Đọc lại
ĐẠO ĐỨC KINH
***
Kỳ 6: Chương 16, 17, 18
Nguồn (fr. Google)
CHƯƠNG 16
第十六章
I. Nội Dung:
1.致虛極守靜篤。
2. 萬物並作,吾以觀復。
夫物芸芸各復歸其根。
3. 歸根曰靜,是謂復命;
復命曰常,
4. 知常曰明。
不知常,妄作凶。
5. 知常容,容乃公,
公乃全(1),全乃天,
天乃道,道乃久,
沒身不殆.
1/ Âm:
1. Chí hư cực, thủ tĩnh đốc. 2. Vạn vật tịnh tác, ngô dĩ quan phục.
Phù vật vân vân, các phục qui kỳ căn.
3. Qui căn viết tĩnh; tĩnh viết phục mạng.
Phục mạng viết thường.
4. Tri thường viết minh.
Bất tri thường, vọng tác, hung.
5. Tri thường dung. Dung nãi công.
Công nãi toàn (1). Toàn nãi thiên.
Thiên nãi Đạo. Đạo nãi cửu.
Một thân bất đãi .
------------
(1) Có sách ghi là “vương” 王
2/ Nghĩa:
1. Cùng cực hư không, thực là yên tĩnh .
2. Mọi vật đều sinh ra, ta thấy chúng trở về.
Ôi, muôn vật trùng trùng trở về cội rễ .
3. Trở về cội rễ gọi là tĩnh; tĩnh gọi là phục mệnh.
Phục mệnh gọi là thường đều.
4. Biết đạo thường gọi là sáng suốt.
Không biết đạo thường, mà làm càn sẽ gây hung họa.
5. Biết đạo thường thì bao dung. Bao dung thì công chính.
Công chính thì bao khắp. Bao khắp là trời.
Trời là Đạo. Đạo thì lâu dài.
Mãn đời chẳng nguy.
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Người ta buông bỏ mọi tư dục, mọi sở tri kiến để cho tâm hư minh tĩnh lặng sẽ thấy rõ luật “ qui căn “ trong vũ trụ.
2, 3, 4. Mọi vật đều sinh ra, lớn lên , trở về căn cội của nó , hay từ Vô sinh Hữu , rồi từ Hữu trở về Vô. Đây là qui luật khách quan, thường đều người ta nên biết để tránh hung họa.
5. Qui luật khách quan, thường đều có tính phổ quát nên nó đúng cho mọi trường hợp diễn ra trong không gian và thời gian.
III. Các Bản Dịch Khác:
2, 3, 4. Mọi vật đều sinh ra, lớn lên , trở về căn cội của nó , hay từ Vô sinh Hữu , rồi từ Hữu trở về Vô. Đây là qui luật khách quan, thường đều người ta nên biết để tránh hung họa.
5. Qui luật khách quan, thường đều có tính phổ quát nên nó đúng cho mọi trường hợp diễn ra trong không gian và thời gian.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley – 16
1. Push far enough towards the Void,
1. Push far enough towards the Void,
Hold fast enough to Quietness,
2. And of the ten thousand things none but can be worked on by you.
I have beheld them, whither they go back.
See, all things howsoever they flourish
Return to the root from which they grew.
3. This return to the root is called Quietness;
Quietness is called submission to Fate;
What has submitted to Fate has become part of the always so.
4. To know the always-so is to be Illumined;
Not to know it, means to go blindly to disaster.
5. He who knows the always-so has room in him for everything;
He who has room in him for everything is without prejudice.
To be without prejudice is to be kingly;
To be kingly is to be of heaven;
To be of heaven is to be in Tao.Tao is forever and he that possess it,
Though his body ceases, is not destroyed.
2/ Julien - 16
1.Celui qui est parvenu au comble du vide garde fermement le repos.
2. Les dix mille êtres naissent ensemble ; ensuite je les vois s'en retourner.
Après avoir été dans un état florissant, chacun d'eux revient à son origine.
3. Revenir à son origine s'appelle être en repos.
Être en repos s'appelle revenir à la vie.
Revenir à la vie s'appelle être constant.
4. Savoir être constant s'appelle être éclairé.
Celui qui ne sait pas être constant s'abandonne au désordre et s'attire des malheurs.
5. Celui qui sait être constant a une âme large.
Celui qui a une âme large est juste.
Celui qui est juste devient roi.
Celui qui est roi s'associe au ciel.
Celui qui s'associe au ciel imite le Tao.
Celui qui imite le Tao subsiste longtemps ; jusqu'à la fin de sa vie, il n'est exposé à aucun danger.
3/ Wilhelm - 16
1.Schaffe Leere bis zum Höchsten!
Wahre die Stille bis zum Völligsten!
2. Alle Dinge mögen sich dann zugleich erheben.
Ich schaue, wie sie sich wenden.
Die Dinge in all ihrer Menge,
ein jedes kehrt zurück zu seiner Wurzel.
3. Rückkehr zur Wurzel heißt Stille.
Stille heißt Wendung zum Schicksal.
Wendung zum Schicksal heißt Ewigkeit.
4. Erkenntnis der Ewigkeit heißt Klarheit.
Erkennt man das Ewige nicht,
so kommt man in Wirrnis und Sünde.
5. Erkennt man das Ewige,
so wird man duldsam.
Duldsamkeit führt zur Gerechtigkeit.
Gerechtigkeit führt zur Herrschaft.
Herrschaft führt zum Himmel.
Himmel führt zum SINN.
SINN führt zur Dauer.
Sein Leben lang kommt man nicht in Gefahr.
)()(
CHƯƠNG 17
I. Nội Dung:
)()(
CHƯƠNG 17
第十七章
I. Nội Dung:
1. 太上,不 (1) 知有之。
2. 其次親而譽之。
3. 其次畏之。
4. 其次侮之。
信不足焉,
有不信焉。
5. 悠兮其貴言,
功成事遂,
百姓皆謂我自然。
1/ Âm:
1. Thái thượng, bất (1) tri hữu chi.
2. Kỳ thứ, thân nhi dự chi.
3. Kỳ thứ, úy chi.
4. Kỳ thứ, vụ chi. Tín bất túc yên, hữu bất tín yên.
5. Du hề, kỳ quí ngôn.
Công thành, sự toại,
bách tính vị ngã tự nhiên.
-----------------
(1) Có sách ghi là «Hạ bất tri hữu chi» 下 不 知 有 之 , hoặc 下, không có chữ 不.
1. Thái thượng, bất (1) tri hữu chi.
2. Kỳ thứ, thân nhi dự chi.
3. Kỳ thứ, úy chi.
4. Kỳ thứ, vụ chi. Tín bất túc yên, hữu bất tín yên.
5. Du hề, kỳ quí ngôn.
Công thành, sự toại,
bách tính vị ngã tự nhiên.
-----------------
(1) Có sách ghi là «Hạ bất tri hữu chi» 下 不 知 有 之 , hoặc 下, không có chữ 不.
Các bản Anh, Pháp dịch theo nghĩa chữ 下 mà thôi.
2/ Nghĩa:
1. Vua hạng giỏi nhất thì dân không biết có vua,
2. Kế đó là hạng được dân yêu quí và ca ngợi;
3. Hạng thấp hơn là khiến cho dân sợ;
4. Hạng thấp nhất thì bị dân khinh chê.Vua không đủ thành tín nên dân không còn tin.
5. Bậc thánh xưa quí lời nói,
Làm tròn mọi việc,
nhưng ai nấy đều cho rằng:” Tự nhiên ta được như vậy thôi.”
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1,2, 3, 4. Trị quốc an dân có 4 hạng:
- Hạng giỏi nhất: Làm cho dân sống trong cảnh thái bình thịnh vượng, dân tự điều khiển mọi nền nếp xã hội tốt đẹp mà không cần biết đến người cai trị.
- Hạng thứ nhì: Thương dân mà phải hy sinh phục vụ cho dân, nên được dân yêu quí ca ngợi.
- Hạng thứ ba: Áp dụng luật lệ trừng phạt, răn đe để cho dân sợ mà làm theo.
- Hạng thứ tư: Là hạng mỵ dân, giữa dân và người cai trị không còn tin nhau nữa.
5. Thánh nhân trị quốc an dân theo hạng thứ nhất, nói ít nhưng làm nhiều để giúp dân mà
dân không hề hay biết, cứ nghĩ rằng tự mình nên mà thôi.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley - 17
1. Of the highest the people merely know that such a one exists;
2. The next they draw near to and praise.
3. The next they shrink from, intimidated; but revile.
4.Truly, “It is by not believing people that you turn them into liars”.
5. But from the Sage it is so hard at any price to get a single word
That when his task is accomplished, his work done,
Throughout the country every one says: “It happened of its own accord”.
2/ Julien - 17
1.Dans la Haute Antiquité, le peuple savait seulement qu'il avait des rois.
2. Les suivants, il les aima et leur donna des louanges.
3. Les suivants il les craignit.
4. Les suivants, il les méprisa.
Celui qui n'a pas confiance dans les autres n'obtient pas leur confiance.
5. (Les premiers) étaient graves et réservés dans leurs paroles.
Après qu'ils avaient acquis des mérites et réussi dans leurs desseins,
les cent familles disaient : Nous suivons notre nature.
3/ Wilhelm - 17
1. Herrscht ein ganz Großer,so weiß das Volk kaum, daß er da ist.
2. Mindere werden geliebt und gelobt,
3. noch Mindere werden gefürchtet,
4 noch Mindere werden verachtet (1).
Wie überlegt muß man sein in seinen Worten!
5. Die Werke sind vollbracht, die Geschäfte gehen ihren Lauf,
und die Leute denken alle:
Wir sind frei.
------------
(1) König ist nicht treu genug Leute nicht glauben.
)()(
CHƯƠNG 18.
第十八章
1/ Âm:
1. Đại đạo phế, hữu nhân nghĩa.
2. Trí tuệ xuất, hữu đại ngụy.
3. Lục thân bất hòa, hữu hiếu từ.
4. Quốc gia hôn loạn, hữu trung thần.
2/ Nghĩa:
1.Đạo lớn mất rồi mới có nhân nghĩa;
2. Trí xảo sinh ra rồi mới có trá ngụy;
3. Cha mẹ, anh em, vợ chồng bất hòa rồi mới có hiếu kính, thương yêu;
4. Nước nhà rối loạn mới có người yêu nước thương dân
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Mùa đông thì người ta chú ý đến chăn mền, mùa hè thì chú ý đến quạt lạnh. Cũng vậy, trong thời đạo đức hưng thịnh, tất nhiên người ta không bỏ nhau, không tranh cướp nhau, nên không ai nói đến nhân nghĩa làm gì. Khi đạo đức suy đồi, người ta không còn tình thương, nhưng lại ghét oán xung đột nhau, do đó người ta thường nói đến và ca tụng lòng nhân nghĩa.
2. Có vi phạm giao thông là do có đối chiếu hành vi với bảng qui định giao thông. Cũng vậy, có ngụy biện là do có sự hiểu biết. Không biết một sự việc thì không thể nói dối về việc đó. Để chống ngụy biện, Socrate nói rằng: “ Cuối cùng tôi chỉ biết một điều, là tôi chẳng biết gì cả.”
3, 4. Vào phòng tối người ta mới cần đèn, mặt trăng chỉ hiện rõ vào ban đêm. Cũng vậy, nhà nghèo mới biết con có hiếu, nước loạn mới biết người yêu nước thương dân.
2. Kế đó là hạng được dân yêu quí và ca ngợi;
3. Hạng thấp hơn là khiến cho dân sợ;
4. Hạng thấp nhất thì bị dân khinh chê.Vua không đủ thành tín nên dân không còn tin.
5. Bậc thánh xưa quí lời nói,
Làm tròn mọi việc,
nhưng ai nấy đều cho rằng:” Tự nhiên ta được như vậy thôi.”
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1,2, 3, 4. Trị quốc an dân có 4 hạng:
- Hạng giỏi nhất: Làm cho dân sống trong cảnh thái bình thịnh vượng, dân tự điều khiển mọi nền nếp xã hội tốt đẹp mà không cần biết đến người cai trị.
- Hạng thứ nhì: Thương dân mà phải hy sinh phục vụ cho dân, nên được dân yêu quí ca ngợi.
- Hạng thứ ba: Áp dụng luật lệ trừng phạt, răn đe để cho dân sợ mà làm theo.
- Hạng thứ tư: Là hạng mỵ dân, giữa dân và người cai trị không còn tin nhau nữa.
5. Thánh nhân trị quốc an dân theo hạng thứ nhất, nói ít nhưng làm nhiều để giúp dân mà
dân không hề hay biết, cứ nghĩ rằng tự mình nên mà thôi.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley - 17
1. Of the highest the people merely know that such a one exists;
2. The next they draw near to and praise.
3. The next they shrink from, intimidated; but revile.
4.Truly, “It is by not believing people that you turn them into liars”.
5. But from the Sage it is so hard at any price to get a single word
That when his task is accomplished, his work done,
Throughout the country every one says: “It happened of its own accord”.
2/ Julien - 17
1.Dans la Haute Antiquité, le peuple savait seulement qu'il avait des rois.
2. Les suivants, il les aima et leur donna des louanges.
3. Les suivants il les craignit.
4. Les suivants, il les méprisa.
Celui qui n'a pas confiance dans les autres n'obtient pas leur confiance.
5. (Les premiers) étaient graves et réservés dans leurs paroles.
Après qu'ils avaient acquis des mérites et réussi dans leurs desseins,
les cent familles disaient : Nous suivons notre nature.
3/ Wilhelm - 17
1. Herrscht ein ganz Großer,so weiß das Volk kaum, daß er da ist.
2. Mindere werden geliebt und gelobt,
3. noch Mindere werden gefürchtet,
4 noch Mindere werden verachtet (1).
Wie überlegt muß man sein in seinen Worten!
5. Die Werke sind vollbracht, die Geschäfte gehen ihren Lauf,
und die Leute denken alle:
Wir sind frei.
------------
(1) König ist nicht treu genug Leute nicht glauben.
)()(
CHƯƠNG 18.
第十八章
I. Nội Dung:
1. 大道廢有仁義;
2. 慧智出有大偽;
3. 六親不和有孝慈;
4. 國家昏亂有忠臣。
1. Đại đạo phế, hữu nhân nghĩa.
2. Trí tuệ xuất, hữu đại ngụy.
3. Lục thân bất hòa, hữu hiếu từ.
4. Quốc gia hôn loạn, hữu trung thần.
2/ Nghĩa:
1.Đạo lớn mất rồi mới có nhân nghĩa;
2. Trí xảo sinh ra rồi mới có trá ngụy;
3. Cha mẹ, anh em, vợ chồng bất hòa rồi mới có hiếu kính, thương yêu;
4. Nước nhà rối loạn mới có người yêu nước thương dân
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Mùa đông thì người ta chú ý đến chăn mền, mùa hè thì chú ý đến quạt lạnh. Cũng vậy, trong thời đạo đức hưng thịnh, tất nhiên người ta không bỏ nhau, không tranh cướp nhau, nên không ai nói đến nhân nghĩa làm gì. Khi đạo đức suy đồi, người ta không còn tình thương, nhưng lại ghét oán xung đột nhau, do đó người ta thường nói đến và ca tụng lòng nhân nghĩa.
2. Có vi phạm giao thông là do có đối chiếu hành vi với bảng qui định giao thông. Cũng vậy, có ngụy biện là do có sự hiểu biết. Không biết một sự việc thì không thể nói dối về việc đó. Để chống ngụy biện, Socrate nói rằng: “ Cuối cùng tôi chỉ biết một điều, là tôi chẳng biết gì cả.”
3, 4. Vào phòng tối người ta mới cần đèn, mặt trăng chỉ hiện rõ vào ban đêm. Cũng vậy, nhà nghèo mới biết con có hiếu, nước loạn mới biết người yêu nước thương dân.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Lau - 18
1. When the great way falls into disuse
There are benevolence and rectitude; 2. When cleverness emerges
1. When the great way falls into disuse
There are benevolence and rectitude; 2. When cleverness emerges
There is great hypocrisy;
3. When the six relations are at variance
There are filial children;
3. When the state is benighted
There are loyal ministers.
2/ Julien - 18
1.Quand la grande Voie eut dépéri, on vit paraître l'humanité et la justice.
2. Quand la prudence et la perspicacité se furent montrées, on vit naître une grande hypocrisie.
3. Quand les six parents eurent cessé de vivre en bonne harmonie, on vit des actes de piété filiale et d'affection paternelle.
4. Quand les États furent tombés dans le désordre, on vit des sujets fidèles et dévoués.
3/ Wilhelm - 18
1. Geht der große SINN zugrunde,
so gibt es Sittlichkeit und Pflicht.
2. Kommen Klugheit und Wissen auf,
so gibt es die großen Lügen.
3. Werden die Verwandten uneins,
so gibt es Kinderpflicht und Liebe.
4. Geraten die Staaten in Verwirrung,
so gibt es die treuen Beamten.
Tháng Mười Hai Quý Tỵ - 2013
-----------------------------------------------------------------
Đàm Khánh Hỷ
3. When the six relations are at variance
There are filial children;
3. When the state is benighted
There are loyal ministers.
2/ Julien - 18
1.Quand la grande Voie eut dépéri, on vit paraître l'humanité et la justice.
2. Quand la prudence et la perspicacité se furent montrées, on vit naître une grande hypocrisie.
3. Quand les six parents eurent cessé de vivre en bonne harmonie, on vit des actes de piété filiale et d'affection paternelle.
4. Quand les États furent tombés dans le désordre, on vit des sujets fidèles et dévoués.
3/ Wilhelm - 18
1. Geht der große SINN zugrunde,
so gibt es Sittlichkeit und Pflicht.
2. Kommen Klugheit und Wissen auf,
so gibt es die großen Lügen.
3. Werden die Verwandten uneins,
so gibt es Kinderpflicht und Liebe.
4. Geraten die Staaten in Verwirrung,
so gibt es die treuen Beamten.
Tháng Mười Hai Quý Tỵ - 2013
-----------------------------------------------------------------
Đàm Khánh Hỷ


Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét