BÀI 6(55)
***
A. ĐỀ BÀI
Cho dãy số 13, 25, 43,… đến số hạng thứ n mà có được biểu thức:
Cho dãy số 13, 25, 43,… đến số hạng thứ n mà có được biểu thức:
an
= 3(n2 + n) + 7 (1)
Chứng minh rằng dãy số đó có các tính chất sau:
a/ Trong bất cứ 5 số hạng liên tiếp của dãy số đều có một số chia hết cho 5.
b/ Không có một số hạng nào của dãy số trùng với lập phương của một số nguyên.
B.HƯỚNG DẪN:
I. Chuẩn Bị:
1. Khai triển bình phương nhị thức, thực hiện phép tính trên ký tự thay số.
2.Nhận ra dấu hiệu chia hết cho 5 và cho 3 của một số, của một đẳng thức ký hiệu bằng mẫu tự.
3. Nhận ra dấu hiệu số chẵn và số lẻ trên các ký tự thay số.
4. Khai triển lập phương của nhị thức, thực hiện phép tính trên ký tự thay số
Chứng minh rằng dãy số đó có các tính chất sau:
a/ Trong bất cứ 5 số hạng liên tiếp của dãy số đều có một số chia hết cho 5.
b/ Không có một số hạng nào của dãy số trùng với lập phương của một số nguyên.
B.HƯỚNG DẪN:
I. Chuẩn Bị:
1. Khai triển bình phương nhị thức, thực hiện phép tính trên ký tự thay số.
2.Nhận ra dấu hiệu chia hết cho 5 và cho 3 của một số, của một đẳng thức ký hiệu bằng mẫu tự.
3. Nhận ra dấu hiệu số chẵn và số lẻ trên các ký tự thay số.
4. Khai triển lập phương của nhị thức, thực hiện phép tính trên ký tự thay số
II. Tiến Trình Giải:
1. Nhận ra số hạng thứ 2 của dãy số chia hét cho 5 rồi đặt số hạng thứ n chia hết cho 5 dưới dạng n = 2+5k (k là số nguyên không âm).
2. Đặt n = 2 + m để khảo sát tính chất chia hết của m trong hệ thức (1), từ đó kết luận hệ thức (1) luôn chia hết 5 tại mỗi thứ hạng n = 2 + 5k.
3. Chứng minh yêu cầu b/ theo cách phản biện bằng giả sử cho hệ thức (1) trùng với lập phương của một số nguyên sẽ dẫn tới mâu thuẫn không thể chấp nhận.
1. Nhận ra số hạng thứ 2 của dãy số chia hét cho 5 rồi đặt số hạng thứ n chia hết cho 5 dưới dạng n = 2+5k (k là số nguyên không âm).
2. Đặt n = 2 + m để khảo sát tính chất chia hết của m trong hệ thức (1), từ đó kết luận hệ thức (1) luôn chia hết 5 tại mỗi thứ hạng n = 2 + 5k.
3. Chứng minh yêu cầu b/ theo cách phản biện bằng giả sử cho hệ thức (1) trùng với lập phương của một số nguyên sẽ dẫn tới mâu thuẫn không thể chấp nhận.
4. Giả sử hệ thức (1): an = 3n2
+ 3n + 7 = 3n(n+1) + 7 = t3.
Tích hai số nguyên liên tiếp n(n+1) là một số chẵn, 3n(n+1) cũng là số chẵn nên t3 là một số
lẻ.
Từ đó t = 2s + 1
5.
Thay giá trị trị của t vào (1), khai triển và rút gọn sẽ có:
3n2 + 3n + 6 = 8s3 +12s2
+ 6s (2).
Đẳng thức giả định này cho thấy 8s3
dẫn tới s chia hết cho 3 , và s = 3r
6. Thay giá trị của s = 3r vào (2) và rút gọn
sẽ có:
n2 + n + 2 = 72r3
+ 36r2 + 6r (3)
Đẳng thức này cho thấy sự mâu thuẫn vì vế phải
chia hết cho 3 trong khi vế trái chia 3 hoặc dư 2 hoặc dư 1. Vì n = 3k thì n2 + n + 2 chia 3 dư 2;
n = 3k+1 thì n2 + n +
2 chia 3 dư 1; n = 3k+2 thì n2 + n + 2 chia 3 dư 2.
Vậy không có số hạng an = 3(n2
+ n) + 7 nào là lập phương của số nguyên.
C. BÀI GIẢI:
a/ Điều kiện (1) có thể phát biểu: Mỗi năm số hạng trong dãy số đã cho , bắt đầu với số hạng thứ hai chia hết cho 5, và không một số hạng nào khác chia hết cho 5.
Bỡi vì a2 chia hết cho 5 , nên có nghĩa là an chia hết cho 5 chỉ trong
a/ Điều kiện (1) có thể phát biểu: Mỗi năm số hạng trong dãy số đã cho , bắt đầu với số hạng thứ hai chia hết cho 5, và không một số hạng nào khác chia hết cho 5.
Bỡi vì a2 chia hết cho 5 , nên có nghĩa là an chia hết cho 5 chỉ trong
trường hợp n = 2 + 5k. Điều này cho thấy cách đếm các số hạng của dãy số theo một cách mới sao cho số hạng cao nhất thứ n liên kết với một số m theo cách đếm mới để có n = 2 + m . ( m có các giá trị -1, 0, 1, 2, 3, …)
Khi đó, an = 3(m+2)2 + 3(m +2) + 7 = 3m2
+ 15m + 25. Dưới số nguyên m thì
(15m + 25) chia hết cho 5, từ đó cho thấy hệ thức an chia hết cho 5 nếu 3m2 là bội số của 5, nghĩa là m chia hết cho 5, hay m = 5k . Tức là n = 2 + 5k , trong đó k là
một số nguyên không âm.
Vậy, hệ thức an = 3(n2
+ n) + 7 luôn chia hết cho 5 tại mỗi thứ
hạng
n = 2 + 5k. trong đó k là một số nguyên không âm.
b/ Yêu cầu
b/ chứng minh ngược lại. Đặt t là một số nguyên sao cho dưới một giá trị
nào đó của n thì: an = 3n2 + 3n + 7 = t3
Số
3n2 + 3n + 7 = 3n(n+1) + 7 là
một số lẻ, bỡi vì n(n+1) là tích
của hai số nguyên liên tiếp nên là số chẵn. Từ đó nhận ra t3 là một số lẻ. Đặt t = 2s + 1, trong đó s là một số nguyên, và
đưa vào hệ thức trên sẽ có:
3n2 + 3n + 7 = (2s+1)3
= (2s)3 + 3.(2s)2.1
+ 3.12.2s+ 13 = 8s3 + 12s2 + 6s + 1
Hay, 3n2 + 3n
+ 6 = 8s3 +12s2 + 6s. Đẳng thức này cho thấy 8s3 còn
có nghĩa là s chia hết cho 3 vì tất cả các số hạng khác của đẳng thức đều chia
hết cho 3.
Đặt s = 3r sẽ có: 3n2 + 3n + 6 = 8.(3r)3
+ 12.(3r)2 + 6.3r = 8.27r3 + 12.9r2 +
18r.
Chia hai vế cho 3 sẽ được: n2 + n + 2 = 72r3 + 36r2
+ 6r .
Đẳng thức này cho thấy sự mâu
thuẫn, vì vế phải chia hết cho 3 còn vế trái không chia hết cho 3. Thực vậy, các
số chia hết cho 3 có dạng 3k, và không chia hết cho 3 có dạng:3k + 2 hoặc 3k +
1. Nếu n = 3k hoặc 3k + 2 , thì n2 + n + 2 chia
3 dư 2, và nếu n = 3k+1 thì n2 + n + 2 chia 3 dư 1.
ĐỀ BÀI 7:
Từ các số 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, lập thành các số gồm bốn chữ số không chứa các chữ số lặp lại. Tính tổng của các số ấy.
Chuẩn Bị:
1. Cách đặt một số dưới dạng tổng theo các hàng thập phân
2. Tổng của n số tự nhiên đầu tiên là: n(n+1):2


Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét