poisons into discipline, meditation, and wisdom.
27. Good friends, this teaching of mine [derives] from the eighty-four thousand wisdoms . Why is this so? Because there are eighty-four
thousand passions in this world. If the passions are done away , prajna is always there, and is not apart from your own nature. If you awaken to this Dharma you will have no thoughts, no recollections, no attachments. Do not depart from deceptions and errors; for they ofthemselves are the nature of True Reality. When all things are illumined by wisdom and there is neither grasping nor throwing away, then you can see into your own nature and gain the Buddha Way.
28. Good friends, if you wish to enter the most profound Dharma realm of the prajna samadhi, you must straightforwardly practice the prajnaparamita. With only the one volume of the Diamond Sutra youmay see into your own natures and enter into the prajna samadhi. You will surely understand that the merit of such a person is without bounds. In the sutras it is clearly praised and there is no need for me to elaborate.
It is the Dharma of the Supreme Way that is expounded for men of great wisdom and high capacities. Should a man of small capability for knowledge hear this Dharma, faith would not be produced in his mind. Why is this so? Should a great dragon deluge the earth (Jambudvipa) with a great rain, [then cities, towns, and villages would all be washed away] like floating grass and leaves. But should this great rain fall in the great ocean, its waters would neither increase nor lessen.
Should a person of the Mahayana hear the Diamond Sutra, his mind will open and he will gain awakening. Therefore we can say that in the original nature itself the wisdom of prajna exists, and that by using this wisdom yourself and illuminating with it, there is no need to depend on written words. It is as though the rain waters did not come from heaven, but from the beginning the dragon king draws up the water from the rivers and seas and covers all beings, trees and grasses, things sentient and nonsentient, with its wetness. All these waters flow together and enter into the great sea, and the sea gathers them together and combines them into one. So it is with the prajna wisdom of the original natures of sentient beings.
29. When people of shallow capacity hear the Sudden Doctrine being preached they are like the naturally shallow-rooted plants on this earth, which, after a deluge of rain, are all beaten down and cannot continue their growth. People of shallow capacity are like such plants. Although these people have prajna wisdom and are not different from men ofgreat knowledge, why is it that even though they hear the Dharma they are not awakened? It is because the obstructions of their heterodox views are heavy and the passions deep-rooted. It is like the times when great clouds cover the sun; unless the wind blows, the sun will not appear.
There is no large and small in prajna wisdom. Because all sentient beings have of themselves deluded minds, they seek the Buddha by external practice, and are unable to awaken to their own natures. But even these people of shallow capacity, if they hear the Sudden Doctrine, and do not place their trust in external practices, but only in their own minds always raise correct views in regard to their own original natures; even these sentient beings, filled with passions and troubles,will at once gain awakening. It is like the great sea which gathers all the flowing streams, and merges together the small waters and the large waters into one. This is seeing into your own nature.
[Such a person] does not abide either inside or outside; he is free to come or go. Readily he casts aside the mind that clings [to things], and there is no obstruction to his passage. If in the mind this practice is carried out, then [your own nature] is no different from the “Prajna Paramita Sutra”.
30. All the sutras and written words, Hinayana, Mahayana, the twelve divisions of the canon, all have been postulated by men. Because of the nature of wisdom [within man] it has been possible, therefore, to postulate them. If we were without this wisdom, all things would,from the outset, have no existence in themselves. Therefore it is clear that all things were originally given rise to by man, and that all the sutras exist because they are spoken by man.
Among men there are the stupid and the wise. The stupid are insignificant, the wise, great men. Should deluded people ask the wise, the wise will expound the
Dharma for the stupid and enable them to understand and gain a deep awakening. If the deluded person understands and his mind is awakened, then there is no difference between him and the man of wisdom.
Therefore we know that, unawakened, even a Buddha is a sentient being ; and that even a sentient being, if he is awakened in an instant of thought, is a Buddha. And thus we know that the ten thousand dharmas are all within our own minds. Why not from your own natures make the original nature of True Reality suddenly appear?
The (P'u-sa-chieh ching) Bodhisattva Precepts sutra says:
“ From the outset our own nature is pure.” If we perceive the mind and see our own natures, then of ourselves we have achieved the Buddha Way. “At once, suddenly, we regain our original mind.”
31. Good friends, when I was at Priest Jen's place, hearing it [the Diamond Sutra] just once, I immediately gained the great awakening and saw suddenly that True Reality was my original nature. Therefore, I have taken this teaching and, passing it on to later generations, shall make you students of the Way suddenly awaken to enlightenment, and let each of you see into your own minds, and
suddenly awaken to your own original natures.
If you cannot gain enlightenment for yourselves, you must seek a great teacher to show you the way to see into your own self-natures. What is a great teacher? H e is a man who understands at once that the Dharma of the Supreme Vehicle is indeed the correct path. This is a great teacher. This is the great causal event the so-called conversion which will enable you to see Buddha. All the good dharmas are activated by a great teacher.
Therefore, although the Buddhas of the past , present, and futur time(three world), and all the welve divisions of the canon are from the beginning within the nature of man, if he cannot gain awakening with his own nature, he must obtain a good teacher to show him how to see into his own self-nature. But if you awaken by yourself, do not rely on teachers outside. If you try to seek a teacher outside and hope to obtain deliverance, you will find it impossible. If you have recognized the good teacher within your own mind, you have already obtained deliverance. If you are deluded in your own mind and harbor erroneous thoughts and contrary concepts, even though you go to an outside teacher [you will not be able to obtain salvation].
If you are not able to obtain self-awakening, you must give rise to prajna and illuminate with it, and then in one instant false thoughts will be destroyed. Once you have awakened to the fact that you yourself are your own true good teacher, in one awakening you will know the Buddha. If, standing upon your own nature and mind, youilluminate with wisdom and make inside and outside clear, you will know your own original mind. If you know your original mind, this then is deliverance. Once you have attained deliverance this then is the prajna samadhi. If you have awakened to the prajna samadhi, this then is “no - thought “.
What is no-thought? The Dharma of no-thought means: even though you see all things, you do not attach to them, but , always keeping your own nature pure, cause the six thieves to exit through the six gates. Even though you are in the midst of the six dusts, you do not stand apart from them, yet are not stained by them, and are free to come and go. This is the prajna samadhi, and being free and having achieved release is known as the practice of no-thought. If you do not think of the myriad things, but always cause your thoughts to be cut off, you will be bound in the Dharma. This is known as a biased view. If you awaken to the Dharma of no-thought, you will penetrate into all things thoroughly, and will see the realm of the Buddha. If you awaken to the sudden doctrine of no-thought, you will have reached the status of the Buddha.
32. Good friends, those in later generations who obtain my teaching will always see that my Dharma body is not apart from where they are. Good friends, take this doctrine of the Sudden Teaching, look at it and practice it together, fix your resolve on it, and receive and guard it. Because it is tantamount to serving the Buddha, if for all your lives you receive and guard it and do not retrogress, you will enter into the ranks of the sacred. Now I should like to hand it on. But from the past the Dharma has been handed down in silence; only when the great resolve has been made and there has been no retrogression from enlightenment (bodhi), then should it be passed on. When you meet people whose understanding is not the same as yours and whose resolve is not determined, never recklessly demonstrate the teaching to them. If you do so
you will do them harm, and in any event it will be of no value whatsoever. If you happen to meet people who do not understand and who despise this teaching, for a hundred kalpas, ten thousand kalpas, a thousand lives, Buddhism will be extirpated.
33. T h e Master said: "Good friends, listen. I will preach to you a verse of formlessness. It will cause the destruction of the crimes of you, deluded people. It is also called 'the verse for destroying crimes’. The verse says :
“ The ignorant person practices seeking future happiness,
and does not practice the Way,
And says that to practice seeking future happiness is the Way.
Though he hopes that almsgiving and offerings will
bring boundless happiness,
As before, in his mind the three karmas are created.
If you wish to destroy your crimes by practicing seeking
future happiness,
Even though in a future life you obtain this happiness, the
crime will still be left.
If you can, in your mind cast aside the cause of your crimes,
Then each of you, within your own natures, will truly repent.
If you awaken to the Mahayana and truly repent,
Evil being removed and good achieved, you will truly
attain to crimelessness.
If students of the Way observe their own selves well,
They will be the same as those already awakened.
I am causing this Sudden Teaching to be transmitted,
And one who aspires to learn it will become one with me.
If in the future you wish to seek your original body,
Wash out the evil causes of the three poisons from within
your minds.
Work hard to practice the Way; do not be absent-minded.
If you spend your time in vain your whole life will soon
be forfeited.
If you encounter the teaching of the Mahayana Sudden Doctrine,
Join your palms in devotion and sincerity, and strive earnestly
to reach it."
When the Master had finished preaching, the Prefect Wei, the government officials, and the monks and laymen uttered words of praise: " What a boundless teaching! This we have never heard.
( Xem tiếp Chương VII)
Phú Yên, Tháng Ba Bính Thân-2016
_____________________________________
Đ.Khánh Hỷ
六祖惠能大師於韶州大梵寺施法壇經
兼受無相戒
兼受無相戒
弘法弟子法海集記
***
第 六章 :說摩訶般若波羅蜜
A. Kinh Văn:
24.今既自歸依三寶,總各各至心,與善知識說摩訶般若波羅蜜法。
善知識雖念不解,惠能與說,各各聽!摩訶般若波羅蜜者西國梵語,
唐言大智慧彼岸到。此法須行,不在口念;口念不行,如 幻 如 化。
修行者,法身與佛等也。
何名摩訶?摩訶者,是大。心量廣大,猶如虛空。若空心坐,
即落无記空。虛空能含日月星辰、大地山河、一切草木、惡人善人、
惡法善法、天堂地獄,盡在空中。世人性空,亦復如是.
25.性含萬法是大;萬法盡是自性。見一切人及非人、惡之與善、
惡法善法、盡皆不捨,不可染著,由如虛空.名之為大。此是摩訶行。
迷人口念,智者心行。又有迷人,空心不思,名之為大。此亦不是。
心量大,不行是少。若口空說,不修此行,非我弟子。
26. 何名“般若”?般若是智慧。一切時中,念念不愚,常行智慧,
即名般若行。 一念愚即般若絕,一念智即般若生。世人心中常愚,
自言“我修般若”.般若无形相,智慧性即是。
何名波羅蜜?此是西國梵音,唐言彼岸到,解義離生滅。著境生
滅起,如水有波浪, 即是為此岸;離境无生滅,如水承長流,
故即名到彼岸,故名波羅蜜。迷人口念,智者心行。當念時有妄,
有妄即非真有。念念若行,是名真有。悟此法者,悟般若法,修般
若行。不修即凡。一念修行,法身等佛。
善知識,即煩惱是菩提。前念迷即凡,后念悟即佛。善知識,摩訶
般若波羅蜜,最尊最上第一,无住无去无來,三世諸佛從中出,將大
智慧到彼岸。
善知識,即煩惱是菩提。前念迷即凡,后念悟即佛。善知識,摩訶
般若波羅蜜,最尊最上第一,无住无去无來,三世諸佛從中出,將大
智慧到彼岸。
打破五陰煩惱塵勞,最尊最上第一。讚最上最上乘法,修行定成佛。
无去无住无來往,是定慧等,不染一切法,三世諸佛從中變
三毒為戒定慧。
无去无住无來往,是定慧等,不染一切法,三世諸佛從中變
三毒為戒定慧。
27.善知識,我此法門,從一般若生八萬四千智慧。何以故?為世有
八萬四千塵勞。 若无塵勞,般若常在,不離自性。悟此法者,即是无念,
无憶,无著。莫去誑妄,即是真如性。用智慧觀照,于一切法不取不捨,
即見性成佛道。
28.善知識,若欲入甚深法界,入般若三昧者,直修般若波羅蜜行,
但持《金剛般若波羅蜜經》一卷,即得見性,入般若三昧。當知此人
功德无量。經中分明讚嘆,不能具說。
此是最上乘法,為大智上根人說。少根智人若聞此法,心不生信。何以故?
譬如大龍 ,若下大雨,雨于閻浮提,如漂草葉;若下大雨,雨于大海,
不增不減。
若大 乘者,聞說《金剛經》,心開悟解。故知本性自有
般若之智,自用智慧觀照,不假文字。譬如其雨水,不從天有,元是
龍王于江海中,將身引此水,令一切眾生,一切草木,一切有情无情,
悉皆蒙潤。諸水眾流,卻入大海,海納眾水,合為一體。 眾生本性般若之智,
亦復如是。
29.少根之人,聞此頓教,猶如大地草木,根性自小者,若被大雨一沃,
悉皆自倒,不能增長;少根之人,亦復如是。有般若之智之,與大智之人,
亦无差別,因何聞法即不悟?緣邪見障重,煩惱根深,猶如大雲蓋覆于日,
不得風吹,日无能現。
般若之智,亦无大小,為一切眾生,自有迷心,外修覓佛,
未悟本性.即是小根人。 聞其頓教,不假外修,但于自心,令自本性常起正見,
煩惱塵勞眾生,當時盡悟,猶如大海納于眾流,小水大水,合為一體,
即是見性。 內外不住,來去自由,能除執心,通達无礙。能修此行,
即與《般若波羅蜜經》本无差別。
30.一切經書,及諸文字,大小二乘,十二部經,皆因人置,因智慧性故,
故然能建立。若无世人,一切萬法,本元不有。故知:萬法本因人興,
一切經書,因人說有。
緣人中有愚有智。愚為小人,智為大人。迷人問于智者,
智人與愚人說法, 令彼愚者悟解心解。迷人若悟解心開,與大智人无別。
故知不悟,即是佛是眾生;一念若悟,即眾生是佛。故知一切萬法,
盡在自身中。 何不從于自心頓現真如本性?
菩薩戒經云:《我本元自性清淨》。識心見性,自成佛道. 《維摩經》云
《即 時 豁 然,還得本心。》
31.善知識,我于忍和尚處,一聞言下大悟,頓見真如本性。是故將此
教法,流行后代,令學道者頓悟菩提,各自觀心,令自本性頓悟。
若不能自悟者,須覓大善知識示道見性。何名大善知識?解最上乘法,
直示正路,是大善知識,是大因緣。所謂化道,令得見性。一切善法,
皆因大善知識能發起故。
三世諸佛,十二部經,亦在人性中本自具有,不能自悟,須得 善知識
示道見性。若自悟者,不假外善知識。若取外求善知識,望得解脫,
无有是處。識自心內善知識,即得解脫。若自心邪迷,妄念顛倒,
外善知識即有教授,救不可得。
汝若不得自悟,當起般若觀照,剎那間,妄念俱滅,即是自真 正善知識,
一悟即知佛也。自性心地,以智慧觀照,內外明徹,識自本心。若識本心,
即是解脫。既得解脫,即是般若三昧,悟般若三昧,即是无念。
何名无念?无念法者,見一切法,不著一切法;遍一切處, 不著一切處,
常淨自性,使六賊從六門走出,于六塵中不離不染,來去自由,
即是般若三昧,自在解脫,名无念行。若百物不思,當令念絕,即是法縛,
即名邊見。悟无念法者,萬法盡通。悟无念法者,見諸佛境界。悟无念頓法者,
至佛位地。
32. 善知識,后代得悟法者,常見吾法身不離汝左右。善知識,將此頓
教法門,于同見同行,發願受持,如事佛故,終身受持而不退者,欲入聖位.
然須傳受。將從上以來,默然而付于法,發大誓願,不退菩提,即須分付。
若不同見解,无有志願,在在處處,勿妄宣傳,損彼前人,究竟无益。若 遇
人不解,謾此法門,百劫萬劫千生,斷佛種性。
33.大師言:善知識,聽吾說《无相頌》,令汝迷者罪滅。亦名《滅罪頌》。
頌曰:
愚人修褔不修道,
謂言修褔而是道。
布施供養福无邊,
心中三惡元來造。
若將修褔欲滅罪,
后世得福罪元在。
若解向心除罪緣,
各自性中真懺悔。
若悟大乘真懺悔,
除邪行正即无罪。
學道之人能自觀,
即與悟人同一類。
大師今傳此頓教,
願學之人同一體。
若欲當來覓本身,
三毒惡緣心中洗。
努力修道莫悠悠,
忽然虛度一世休。
若遇大乘頓教法,
虔誠合掌至心求。
大師說法了,韋使君、官僚、僧眾、道俗,贊言无盡,昔未
所聞。
B. Âm Hán-Việt
24. Kim ký tự qui y Tam bảo, tổng các các chí tâm, dữ thiện trí thức thuyết Ma ha Bát nhã Ba la Mật pháp. Thiện tri thức tuy niệm bất giải, Huệ Năng dữ thuyết, các các thính! Ma ha Bát nhã Ba la mật giả, Tây quốc Phạn ngữ, Đường ngôn đại trí huệ bỉ ngạn đáo. Thử pháp tu hành, bất tại khẩu niệm; khẩu niệm, như huyển như hóa. Tu hành giả, Pháp thân dữ Phật đẳng dã.
Hà danh Ma ha? Ma ha giả thị đại. Tâm lượng quảng đại, dụ như hư không. Nhược không tâm tọa, tức lạc vô ký không. Hư không năng hàm nhật nguyệt tinh thần, đại địa sơn hà, nhất thiết thảo mộc, ác nhân thiện nhân, ác pháp thiện pháp, thiên đường địa ngục, tận tại không trung. Thế nhân tánh không diệc phục như thị.
25. Tánh hàm vạn pháp thị đại. Vạn pháp tận thị tự tánh. Kiến nhất thiết nhân cập phi nhân, ác chi dữ thiện, ác pháp thiện pháp tận giai bất xả, bất khả nhiễm trước. Do như hư không, danh chi vi đại, thử thị Ma ha hành. Mê nhân khẩu niệm, trí giả tâm hành. Hựu hữu mê nhân, không tâm bất tư, danh chi vi đại. Thử diệc bất thị. Tâm lượng đại, bất hành thị thiểu. Nhược khẩu không thuyết, bất tu thử hạnh, phi ngã đệ tử.
26. Hà danh “Bát nhã” ? Bát nhã thị trí tuệ. Nhất thiết thời trung, niệm niệm bất ngu, thường hành trí tuệ, tức danh Bát nhã hành. Nhất niệm ngu, tức Bát nhã tuyệt, nhất niệm trí tức Bát nhã sanh. Thế nhân tâm trung thường ngu, tự ngôn ngã tu Bát nhã. Bát nhã vô hình tướng, trí tuệ tánh tức thị.
Hà danh Ba la mật? Thử thị Tây quốc Phạn âm, Đường ngôn bỉ ngạn đáo, giải nghĩa ly sanh diệt, trước cảnh sanh diệt khởi, như thủy hữu ba lãng, tức thị vi thử ngạn. Ly cảnh vô sanh diệt, như thủy thừa trường lưu, cố tức danh đáo bỉ ngạn. Mê nhân khẩu niệm, trí giả tâm hành. Đương niệm thời hữu vọng, hữu vọng tức phi chân hữu. Niệm niệm nhược hành, thị danh chân hữu. Ngộ thử pháp giả, ngộ Bát nhã pháp, tu Bát nhã hành. Bất tu tức phàm, nhất niệm tu hành, Pháp thân dẳng Phật.
Thiện tri thức, tức phiền não thị Bồ đề, tiền niệm mê tức phàm, hậu niệm ngộ tức Phật. Thiện tri thức, Ma ha Bát nhã Ba la mật, tối tôn tối thượng đệ nhất, vô trụ vô khứ vô lai, Tam thế chư Phật tùng trung xuất. Tương đại trí tuệ đáo bỉ ngạn, đả phá ngũ ấm phiền não trần lao. Tối tôn tối thượng đệ nhất, tán tối thượng tối thượng thừa pháp, tu hành định thành Phật. Vô khứ vô trụ vô lai vãng, thị định tuệ đẳng, bất nhiễm nhất thiết pháp, tam thế chư Phật tùng trung, biến tam độc vi giới định tuệ.
27. Thiện tri thức, ngã thử pháp môn, tùng nhất Bát nhã sanh bát vạn tứ thiên trí tuệ. Hà dĩ cố? Vi thế hữu bát vạn tứ thiên trần lao. Nhược vô trần lao, Bát nhã thường tại, bất ly tự tánh. Ngộ thử pháp giả, tức thị vô niệm, vô ức, vô trước. Mạc khứ cuồng vọng, tức thị chân như tánh. Dụng trí tuệ quán chiếu, vu nhất thiết pháp bất thủ bất xả, tức kiến tánh thành Phật đạo.
28. Thiện tri thức, nhược dục nhập thậm thâm pháp giới, nhập Bát nhã tam muội giả, trực tu Bát nhã Ba la mật hành. Đãn trì “ Kim cang Bát nhã Ba la mật kinh” nhất quyển, tức đắc kiến tánh, nhập Bát nhã tam muội. Đương tri thử nhân công đức vô lượng. Kinh trung phân minh tán thán, bất năng cụ thuyết.
Thử thị tối thượng thừa pháp, vi đại trí thượng căn nhân thuyết. Thiểu căn trí nhân nhược văn thử phấp, tâm bất sanh tín. Hà dĩ cố? Thí như đại long, nhược hạ đại vũ, vũ vu Diêm Phù Đề, như phiêu thảo diệp. Nhược hạ đại vũ, vũ vu đại hải , bất tăng bất giảm.
Nhược đại thừa giả, văn thuyết “Kim cang kinh”, tâm khai ngộ giải. Cố tri bản tánh tự hữu Bát nhã chi trí, tự dụng trí tuệ quán chiếu, bất giá văn tự. Thí như kỳ vũ thủy, bất tùng thiên hữu, nguyên thị Long vương vu giang hải trung, tương thân dẫn thử thủy, lịnh nhất thiết chúng sanh, nhất thiết thảo mộc, nhất thiết hữu tình vô tình, tất giai mông nhuận. Chư thủy chúng lưu, khước nhập đại hải, hải nạp chúng lưu, hợp vi nhất thể. Chúng sanh bổn tánh Bát nhã chi trí, diệc phục như thị.
29. Thiểu căn chi nhân, văn thử đốn giáo do như đại địa thảo mộc, căn tánh tự tiểu giả, nhược bị đại vũ nhất ốc, tất giai tự đảo, bất năng tăng trưởng; thiểu căn chi nhân, diệc phục như thị. Hữu Bát nhã chi trí chi, dữ đại trí huệ chi nhân, diệc vô sai biệt, nhân vi hà văn pháp tức bất ngộ ? Duyên tà kiến chướng trọng, phiền naõ căn thâm , do như đại vân cái phú vu nhật, bất đắc phong xuy, nhật vô năng hiện.
Bát nhã chi trí, diệc vô đại tiểu, vi nhất thiết chúng sanh, tự hữu mê tâm, ngoại tu mịch Phật, vị ngộ bản tánh. Tức thị tiểu căn nhân, văn kỳ đốn giáo, bất giả ngoại tu, đãn vu tự tâm , linh tự bản tánh thường khởi chánh kiến, phiền não trần lao chúng sanh, đương thời tận ngộ. Do như đại hải nạp vu chúng lưu, tiểu thủy đại thủy hợp vu nhất thể, tức thị kiến tánh.
Nội ngoại bất trụ, lai khứ tự do, năng trừ chấp tâm, thông đạt vô ngại. Năng tu thử hành, tức dữ “Bát nhã Ba la mật kinh” bản vô sai biệt.
30. Nhất thiết kinh thư, cập chư văn tự, Đại, Tiểu nhị thừa, thập nhị bộ kinh, giai nhân nhân trí. Nhân trí tuệ tánh cố, cố nhiên năng kiến lập. Nhược vô thế nhân, nhất thiết vạn pháp, bổn nguyên bất hữu. Cố tri: Vạn pháp bổn nhân nhân hưng, nhất thiết kinh thư, nhân nhân thuyết hữu.
Duyên nhân trung hữu ngu hữu trí. Ngu vi tiểu nhân, trí vi đại nhân. Mê nhân vấn ư trí giả, trí nhân dữ ngu nhân thuyết pháp, linh bỉ ngu giả ngộ giải tâm giải. Mê nhân nhược ngộ giải tâm khai, dữ đại trí nhân vô biệt.
Cố tri bất ngộ, tức thị Phật thị chúng sanh; nhất niệm nhược ngộ, tức chúng sanh thị Phật. Cố tri nhất thiết vạn pháp, tận tại tự thân trung. Hà bất tùng vu tự tâm đốn hiện chân như bản tánh ?
Bồ Tát Giới kinh vân: “ Ngã bổn nguyên tự tánh thanh tịnh.” Thức tâm kiến tánh, tự thành Phật đạo. Duy Ma Cật kinh vân: “ Tức thời hoát nhiên, hoàn đắc bổn tâm.”
31. Thiện tri thức, ngã vu Nhẫn Hòa thượng xứ, nhất văn ngôn hạ đại ngộ, đốn kiến chân như bản tánh. Thị cố tương thử giáo pháp, lưu hành hậu đại, linh học đạo giả đốn ngộ Bồ đề. Các tự quán tâm, linh tự bản tánh đốn ngộ.
Nhược bất năng tự ngộ giả, tu mịch Đại thiện tri thức thị đạo kiến tánh. Hà danh Đại thiện tri thức? Giải Tối thượng thừa pháp, trực thị chánh lộ. Thị Đại thiện tri thức, thị đại nhân duyên. Sở vị hóa đạo, linh đắc kiến tánh. Nhất thiết thiện pháp, giai nhân Đại thiện tri thức năng phát khởi cố.
Tam thế chư Phật, thập nhị bộ kinh, diệc tại nhân tánh trung bản tự câu hữu, bất năng tự ngộ, tu đắc thiện tri thức thị đạo kiến tánh. Nhược tự ngộ giả, bất giá ngoại thiện tri thức. Nhược thủ ngoại cầu thiện tri thức, vọng đắc giải thoát, vô hữu thị xứ. Thức tự tâm nội thiện tri thức, tức đắc giải thoát. Nhược tự tâm tà mê, vọng niệm điên đảo, ngoại thiện tri thức tức hữu giáo thụ, cứu bất khả đắc.
Nhữ nhược bất đắc tự ngộ, đương khởi Bát nhã quán chiếu, sát na gian , vọng niệm cụ diệt, tức thị tự chân chánh thiện tri thức. Nhất ngộ tức tri Phật dã. Tự tánh tâm địa, dĩ trí tuệ quán chiếu, nội ngoại minh triệt, thức tự bản tâm. Nhược thức bản tâm , tức thị giải thoát. Ký đắc giải thoát, tức thị Bát nhã tam muội, ngộ Bát nhã , tức thị vô niệm.
Hà danh vô niệm? Vô niệm pháp giả, kiến nhất thiết pháp, bất trước nhất thiết pháp; biến nhất thiết xứ, bất trước nhất thiết xứ, thường tịnh tự tánh, sử lục tặc tùng lục môn tẩu xuất, vu lục trần trung bất ly bất nhiễm, lai khứ tự do, tức thị Bát nhã tam muội, tự tại giải thoát, danh vô niệm hành. Nhược bách vật bất tư, đương linh niệm tuyệt, tức thị pháp phược, tức danh biên kiến. Ngộ vô niệm pháp giả, vạn pháp tận thông. Ngộ vô niệm pháp giả, kiến chư Phật cảnh giới. Ngộ vô niệm đốn pháp giả, chí Phật vị địa.
32. Thiện tri thức, hậu đại đắc ngộ pháp giả, thường kiến ngô pháp thân bất ly nhữ tả hữu. Thiện tri thức, tương thử đốn giáo pháp môn, vu đồng kiến đồng hành, phát nguyện thọ trì. Như sự Phật cố, chung thân thọ trì nhi bất thoái giả, dục nhập thánh vị. Nhiên tu truyền thọ, tương tùng thượng dĩ lai, mặc nhiên nhi phó ư pháp, phát đại thệ nguyện, bất thoái Bồ đề, tức tu phân phó. Nhược bất đồng kiến giải, vô hữu chí nguyện, tại tại xứ xứ, vật vọng tuyên truyền, tổn bỉ tiền nhân , cứu cánh vô ích. Nhược ngộ nhân bất giải, mạn thử pháp môn, bách kiếp vạn kiếp thiên sanh, đoạn Phật chủng tánh.
33. Đai sư ngôn: “ Thiện tri thức, thính ngô thuyết ‘Vô Tướng Tụng’ , linh nhữ mê giả tội diệt. Diệc danh ‘Diệt Tội Tụng’. Tụng viết:
“ Ngu nhân tu phúc bất tu đạo,
Vị ngôn tu phúc nhi thị đạo.
Bố thí, cúng dường phúc vô biên,
Tâm trung tam ác nguyên lai tạo.
Nhược tương tu phúc dục diệt tội,
Hậu thế đắc phúc tội nguyên tại.
Nhược giải hướng tâm trừ tội duyên,
Các tự tánh trung chân sám hối,
Nhược ngộ Đại thừa chân sám hối
Trừ tà hành chánh tức vô tội.
Học đạo chi nhân năng tự quán,
Tức dữ ngộ nhân đồng nhất loại.
Đại sư kim truyền thử đốn giáo,
Nguyện học chi nhân đồng nhất thể.
Nhược dục đương lai mịch bản thân,
Tam độc ác duyên tâm trung tẩy.
Nổ lực tu đạo mạc du du,
Hốt nhiên hư độ nhất thế hưu.
Nhược ngộ Đại thừa đốn giáo pháp,
Kiền thành hợp chưởng chí tâm cầu.”
Đại sư thuyết pháp liễu, Vi sứ quân, quan liêu, tăng chúng, đạo tục tán ngôn vô tận, tích vị sở văn.
C. Ý Chung:
24. “Ma ha Bát nhã Ba la mật đa” ( Mahà-Prajnàpàramità) có nghĩa là “Đại Trí tuệ đưa chúng sanh qua bên kia bờ giác ngộ”. Đại trí tuệ là sự nhận biết “Tánh không” ; bờ giác ngộ là sự trực nhận thực thể vô tướng.” Tánh không” nói ở Bát nhã Tâm Kinh , và “ Vô tướng” nói ở kinh Kim Cang là các điểm trọng yếu của Ma ha Bát nhã Ba la mật đa kinh.
Tinh yếu của Ma ha Bát nhã Ba la mật pháp không phải là pháp khẩu tranh nhưng là pháp tu hành, người tu hành thì Pháp thân bình đẳng với Phật. Từ Thực Tánh Không mà tâm quảng đại như hư không hàm chứa tất cả sự thể và cảnh giới. Tâm rộng lớn như hư không nhưng không phải là trống không, “vô ký không”, mà là tâm hàm chứa tất cả sự vật nhưng không hề ngưng trệ bám chấp váo vật nào . Ba la mật đa hay “ đáo bỉ ngạn” (Paramita) là lộ trình của Đại trí tuệ (Mahaprajna) luôn tự vượt qua chính mình để tự hoàn mãn giác tánh.
25. Tự tánh hàm chứa vạn pháp, người tu hành tâm thường thanh tịnh, không buông bỏ cũng không bám chấp vào một pháp nào. Cái lớn nhất thì không có gì ở bên ngoài nó , cái nhỏ nhất thì không có gì ở bên trong nó . Người tu hành tâm lượng rộng lớn nên không có gì bên goài tâm; không tu hành thì tâm lượng bé nhỏ nên luôn chạy theo ngoại cảnh, .
26. Bát nhã (prajna) là thuộc tánh trí tuệ cao nhất gồm có: Thực tướng Bát nhã, quán chiếu Bát nhã, và phương tiện hay văn tự Bát nhã. Một niệm trí thì Bát nhã sanh; một niệm ngu thì Bát nhã đoạn.
Ba la mật (paramita) nghĩa là đến bờ bên kia, tức là thoát khỏi vòng nhị biên sanh diệt. Bám chấp cảnh thì phát khởi sanh tử ; xa lìa cảnh thì sanh tử đoạn trừ . Khẩu niệm thì sanh khởi vọng tưởng vô thực tánh; Niệm niệm tâm tu Bát nhã hành Pháp thân đẳng Phật.
Bát nhã Ba la mật đa là pháp tối thượng thừa, không trụ, không đi, không lại, phá bỏ phiền não trần lao vọng cảnh, biến tham, sân, si thành giới, định, huệ. Phật ba đời phát xuất từ đó, vô nhiễm pháp và bình đẳng giữa định huệ.
27. Phật pháp là cửa ngõ đi vào giác ngộ, thế gian này có tám vạn bốn ngàn phiền não trần lao, Phật pháp đối trị bằng tám mươi bốn ngàn pháp môn. . Dùng trí tuệ Bát nhã quán chiếu tất cả các pháp, và không thủ không xả một pháp nào, tức là kiến tánh thành Phật.
28. Muốn nhập Bát nhã tam muội, nhập thậm thâm pháp giới, và kiến tánh cần phải trì kinh “Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật”, vốn là pháp thuyết cho người đại trí thượng căn.
Bát nhã tánh trí vốn có và bình đẳng nơi chúng sanh , như nước mưa thấm nhuần cỏ cây trên mặt đất vốn xuất từ dưới đất lên cao rồi tưới xuống khắp nơi và đổ về biển cả thành một thể mà thôi.
29. Trí Bát nhã vốn có nơi mọi người, nhưng khi nghe pháp đốn giáo thì người tiểu căn trí bị phiền não quấy động, không thể giác ngộ, trái lại người đại trí thâm căn tức thời khai ngộ.Tuy nhiên, nếu người tiểu căn tu đang truy cầu bên ngoài, nghe pháp đốn giáo mà quay về tự tâm tự tánh mình phát khởi chánh kiến tu hành thì cũng ngộ nhập Bát nhã đại trí huệ.
30. Tất cả kinh sách, văn tự, giáo pháp từ cổ chí kim đều từ trí tuệ con người mà ra, nếu không có con người có trí tuệ thì không có các thứ đó. Trí Bát nhã bình đẳng nhưng mê, ngộ khác nhau. Vạn pháp đều tại tự tâm, cho nên một niệm mê thì Phật là chúng sanh , một niệm ngộ thì chúng sanh là Phật.
31. Chư Phật ba đời và mọi kinh sách vốn có đủ nơi tánh con người, Đại thiện trí thức chỉ là đại nhân duyên, là sự hóa đạo phát khởi thiện pháp chỉ rõ con đường kiến tánh cho người không thể tự tu, tự ngộ mà thôi. Người tự ngộ nhờ dùng trí Bát nhã quán chiếu, thấy được thiện trí thức ngay ở tâm mình , nên được giải thoát. Người tự tâm tà mê điên đảo, vọng cầu thiện tri thức bên ngoài không bao giờ có được.
Giác ngộ Bát nhã tam muội hay ngộ vô niệm pháp là thực tướng Bát nhã, tự tại giải thoát , nhận biết tất cả pháp nhưng không chấp trước pháp , trải qua mọi nơi nhưng không ngưng trụ nơi nào. Nếu giữ tâm trống không, hoàn toàn tuyệt niệm, đó gọi là biên kiến pháp trược . Đốn ngộ vô niệm pháp, vô thủ vô xả, tự tại vô ngại là đạt đến cảnh vị Phật.
32. Pháp môn đốn ngộ chỉ được trao truyền trong im lặng cho người đồng kiến giải đã có chí nguyện tu hành, phát Bồ đề tâm bất thoái chuyển. Gặp người không đồng kiến giải , không có chí nguyện tu hành thì không nên trao truyền, vì làm vậy chỉ có hại cho họ mà thôi. Đối với người không chịu tìm hiểu mà lại khinh mạn pháp môn đốn ngộ vô niệm thì trăm kiếp ngàn đời chủng tánh Phật của họ sẽ bị đứt đoạn.
33. Vô tướng diệt tội tụng chỉ rõ:
- Tu cầu lợi phúc, bố thí, cúng dường, xây chùa, nuôi tăng, sám hối bên ngoài thì chỉ chỉ được phước đức thế gian, không thể diệt trừ tận gốc rễ tội chướng.
- Tu tâm cầu đạo , tự tánh sám hối, tự tâm quán chiếu Bát nhã tận trừ tam độc tham, sân, si thì được công đức giải thoát phiền não, ba đời tội chướng tiêu vong .
D. Các Bản Dịch Nghĩa:
1/ HT. Thích Mãn Giác:
24. Nay chư vị đều đã thành tâm quy Tam bảo, tôi xin giảng pháp Bát nhã Ba la mật cho chư vị. Này các thiện tri thức, chư vị chỉ tụng niệm mà không hiểu, cho nên Huệ Năng xin giải thích, mọi người hãy lắng nghe! Bát nhã Ba la mật là chữ Phạn Ấn Độ, tiếng Trung Hoa có nghĩa là trí tuệ đưa người ta qua bờ bên kia. Pháp này cần phải tu hành, không chỉ niệm ở nơi miệng. Nếu chỉ niệm suông mà không tu hành, thì nó chỉ như huyễn như hóa mà thôi. Pháp thân của người tu hành bình đẳng với Phật.
“Ma ha” là gì? “Ma ha” có nghĩa là lớn. Tâm lượng quảng đại, giống như hư không. Đừng ngồi với tâm trống không, vì như thế sẽ rơi vào vô ký không. Hư không có thể hàm chứa nhật nguyệt tinh tú, đại địa sơn hà, tất cả cây cỏ, người ác người thiện, ác pháp thiện pháp, thiên đường địa ngục, tất cả đều ở trong hư không cả. Tánh không của con người cũng y như thế.
25. Tự tánh có thể hàm chứa được vạn pháp - đó là lớn (đại). Vạn pháp đều là tự tánh. Tuy rằng chúng ta thấy tất cả người và những chúng sanh không phải là người, ác và thiện, ác pháp và thiện pháp, chúng ta không được xả bỏ mà cũng không được chấp trước, mà chỉ nên quan sát tất cả như hư không. Đó gọi là “đại” (lớn). Đây là phép tu Ma ha. Kẻ mê chỉ niệm ngoài miệng, người trí tu tập trong tâm. Lại có những kẻ mê, trống không tâm mình không suy nghĩ, rồi gọi đó là “đại”. Như thế cũng không đúng. Tâm lượng vốn quảng đại, song nếu thiếu thực hành nó lại trở thành nhỏ. Đừng có nói suông không ngoài miệng mà không chịu tu hành. Những người như vậy không phải là đệ tử của tôi.
26. “Bát nhã” là gì? “Bát nhã” là trí tuệ. Khi mà trong mọi thời, niệm niệm liên tục không ngu độn, luôn luôn tu hành trí tuệ, đó gọi là Bát nhã hành. Một niệm ngu là Bát nhã đứt đoạn, một niệm trí là Bát nhã phát sanh. (Trong tâm luôn có vô minh). Thiên hạ thường tự nói: “Tôi tu Bát nhã” song Bát nhã vốn vô hình tướng, đó chính là tánh của trí tuệ.
“Ba la mật” là gì? Đó là phiên âm của chữ Phạn Ấn Độ, có nghĩa là đến bờ bên kia. Nếu chư vị hiểu nghĩa này lập tức xa lìa sanh diệt, nếu chấp trước vào cảnh, sanh diệt lập tức khởi. Thí dụ sóng khởi trên nước - đó là những gì xảy ra ở bờ bên này. Xa lìa cảnh và đoạn sanh diệt, giống như xuôi theo dòng nước lớn. Do đó mới gọi là đến bờ bên kia, hay “Ba la mật”. Kẻ mê niệm ngoài miệng, người trí tu hành trong tâm. Nếu lúc chư vị niệm có vọng tưởng sanh khởi trong tâm, ngay cái vọng tưởng ấy cũng không phải là thật có. Nếu như chư vị tu hành từng niệm niệm liên tục, đó mới gọi là chơn hữu. Ai ngộ được pháp này, tức là ngộ pháp Bát nhã, tu Bát nhã hành. Không tu là phàm phu, chỉ cần một niệm tu hành thôi, Pháp thân của mình bình đẳng với Phật.
Thiện tri thức, chính phiền não là Bồ đề. Khi tâm tưởng quá khứ bị mê thì đó là phàm phu, khi niệm tưởng tương lai được giác ngộ, đó là Phật. Này các thiện tri thức, Ma ha Bát nhã Ba la mật đa là tối tôn, tối thượng, đệ nhất, không trụ, không đi, không đến. Chư Phật ba đời đều từ đó mà ra. Bằng đại trí tuệ, chúng ta đến được bờ bên kia và đủ phá vỡ được phiền não và trần lao của ngũ ấm. Bởi vì Bát nhã Ba la mật đa là tối tôn, tối thượng, đệ nhất, nếu như chư vị tán thán pháp tối thượng thừa này và tu hành theo đó, nhất định sẽ thành Phật. Không đi, không trụ, không lai vãng, với sự bình đẳng giữa định và tuệ, không nhiễm bởi bất cứ pháp nào, chư Phật ba đời phát xuất từ đó và biến tam độc thành giới, định, tuệ.
27. Này các thiện tri thức, pháp môn này của tôi phát xuất từ tám vạn bốn ngàn trí tuệ. Tại sao vậy? Bởi vì thế gian này có tám vạn bốn ngàn trần lao, nếu không trần lao thì Bát nhã vẫn luôn luôn thường trụ, không hề lìa khỏi tự tánh. Nếu chư vị ngộ được pháp này, chư vị sẽ không có niệm, không ký ức, không chấp trước. Không cần phải trừ khử vọng tưởng bởi vì vọng tưởng chính chúng có bổn tánh của chơn như. Dùng trí tuệ quán chiếu tất cả các pháp, và không thủ không xả, tức là kiến tánh thành Phật.
28. Này các thiện tri thức, nếu chư vị muốn nhập pháp giới thậm thâm, nhập Bát nhã tam muội, cần phải tu hành Bát nhã Ba la mật. Chỉ cần trì một quyển kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật, ắt sẽ được kiến tánh và nhập Bát nhã tam muội. Phải biết rằng công đức của người ấy là vô lượng. Trong kinh đã tán thán rõ ràng, tôi không cần phải giải thích cặn kẽ thêm nữa.
Đây là pháp môn tối thượng thừa, vì người có căn cơ cao và trí tuệ lớn mà nói. Những kẻ có căn cơ thấp và ít trí tuệ, nếu như nghe pháp môn này, tâm khó mà sanh tin. Tại sao vậy? Ví dụ như rồng lớn làm cơn mưa lớn trên cõi Diêm Phù Đề này, các thành, ấp, thôn, xóm đương nhiên sẽ bị cuốn sạch cả, tựa như lá cỏ nổi trôi. Song nếu cơn mưa kia rơi xuống biển lớn, nước biển vẫn sẽ bất tăng bất giảm.
Nếu như một người tu pháp môn Đại thừa mà nghe giảng kinh Kim Cang, tâm liền khai mở và giác ngộ. Cho nên chúng ta biết rằng bổn tánh đã tự có trí Bát nhã, và bằng cách tự dùng trí tuệ mà quán chiếu, chẳng cần dựa vào văn tự. Cũng y như cơn mưa kia không phải tự trời mà có, mà vốn do Long Vương đích thân dẫn nước từ trong sông biển, khiến cho tất cả chúng sanh, tất cả cây cỏ, tất cả hữu tình và vô tình đều được thấm nhuần. Các dòng nước lại đều cùng chảy vào biển, biển nạp tất cả các thứ nước, hợp lại thành một thể. Trí Bát nhã của bổn tánh chúng sanh cũng y như thế.
29. Những kẻ có căn cơ thấp khi nghe giảng giáo lý đốn ngộ này, cũng giống như những loại cây cỏ gốc cạn trên mặt đất này, nếu như bị một cơn mưa lớn đổ xuống, đương nhiên sẽ bị ngã đổ, không sanh trưởng được nữa. Những kẻ có căn cơ thấp cũng y như thế. Họ cũng là những “người” vốn sở hữu trí Bát nhã chẳng có khác gì với bậc đại trí, song vì sao mà họ dù có nghe pháp mà cũng vẫn chẳng giác ngộ? Chính bởi vì tà kiến ngăn chặn nặng nề và phiền não bắt rễ sâu xa. Cũng giống như mây lớn che phủ mặt trời, nếu không có gió thổi cho mây tan, mặt trời không thể nào hiển hiện được.
Trí Bát nhã vốn chẳng có lớn nhỏ, chỉ bởi vì tất cả chúng sanh, tự có tâm mê mờ, đi tu tập tìm kiếm Phật ở bên ngoài, cho nên chưa ngộ được tự tánh mình. Song ngay cả những kẻ với căn cơ thấp, nếu như được nghe giáo lý đốn ngộ, không còn tin nơi pháp ngoại tu nữa, mà chỉ nơi tự tâm mình thường khởi chánh kiến, thì mặc dù họ là những chúng sanh đầy những phiền não trần lao, họ vẫn lập tức giác ngộ như thường. Cũng giống như biển lớn bao gồm các dòng nước, hợp tất cả nước lớn nước nhỏ thành một thể.Đây gọi là kiến tánh.
Người hiểu như vậy không đình trệ bất cứ ở bên ngoài hay bên trong, đi lại tự do, trừ được tâm chấp trước, thông đạt vô ngại. Nếu trong tâm mình tu được pháp môn này thì bổn tánh mình sẽ chẳng có gì khác biệt với kinh Bát Nhã Ba La Mật.
30. Tất cả kinh sách và văn tự, thuộc Tiểu thừa Đại thừa, mười hai bộ kinh, đều vì con người mà thiết lập. Nhân vì trí tuệ trong tự tánh của con người mà mới có thể kiến lập được. Nếu như chúng ta là những người không sẵn sở hữu trí Bát nhã nơi mình, tất cả vạn pháp vốn không thể hiện hữu. Cho nên phải nên biết rằng vạn pháp vốn từ con người mà phát sinh, tất cả kinh sách đều vì con người mà nói.
Bởi vì trong loài người có kẻ ngu, người trí. Kẻ ngu là tiểu nhân, người trí là đại nhân. Nếu kẻ mê hỏi người trí, người trí sẽ vì kẻ ngu mà thuyết pháp, khiến kẻ ngu giác ngộ và thấu hiểu một cách sâu xa. Nếu như kẻ mê giác ngộ và khai mở tâm mình thì hắn cũng chẳng khác gì với người đại trí.
Cho nên chúng ta biết rằng, nếu không ngộ, thì Phật cũng là chúng sanh. Còn nếu như chỉ giác ngộ trong một niệm thôi thì chúng sanh cũng là Phật. Cho nên chúng ta mới biết rằng tất cả vạn pháp đều ở cả trong chính tâm mình, thì cớ sao lại chẳng làm cho chơn như bổn tánh đốn hiện nơi tự tâm mình?
Kinh Bồ Tát Giới nói: “Tự tánh của chúng ta vốn thanh tịnh”, thức tâm kiến tánh, lập tức tự thành tựu Phật đạo. Kinh Duy Ma nói: “Lập tức, hoát nhiên, đạt lại được bổn tâm”.
31. Này các thiện tri thức, lúc tôi ở nơi Hòa thượng Hoằng Nhẫn, chỉ nghe giảng kinh Kim Cang một lần, lập tức thấy được chơn như bổn tánh. Cho nên tôi mới đem giáo pháp này, lưu hành cho đời sau, khiến cho những người học đạo đốn ngộ được Bồ đề. Mỗi người phải tự quán tâm và đốn ngộ bản tánh mình.
Những người không tự ngộ được, cần phải tìm một vị Đại thiện tri thức để dạy cho mình pháp kiến tánh. Thế nào là một vị Đại thiện tri thức? Đó là người hiểu được rằng Tối thượng thừa pháp là con đường chánh. Đó chính là một vị Đại thiện tri thức. Đó là đại nhân duyên, gọi là hóa đạo khiến chúng ta thấy được Phật. Tất cả các thiện pháp đều nhân bậc Đại thiện tri thức mà phát khởi.
Cho nên mặc dù nói rằng chư Phật ba đời và mười hai bộ kinh vốn hiện hữu trong tự tánh con người, song nếu không tự giác ngộ được nơi tự tánh thì cần phải nhờ bậc thiện tri thức chỉ bày cho pháp kiến tánh. Nếu như tự ngộ được, không cần phải cậy vào thiện tri thức bên ngoài nữa. Nếu như vọng cầu giải thoát bằng cách nương cậy vào thiện tri thức bên ngoài, điều ấy không thể có được. Biết được bậc thiện tri thức trong tự tâm mình, lập tức đạt được giải thoát. Nếu tự tâm mình tà mê, vọng niệm điên đảo, thì dù có bậc thiện tri thức bên ngoài đi nữa cũng chẳng thể nào cứu mình được.
Nếu như không tự ngộ được, cần phải lấy trí tuệ Bát nhã ra quán chiếu, thì trong một sát na các vọng niệm đều bị tiêu diệt ngay. Nếu như nhận ra được rằng mình chính là thiện tri thức của mình, một khi giác ngộ là lập tức biết Phật. Nếu nơi tự tánh tâm dùng trí tuệ quán chiếu, trong ngoài đều sáng sủa thông suốt, lập tức mình hiểu bổn tâm của mình. Nếu biết bổn tâm, thì đó chính là giải thoát. Đã được giải thoát, thì đó chính là Bát nhã tam muội. Giác ngộ được Bát nhã tam muội, chính là vô niệm.
Vô niệm là gì? Pháp vô niệm có nghĩa là mặc dù mình thấy tất cả các pháp, song mình không chấp trước vào bất cứ pháp nào, lưu hành khắp mọi nơi, mà không chấp trước vào bất cứ một nơi chốn nào, thường thanh tịnh tự tánh, khiến sáu tên giặc theo sáu cửa mà ra. Mặc dù ở trong lục trần, song không xa lìa mà cũng không bị tạp nhiễm, đi lại tự do. Đó chính là Bát nhã tam muội, tự tại giải thoát, gọi là vô niệm hành. Nếu không nghĩ đến gì cả, luôn luôn tuyệt niệm, như thế có nghĩa là bị trói buộc trong pháp, đó gọi là biên kiến. Một khi ngộ được vô niệm pháp, thì vạn pháp đều thông suốt. Ngộ vô niệm pháp tức là thấy cảnh giới của chư Phật. Ngộ được pháp môn đốn vô niệm, tức là đạt đến cảnh vị Phật.
32. Này các thiện tri thức, người đời sau nếu ngộ được pháp của tôi sẽ thấy được rằng Pháp thân của tôi sẽ chẳng cách xa chư vị ấy. Này các thiện tri thức, hãy đem pháp môn đốn giáo này, cùng nhau quán sát và tu hành, phát nguyện thọ trì. Đó chính là phụng sự Phật, cho nên những ai suốt đời thọ trì mà không thối chuyển, thì sẽ được nhập thánh vị. Nay tôi muốn truyền thọ pháp môn này, song từ xưa đến nay, pháp này chỉ được trao truyền trong im lặng, và chỉ khi nào mà đại nguyện đã được phát, Bồ đề không thối chuyển, mới nên trao truyền. Nếu gặp người không đồng kiến giải với mình, lại không có chí nguyện, tuyệt đối không nên vọng động tuyên thuyết trao truyền. Nếu chư vị làm thế chỉ tổ có hại cho họ, rốt cuộc chẳng có ích lợi gì cả. Nếu gặp phải những người không hiểu, khinh mạn pháp môn này, thì trong trăm kiếp, vạn kiếp, ngàn đời chủng tánh Phật sẽ bị đứt đoạn.
33. Đại sư nói: “Này các thiện tri thức, nghe tôi nói bài tụng vô tướng đây, để cho những ai còn mê mờ trừ diệt được các tội chướng. Đây cũng gọi là bài “Diệt tội tụng”. Tụng rằng:
Kẻ ngu tu phước không tu đạo
Bảo rằng tu phước chính là “đạo”
Bố thí cúng dường phước vô biên
Trong tâm tam nghiệp vẫn tạo tác
Nếu mong tu phước để diệt tội
Đời sau được phước, tội vẫn còn
Trừ được nguồn tội trong tâm mình
Là chơn sám hối nơi tự tánh
Nếu ngộ Đại thừa chơn sám hối
Trừ tà, hành chánh, tạo vô tội
Nếu người học đạo biết tự quán
Lập tức ngang hàng với người ngộ
Tôi xin trao truyền pháp đốn này
Người học cùng tôi đồng một thể
Muốn tìm bổn thân trong tương lai
Phải rửa nguồn tam độc trong tâm
Nỗ lực tu đạo đừng buông lung
Hốt nhiên qua một đời vô ích
Nếu gặp pháp Đại thừa đốn giáo
Chơn thành chắp tay chí tâm cầu.
Đại sư nói pháp xong, Vi Sứ quân cùng các quan liêu, Tăng chúng, đạo và tục tán thán vô tận, khen ngợi rằng đó là giáo pháp mà họ chưa từng nghe bao giờ.
2/ Prof. Ph. B. Yampolsky
24. Now that all of you have yourselves devoutly taken refuge in the three treasures, I shall expound to you on the doctrine of the Maha prajna paramita Good friends, although you recite it, you do not understand its meaning, so I shall explain. Listen every one of you! Maha prajna paramita is an Indian Sanskrit term; in Chinese it means the Great Perfection of Wisdom, reaching the other shore. This Dharma must be practiced; it has nothing to do with recitations. If you recite it and do riot practice it, it will be like an illusion or a phantom. The Dharma body of the practicer is the equivalent of the Buddha.
What is Maha? Maha is 'great.' The capacity of the mind is broad and huge, like the vast sky. Do not sit with a mind fixed on emptiness. If you do you will fall into a neutral kind of emptiness. Emptiness includes the sun, moon, stars, and planets, the great earth, mountains and rivers, all trees and grasses, bad men and good men, bad things and good things, heaven and hell; they are all in the midst of emptiness.The emptiness of human nature is also like this.
25. Self-nature contains the ten thousand things- this is 'great.' The ten thousand things are all in self-nature. Although you see all men and non-men, evil and good, evil things and good things, you must not throw them aside, nor must you cling to them, nor must you be stained by them, but you must regard them as being just like the
empty sky. This is what is meant by 'great.' This is the practice of Maha. The deluded person merely recites; the wise man practices with his mind. There are deluded men who make their minds empty and do not think, and to this they give the name of 'great.' This, too, is wrong. The capacity of the mind is vast and wide, but when there is no practice it is small. Do not merely speak of emptiness with the mouth and fail to practice it. A person such as this is not a disciple of mine.
26. What is prajna? Prajna is wisdom . When at all times
successive thoughts contain no ignorance, and you always practice wisdom, this is known as the practice of prajna. If but one instant of thought contains ignorance, then prajna is cut off; but if one instant of thought contains wisdom, then prajna is produced. Within the mind there is always ignorance. [People] themselves say: “I practice prajna," but it has neither shape nor form. This, then, is the nature of wisdom.
What is paramita? This is the Indian Sanskrit pronunciation and means 'other-shore-reached.' When its meaning is understood you are apart from birth and destruction. When you are attached to environment, birth and destruction arise. Take waves rising on the water-they are something that occurs on 'this' shore. Being apart from environment and putting an end to birth and destruction
is like going along with the flow of the water. Thus it is called 'reaching the other shore,' in other words, paramita. The deluded person recites it; the wise man practices with the mind. If you have delusion [in your mind] when you recite it, the very existence of this delusion is not a true existence. If in successive thoughts you practice it, this is called true existence. Those who awaken to this Dharma have awakened to the Dharma of prajna and are practicing the prajna practice. If you do not practice it you are an ordinary person; if you practice for one instant of thought, your Dharma body will be the same as the Buddha's.
Good friends, the very passions are themselves enlightenment (bodhi). When past thoughts are deluded, this is the common man; when future thoughts are awakened to, this is Buddha. Good friends, the Maha prajna paramita is the most honored, the supreme, the foremost. It does not stay, it does not leave, nor does it come, and all the Buddhas of the three worlds(time) issue from it. With great wisdom it leads to the other shore and destroys the passions and the troubles of the five skandhas. Since it is the most honored, the supreme, the foremost, if you praise the supreme Dharma and practice according to it, you will certainly become Buddha. Not leaving, not staying, not going or coming, with the identity of wisdom and meditation, and unstained in all things, the various Buddhas of the past, present, and futur time ( three worlds ) issue forth from and change the three poisons into discipline, meditation, and wisdom.
27. Good friends, this teaching of mine [derives] from the eighty-four thousand wisdoms . Why is this so? Because there are eighty-four
thousand passions in this world. If the passions are done away , prajna is always there, and is not apart from your own nature. If you awaken to this Dharma you will have no thoughts, no recollections, no attachments. Do not depart from deceptions and errors; for they ofthemselves are the nature of True Reality. When all things are illumined by wisdom and there is neither grasping nor throwing away, then you can see into your own nature and gain the Buddha Way.
28. Good friends, if you wish to enter the most profound Dharma realm of the prajna samadhi, you must straightforwardly practice the prajnaparamita. With only the one volume of the Diamond Sutra youmay see into your own natures and enter into the prajna samadhi. You will surely understand that the merit of such a person is without bounds. In the sutras it is clearly praised and there is no need for me to elaborate.
It is the Dharma of the Supreme Way that is expounded for men of great wisdom and high capacities. Should a man of small capability for knowledge hear this Dharma, faith would not be produced in his mind. Why is this so? Should a great dragon deluge the earth (Jambudvipa) with a great rain, [then cities, towns, and villages would all be washed away] like floating grass and leaves. But should this great rain fall in the great ocean, its waters would neither increase nor lessen.
Should a person of the Mahayana hear the Diamond Sutra, his mind will open and he will gain awakening. Therefore we can say that in the original nature itself the wisdom of prajna exists, and that by using this wisdom yourself and illuminating with it, there is no need to depend on written words. It is as though the rain waters did not come from heaven, but from the beginning the dragon king draws up the water from the rivers and seas and covers all beings, trees and grasses, things sentient and nonsentient, with its wetness. All these waters flow together and enter into the great sea, and the sea gathers them together and combines them into one. So it is with the prajna wisdom of the original natures of sentient beings.
29. When people of shallow capacity hear the Sudden Doctrine being preached they are like the naturally shallow-rooted plants on this earth, which, after a deluge of rain, are all beaten down and cannot continue their growth. People of shallow capacity are like such plants. Although these people have prajna wisdom and are not different from men ofgreat knowledge, why is it that even though they hear the Dharma they are not awakened? It is because the obstructions of their heterodox views are heavy and the passions deep-rooted. It is like the times when great clouds cover the sun; unless the wind blows, the sun will not appear.
There is no large and small in prajna wisdom. Because all sentient beings have of themselves deluded minds, they seek the Buddha by external practice, and are unable to awaken to their own natures. But even these people of shallow capacity, if they hear the Sudden Doctrine, and do not place their trust in external practices, but only in their own minds always raise correct views in regard to their own original natures; even these sentient beings, filled with passions and troubles,will at once gain awakening. It is like the great sea which gathers all the flowing streams, and merges together the small waters and the large waters into one. This is seeing into your own nature.
[Such a person] does not abide either inside or outside; he is free to come or go. Readily he casts aside the mind that clings [to things], and there is no obstruction to his passage. If in the mind this practice is carried out, then [your own nature] is no different from the “Prajna Paramita Sutra”.
30. All the sutras and written words, Hinayana, Mahayana, the twelve divisions of the canon, all have been postulated by men. Because of the nature of wisdom [within man] it has been possible, therefore, to postulate them. If we were without this wisdom, all things would,from the outset, have no existence in themselves. Therefore it is clear that all things were originally given rise to by man, and that all the sutras exist because they are spoken by man.
Among men there are the stupid and the wise. The stupid are insignificant, the wise, great men. Should deluded people ask the wise, the wise will expound the
Dharma for the stupid and enable them to understand and gain a deep awakening. If the deluded person understands and his mind is awakened, then there is no difference between him and the man of wisdom.
Therefore we know that, unawakened, even a Buddha is a sentient being ; and that even a sentient being, if he is awakened in an instant of thought, is a Buddha. And thus we know that the ten thousand dharmas are all within our own minds. Why not from your own natures make the original nature of True Reality suddenly appear?
The (P'u-sa-chieh ching) Bodhisattva Precepts sutra says:
“ From the outset our own nature is pure.” If we perceive the mind and see our own natures, then of ourselves we have achieved the Buddha Way. “At once, suddenly, we regain our original mind.”
31. Good friends, when I was at Priest Jen's place, hearing it [the Diamond Sutra] just once, I immediately gained the great awakening and saw suddenly that True Reality was my original nature. Therefore, I have taken this teaching and, passing it on to later generations, shall make you students of the Way suddenly awaken to enlightenment, and let each of you see into your own minds, and
suddenly awaken to your own original natures.
If you cannot gain enlightenment for yourselves, you must seek a great teacher to show you the way to see into your own self-natures. What is a great teacher? H e is a man who understands at once that the Dharma of the Supreme Vehicle is indeed the correct path. This is a great teacher. This is the great causal event the so-called conversion which will enable you to see Buddha. All the good dharmas are activated by a great teacher.
Therefore, although the Buddhas of the past , present, and futur time(three world), and all the welve divisions of the canon are from the beginning within the nature of man, if he cannot gain awakening with his own nature, he must obtain a good teacher to show him how to see into his own self-nature. But if you awaken by yourself, do not rely on teachers outside. If you try to seek a teacher outside and hope to obtain deliverance, you will find it impossible. If you have recognized the good teacher within your own mind, you have already obtained deliverance. If you are deluded in your own mind and harbor erroneous thoughts and contrary concepts, even though you go to an outside teacher [you will not be able to obtain salvation].
If you are not able to obtain self-awakening, you must give rise to prajna and illuminate with it, and then in one instant false thoughts will be destroyed. Once you have awakened to the fact that you yourself are your own true good teacher, in one awakening you will know the Buddha. If, standing upon your own nature and mind, youilluminate with wisdom and make inside and outside clear, you will know your own original mind. If you know your original mind, this then is deliverance. Once you have attained deliverance this then is the prajna samadhi. If you have awakened to the prajna samadhi, this then is “no - thought “.
What is no-thought? The Dharma of no-thought means: even though you see all things, you do not attach to them, but , always keeping your own nature pure, cause the six thieves to exit through the six gates. Even though you are in the midst of the six dusts, you do not stand apart from them, yet are not stained by them, and are free to come and go. This is the prajna samadhi, and being free and having achieved release is known as the practice of no-thought. If you do not think of the myriad things, but always cause your thoughts to be cut off, you will be bound in the Dharma. This is known as a biased view. If you awaken to the Dharma of no-thought, you will penetrate into all things thoroughly, and will see the realm of the Buddha. If you awaken to the sudden doctrine of no-thought, you will have reached the status of the Buddha.
32. Good friends, those in later generations who obtain my teaching will always see that my Dharma body is not apart from where they are. Good friends, take this doctrine of the Sudden Teaching, look at it and practice it together, fix your resolve on it, and receive and guard it. Because it is tantamount to serving the Buddha, if for all your lives you receive and guard it and do not retrogress, you will enter into the ranks of the sacred. Now I should like to hand it on. But from the past the Dharma has been handed down in silence; only when the great resolve has been made and there has been no retrogression from enlightenment (bodhi), then should it be passed on. When you meet people whose understanding is not the same as yours and whose resolve is not determined, never recklessly demonstrate the teaching to them. If you do so
you will do them harm, and in any event it will be of no value whatsoever. If you happen to meet people who do not understand and who despise this teaching, for a hundred kalpas, ten thousand kalpas, a thousand lives, Buddhism will be extirpated.
33. T h e Master said: "Good friends, listen. I will preach to you a verse of formlessness. It will cause the destruction of the crimes of you, deluded people. It is also called 'the verse for destroying crimes’. The verse says :
“ The ignorant person practices seeking future happiness,
and does not practice the Way,
And says that to practice seeking future happiness is the Way.
Though he hopes that almsgiving and offerings will
bring boundless happiness,
As before, in his mind the three karmas are created.
If you wish to destroy your crimes by practicing seeking
future happiness,
Even though in a future life you obtain this happiness, the
crime will still be left.
If you can, in your mind cast aside the cause of your crimes,
Then each of you, within your own natures, will truly repent.
If you awaken to the Mahayana and truly repent,
Evil being removed and good achieved, you will truly
attain to crimelessness.
If students of the Way observe their own selves well,
They will be the same as those already awakened.
I am causing this Sudden Teaching to be transmitted,
And one who aspires to learn it will become one with me.
If in the future you wish to seek your original body,
Wash out the evil causes of the three poisons from within
your minds.
Work hard to practice the Way; do not be absent-minded.
If you spend your time in vain your whole life will soon
be forfeited.
If you encounter the teaching of the Mahayana Sudden Doctrine,
Join your palms in devotion and sincerity, and strive earnestly
to reach it."
When the Master had finished preaching, the Prefect Wei, the government officials, and the monks and laymen uttered words of praise: " What a boundless teaching! This we have never heard.
( Xem tiếp Chương VII)
Phú Yên, Tháng Ba Bính Thân-2016
_____________________________________
Đ.Khánh Hỷ
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét