Thứ Ba, 14 tháng 11, 2017

Kỳ 9: Thiếu Thất Lục Môn












                                           



                       Đọc  Lại                    
                                       THIẾU  THẤT  LỤC  MÔN

                                   Kỳ  9
                             Cửa Thứ Năm

             NGỘ  TÁNH  LUẬN (1-15)
                       ***


  I. Nguyên văn:
                                第五門: 悟性論 (1-15)
 
 1.夫道者, 以寂滅為體; 修者,以離相為宗。故經云:“寂滅是菩提, 滅諸相故. “ 佛者覺也。 人有覺心,得菩提道,故名為佛。經云: ”離一切諸相,即名諸佛。”是知有相是無相之相,不可以眼見,唯可以智知。若聞此法者,生一念信心, 此人以發大乘,乃超三界。

2.三界者,貪嗔癡是。返貪嗔癡,為戒定慧,即名超三界。然貪嗔癡亦無實性,但據眾生而言矣。能返照了了見,貪嗔癡性即是佛性。貪嗔癡外更無別有佛性。經云:”諸佛從本來,常處於三毒,長養於白法,而成於世尊。”三毒者,貪嗔癡也。言大乘最上乘者,皆菩薩所行之處也。無所不乘,亦無所乘, 終日乘未
嘗乘, 此為佛乘。經云: “ 無乘為佛乘也。”

3.若人知六根不實,五蘊假名,遍體求之,必無定處,當知此人解佛語。經云: “五蘊窟宅,是名禪院;內照開解,即大乘門;不憶一切法,乃名
為禪定。”  若了此言者,行住坐臥皆是禪定。

4.知心是空,名為見佛。何以故? 十方諸佛皆以無心.不見於心, 名為見佛;捨心不吝,名大布施;離諸動定,名大坐禪。何以故? 凡夫一向動;小乘一向定。謂出過凡夫,小乘之坐禪,名大坐禪。
若作此會者, 一切諸相不離自解, 一切諸病不治自差.  此皆大禪定力。

5.凡將心求法者為迷;不將心求法者為悟。不著文字名解脫。不染六塵名護法。出離生死名出家。不受後有名得道。不生妄想名涅槃。不處無明為大智慧。無煩惱處名般涅槃。無相處名為彼岸。

6.迷時有此岸;悟時無此岸。何以故?為凡夫一向住此。若覺最上乘者,心不住此,亦不住彼,故能離於此彼岸也。若見彼岸異於此岸,此人之心已無禪定。

7.煩惱名眾生,悟解名菩提,亦不一不異,只隔其迷悟耳。.迷時有世間可出,悟時無世間可出。

8.平等法中,不見凡夫異於聖人。經云:“平等法者,凡夫不能入,聖人不能行。平等法者,唯大菩薩與諸佛如來行也。”若見生異於死,動異於靜,皆名不平等。不見煩惱異於涅槃,是名平等。何以故? 煩惱與涅槃,同是一性空故。”
    是以小乘人妄斷煩惱,妄入涅槃,為涅槃所滯。菩薩知煩惱性空, 即不離空,故常在涅槃。

9.涅槃者,涅而不生,槃而不死,出離生死,名般涅槃。心無去來, 即入涅槃。是知涅槃即是空心。諸佛入涅槃者,即是無妄想處。
菩薩入道場者,即是無煩惱處。


   II. Âm:
                                    Đệ ngũ môn: Ngộ Tánh Luận (1-15)

1. "Phù đạo giả dĩ tịch diệt vi thể; tu giả dĩ ly tướng vi tông . Cố kinh vân: “ Tịch diệt thị Bồ đề. Diệt chư tương cố. Phật giả giác dã.” Nhân hữu giác tâm, đắc Bồ đề đạo, cố danh vi Phật. Kinh vân: “ Ly nhất thiết chư tướng, tức danh chư Phật.” Thị tri hữu tướng thị vô tướng chi tướng, bất khả dĩ nhãn kiến, duy khả dĩ trí tri. Nhược văn thử pháp giả, sanh nhất niệm tín tâm, thử nhân dĩ phát Đại thừa, cập siêu tam giới.

2. Tam giới giả, tham, sân, si thị. Phản tham, sân, si, vi giới, định, huệ, tức danh siêu tam giới.Nhiên tham, sân, si diệc vô thực tánh, đản cứ chúng sanh nhi ngôn hỹ. Năng phản chiếu liễu liễu kiến, tham, sân, si tánh tức thị Phật tánh. Tham, sân, si ngoại cánh vô biệt hữu Phật tánh. Kinh vân: “ Chư Phật tùng bổn lai, thường xử ư tam độc, trưởng dưỡng ư bạch pháp, nhi thành ư Thế tôn. Tam độc giả, tham, sân, si dã.
Ngôn đại thừa tối thượng thừa giả, giai Bồ tát sở hành chi xứ dã. Vô sở bất thừa , diệc vô sở thừa, chung nhật thừa vị thường thừa, thử thị Phật thừa. Kinh vân: “ Vô thừa vi Phật thừa dã.”

3. Nhược nhân tri lục căn bất thực, ngũ uẩn giả danh, biến thể cầu chi, tất vô định xứ,đương tri thử nhân giải Phật ngữ . Kinh vân: “ Ngũ uẩn quật trạch, thị danh thiền viện. Nội chiếu khai giải, tức Đại thừa môn. Bất ức nhất thiết pháp, nãi danh vi thiền định.” Nhược liễu thử ngôn giả, hành, trụ, tọa, ngọa giai thị thiền định.

4. Tri tâm thị không, danh vi kiến Phật. Hà dĩ cố? Thập phương chư Phật giai dĩ vô tâm bất kiến ư tâm, danh vi kiến Phật. Xả tâm bất lận, danh đại bố thí. Ly chư động định, danh đại tọa thiền. Hà dĩ cố? Phàm phu nhất hướng động; Tiểu thừa nhất hướng định. Vị xuất quá phàm phu, tiểu thừa chi tọa thiền, danh đại tọa thiền. Nhược tác thử hội giả, nhất thiết chư tướng bất ly tự giải, nhất thiết chư bệnh bất trị tự sái. Thử giai đại thiền định lực.

5. Phàm tương tâm cầu pháp giả vi mê; bất tương tâm cầu pháp giả vi ngộ, Bất trước văn tự danh giải thoát. Bất nhiễm lục trần danh hộ pháp. Xuất ly sanh tử danh xuất gia. Bất thọ hậu hữu danh đắc đạo. Bất sanh vọng tưởng danh Niết bàn.Bất xử vô minh vi đại trí huệ. Vô phiền não xử danh Bát niết bàn. Vô tướng xứ danh vi bỉ ngạn.

6.Mê thời hữu thử ngạn; ngộ thời vô thử ngạn. Hà dĩ cố? Vi phàm phu nhất hướng trụ thử. Nhược giác tối thượng thừa giả, tâm bất trụ thử, diệc bất trụ bỉ, cố năng ly ư thử bỉ ngạn dã. Nhược kiến bỉ ngạn dị ư thử ngạn, thử nhân chi tâm dĩ vô thiền định.

7. Phiền não danh chúng sanh, ngộ giải danh Bồ đề. Diệc bất nhất bất dị, chỉ cách kỳ mê ngộ nhĩ.Mê thời hữu thế gian khả xuất; ngộ thời vô thế gian khả xuất.


8. Bình đẳng pháp trung bất kiến phàm phu dị ư thánh nhân. Kinh vân: “ Bình đẳng pháp giả, phàm phu bất năng nhập, thánh nhân bất năng hành. Bình đẳng pháp giả, duy đại Bồ tát dữ chư Phật Như Lai hành dã. Nhược kiến sanh dị ư tử, động dị ư tĩnh, giai danh bất bình đẳng. Bất kiến phiền não dị ư Niết bàn, thị danh bình đẳng. Hà dĩ cố? Phiền não dữ Niết bàn đồng thị nhất tánh không cố.
    Thị dĩ Tiểu thừa nhân vọng đoạn phiền não, vọng nhập Niết bàn, vi Niết bàn sở trệ. Bồ tát tri phiền não tánh không, tức bất ly không, cố thường tại Niết bàn.

9. Niết Bàn giả, Niết nhi bất sanh, Bàn nhi bất tử, xuất ly sanh tử , danh vi Niết Bàn. Tâm vô khứ lai tức nhập Niết Bàn. Thị tri Niết Bàn tức thị không tâm. Chư Phật nhập Niết Bàn giả, tức thị vô vọng tưởng xứ. Bồ tát nhập dạo tràng giả, tức thị vô phiền não xứ.

   III. Nghĩa
    1/ Việt:

                                  Cửa thứ năm: Luận Về Tánh Giác Ngộ (1-15)

         1. Phàm là đạo phải lấy tịch diệt làm thể,còn tu thì lấy sự lìa bỏ hình tướng làm tông. Cho nên kinh nói rằng: “Tịch diệt là Bồ đề, vì diệt hết các hình tướng. ” Phật nghĩa là giác,là người có tâm giác ngộ,được đạo Bồ đề trí huệ cho nên gọi là Phật. Kinh nói rằng: “ Lìa bỏ hết mọi hình tướng, tức gọi là chư Phật.” Nên biết rằng cái gì có tướng đó là tướng của vô tướng, không thể dùng mắt để thấy nhưng chỉ có thể trí để biết. Nếu ai nghe được pháp này mà tâm sanh một niệm tin tưởng, người ấy đã phát Đại thừa và siêu qua ba cõi.

2. Ba cõi ấy là tham, sân, si. Chuyển ngược tham, sân, si trở thành giới, định, huệ tức gọi là siêu qua ba cõi. Tuy nhiên, tham, sân, si không có tánh thực, chỉ căn cứ vào chúng sanh để gọi mà thôi. Có thể chiếu ngược trở lại nhìn thấy rõ ràng tánh tham , sân, si tức là tánh Phật. Ngoài tánh tham, sân, si rốt cùng chẳng có tánh Phật nào khác. Kinh nói: “ Xưa nay chư Phật luôn ở nơi ba độc, nuôi lớn pháp thanh tịnh, mà thành bậc Thế tôn.” Ba độc ấy, là tham, sân, si vậy.
    Nói pháp tu Đại thừa hay Tối thượng thừa đều là nói chỗ sở hành của Bồ tát. Không có gì không phải là tu thừa, cũng không có gì là tu thừa, suốt ngày tu thừa mà chưa hề tu thừa, đó chính là Phật thừa. Kinh nói: “ Lấy không thừa làm Phật thừa vậy. “

3. Nếu có người biết rõ sáu căn là không thực, năm uẩn chỉ giả danh, không thể dựa vào đâu mà tìm cầu được, nên biết đó là người rõ thông lời Phật. Kinh nói: “ Hang ổ của năm uẩn gọi là thiền viện. Chiếu sáng vào trong khai giải rõ ràng là cửa Đại thừa. Không nhớ tưởng đến một pháp nào, tức là thiền định. “ Nếu hiểu rõ điều này thì đi, đứng, ngồi,nằm đều là thiền định cả.

4. Biết rõ tâm là không, gọi đó là thấy Phật. Tại sao vậy? Mười phương chư Phật đều dùng vô tâm. Chẳng thấy ở tâm, gọi là thấy Phật; rời bỏ tâm không hối tiếc gọi là bố thí rộng lớn; xa lìa hết mọi xao động và định tĩnh gọi là đại tọa thiền. Tại sao vậy? Phàm phu luôn hướng theo động; hàng tiểu thừa thì luôn hướng về định. Vượt qua khỏi sự hiếu động của phàm phu và cách tọa thiền hiếu định của tiểu thừa thì gọi là đại tọa thiền. Nếu hiểu rõ được điều này thì không cần lìa mà tất cả tướng đều tự giải bỏ, không cần trị mà mọi bệnh đều tự khỏi. Điều đó là do định lực của phép đại thiền.

5. Phàm đem tâm cầu pháp thành ra mê, chẳng đem tâm cầu pháp thì ngộ. Không bám vào chữ nghĩa gọi là giải thoát. Chẳng nhiễm sáu trần gọi là hộ pháp. Ra khỏi sống chết gọi là xuất gia. Không còn thọ lấy thân sau gọi là đắc đạo. Không khởi sanh vọng tưởng gọi là Niết bàn. Không xử vô minh gọi là trí huệ lớn. Nơi nào không phiền não gọi là bát Niết bàn. Chỗ nào không có hình tướng gọi là bờ bên kia.

6. Khi mê thì có bờ bên này, khi ngộ thì không có bờ bên này. Tại sao vậy? Vì kẻ phàm phu mỗi mỗi đều trụ ở bên này, Nếu một người hiểu rõ phép Tối thượng thừa, thì tâm chẳng bám trụ ở bờ bên này cũng chẳng trụ ở bờ bên kia, nên có thể rời bỏ cả đôi bờ. Nếu thấy bờ bên kia khác với bờ bên này, thì tâm của người ấy thật không có thiền định.

7. Phiền não gọi là chúng sanh, tỉnh ngộ gọi là Bồ đề, chúng cũng chẳng phải giống nhau hay khác nhau, nhưng chỉ cách biệt ở chỗ mê hay ngộ mà thôi. Khi mê thì thấy có thế gian để thoát ra; khi ngộ thì chẳng có thế gian nào để thoát ra.

8. Trong pháp bình đẳng chẳng thấy phàm phu khác với thánh nhân. Kinh nói: “ Pháp bình đẳng ấy, kẻ phàm tục không thể nhập vào, bậc thánh không thể thi hành. Pháp bình đẳng ấy, chỉ có các đại Bồ tát cùng chư Phật Như thực hiện được . ” Nếu thấy sống khác với chết, động khác với tịnh, đó gọi là không bình đẳng. Không thấy phiền não khác với Niết bàn, gọi là bình đẳng. Tại sao vậy? Vì phiền não với Niết bàn cùng chung một tánh không vậy.
    Do vậy mà hàng tiểu thừa vọng dứt phiền não, vọng nhập Niết bàn, nên bị trệ ở Niết bàn. Bồ tát biết phiền não vốn tánh không, tức chẳng bỏ không, nên luôn ở tại Niết bàn.

9. Niết Bàn ấy, Niết là không sanh, Bàn là không tử, ra khỏi sanh tử gọi là Bát Niết bàn. Tâm không còn đi và đến, tức nhập Niết bàn. Nên biết Niết bàn tức là tâm không. Chư Phật nhập Niết bàn, tức là vào cõi không có vọng tưởng. Bồ tát nhập đạo tràng , tức là vào cõi không có phiền não.

    2/ English:

                           The fifth door: Sermon On The Enlightened Nature (1-15) 

1. Necessarily the Way uses tranquility as its essence, the Dharma practitioner uses the detachment from forms as his sect. Therefore the sutra says: “ The tranquility is the perdect wisdom because it exterminates the appearances.” Bouddhahood means the enlightenment. A man who is with his awakened mind and achieved the way of enlightenment, is called Bouddha. The sutra states: “ Those who have freed themselves from all the phenomena are called Bouddhas.” Must know that the appearance of anything is merely the appearance of no appearance which can not be seen by the eyes but can be known only by wisdom. Whoever , if he hears this teaching on which he arises a thought of believing, will realise the Great vehicule and to surpass the three realms.

2. The three realms are greed, anger, and ignorance. The surpassing three realms means to leave greed, anger, and ignorance in order going back to discipline, meditation, wisdom. Greed, anger, and ignorance have no their real nature, but they are dependent on the sentient beings. If someone is able to reflect back into himself, he will see clearly that the nature of greed, anger, and ignorance is also the Buddha- nature. Outside of greed, anger, and ignorance, finally there is no other Buddha- nature. The sutra says: “ From past till now, the Bouddhas are always in the three poisons for growing the pure Dharma and achieving the Lord of worlds.” The three poisons are greed, anger, and ignorance. To say Great Vehicle Supreme Vehicle means only talking about the good deeds of Bodhisattvas. There is neither thing not being the vehicle , nor anything being the vehicle, being all day with the vehicle but not yet with any vehicle, that is called the Buddha-Vehicle. The sutra states: “No vehicle is the Buddha-Vehicle.”

3. If one man has realized that the six senses are not real and the five aggregates are merely fictitious things which can not be sought in anywhere, must know that he has apprehended the teaching of Bouddha. The sutra says: “ The cave of five aggregates is the buddhist meditation monastery; inner shining brightly for opening the comprehension is the door of Great vehicle; not thinking about anything is the meditation.” If you have already understood this fact, your walking, standing, sitting, or lying down, everythings you do just is meditation.

4. To know that the mind is empty is called to see the Boddha. Why is that? The Bouddhas in all directions have used no mind . seing no mind is to see the Bouddha; to give rid of your mind without regret is called the great charity; surpassing both changement and stillness is called the highest meditation. Why is that? The intention of ordinary man is constantly in the restlessness, and that of the practitioner of Hinayana is always in a state of calmness. Surpassing both the meditation of ordinary people and that of the Hinayana is called the highest meditation. If someone has practized this comprehension, he is freed from all the forms without any effort, and all his illnesses are cured without treatment. Such effects are from the power of great meditation

5. Ordinarily using the mind to seek the law is delusion; not using the mind to seek the law is enlightenment. Not attaching to the words and meaning is liberation. Not being contaminated by the six sensory dusts is the Dharma Guardian. Going beyond the life and death is called to leave home for entering into the Way. No longer receiving the future retributional incarnation is called to obtain the Way. Not arising delusion is the Nirvana, handling without ignorance is higher wisdom, behaving without afflictions is Parinirvana, and treating no form is the other shore.

6. During the time of delusion there exists this shore, during the time of awareness there is not this shore. Why is that? It is because the common people about everything is always staying this shore. But someone has awakened the Supreme vehicle, his mind is stayed neither at this shore nor at the other shore, so he is able to leave both shores. If a person sees that the other shore differed from this shore, his mind was not undergone the meditation.

7. Being afflicted is called sentient being, being awakened is called Buddhihood, they are neither same nor different, but they are merely called according to delusion or awareness. When you are deluded, there is the world from which you can get out; when you are awakened, there is no world from which you should go out.

8. In the universal truth, there is no seeing the ordinary people differed from sages. The sutra says: “ The unversal truth is something into which the common people can not penetrate, which the sages can not practice, and which is performed only by Great Bodhisattvas and Bouddhas. “ To see the life being diferent from the death and the restlessness being different from calmness is not called univeral. To look on the sufferings having no difference from Nirvana is called the universal seeing. Why is that? It’s because the suffering and Nirvana are the same one empty nature.
    Therefore, a practitioner of Hinayana, because he wants delusionally to exterminate the suffering for entering into Nirvana, is finally suspended by the Nirvana. Otherwise, the Bodhisattva knows that the nature of suffering is empty, so he does not leave the emptiness, finally he remains always in the Nirvana.

9. The Nirvana means neither living nor dying, to come out both from life and death is called Nirvana. When the mind stops to go and come , it enter into Nirvana. Know that the Nirvana is the empty mind. The Bouddhas pass into Nirvana where the delusions do not exist. The Boddhisattvas entered into the place of enlightenment where the suffering does not exist.


I. Nguyên văn:

10.空閑處者,即是無貪嗔癡也。貪為欲界,嗔為色界,癡為無色界。若一念心生,即入三界; 一念心滅, 即出三界。是知三界生滅, 萬法有無,皆由一心。

11.凡言一心者,似破瓦石竹木無情之物。若知心是假名無有實體,即知自寂之心亦是非有亦是非無。何以故?凡夫一向生心名為有。小乘一向滅心名為無。菩薩與佛未曾生心,未曾滅心,名為非有非無心。非有非無心,此名為中道。是知將心學法,則心法俱迷。不將心學法,則心法俱悟。

12.凡迷者迷於悟;悟者悟於迷。正見之人,知心空無,即超迷悟。無有迷悟,始名正解正見。
     色不自色,由心故色;心不自心,由色故心。是知心色兩相俱
有生滅。

13.有者有於無,無者無於有,是名真見。夫真見者,無所不見,亦無所見.見滿十方,未曾有見。何以故?無所見故,見無見故,見非見故。凡夫所見,皆名妄想。若寂滅無見, 始名真見。

14.心境相對,見生於中。若內不起心,則外不生境,故心境俱淨,乃名為真見。作此解時,乃名正見。

15.不見一切法,乃名得道;不解一切法,乃名解法。何以故?見與不見,俱不見故,解與不解,俱不解故。無見之見,乃名真見;無解之解,乃名真解。夫真見者,非直見於見,亦乃見於不見。真解者,非直解於解,亦乃解於不解。凡有所解,皆名不解。無所解者,始名真解。解與不解,俱非解也。經云: “不捨智慧名愚癡。” 以心為空, 解與不解俱是真; 以心為有,解與不解俱是妄。

    II. Âm:

10. " Không nhàn xứ giả, tức thị vô tham sân si dã. Tham vi dục giới, sân vi sắc giới, si vi vô sắc giới. Nhược nhứt niệm tâm sanh tức nhập tam giới; nhứt niệm tâm diệt tức xuất tam giới. Thị tri tam giới sanh diệt, vạn pháp hữu vô, giai do nhứt tâm.

11. Phàm ngôn nhứt tâm giả, tự phá ngõa thạch trúc mộc vô tình chi vật. Nhược tri tâm thị giả danh vô hữu thực thể, tức tri tự tịch chi tâm diệc thị phi hữu diệc thị phi vô. Hà dĩ cố? Phàm phu nhứt hướng sanh tâm danh vi hữu. Tiểu thừa nhứt hướng diệt tâm danh vi vô. Bồ tát dữ Phật vị tằng sanh tâm, vị tằng diệt tâm, danh vi phi hữu phi vô tâm. Phi hữu phi vô tâm, thử danh trung đạo. Thị tri tương tâm học pháp, tắc tâm pháp câu mê. Bất tương tâm học pháp, tất tâm pháp câu ngộ.

12. Phàm mê giả, mê ư ngộ; ngộ giả, ngộ ư mê. Chánh kiến chi nhân tri tâm không vô, tức siêu mê ngộ. Vô hữu mê ngộ, thủy danh chánh giác chánh kiến.
    Sắc bất tự sắc, do tâm cố sắc; tâm bất tự tâm, do sắc cố tâm. Thị tri tâm sắc lưỡng tướng câu hữu sanh diệt.


13. Hữu giả hữu ư vô, vô giả vô ư hữu, thị danh chân kiến. Phù chân kiến giả, vô sở bất kiến, diệc vô sở kiến. Kiến mãn thập phương, vị tằng hữu kiến. Hà dĩ cố? Vô sở kiến cố, kiến vô kiến cố, kiến phi kiến cố. Phàm phu sở kiến giai danh hư vọng. Nhược tịch diệt vô kiến, thủy danh chân kiến.

14. Tâm cảnh tương đối, kiến sanh ư trung. Nhược nội bất khởi tâm, tắc ngoại bất sanh cảnh. Cố tâm cảnh câu tịnh, cái danh vi chân kiến. Tác thử giải thời, nãi danh chánh kiến.

15. Bất kiến nhất thiết pháp, nãi danh đắc đạo; bất giải nhất thiết pháp, nãi danh giải pháp. Hà dĩ cố? Kiến dữ bất kiến, câu bất kiến cố, giải dữ bất giải, câu bất giải cố. Vô kiến chi kiến, nãi danh chân kiến; vô giải chi giải, nãi danh chân giải. Phù chân kiến giả, phi trực kiến ư kiến, diệc nãi kiến ư bất kiến. Chân giải giả, phi trực giải ư giải, diệc nãi giải ư bất giải. Phàm hữu sở giải, giai danh bất giải. Vô sở giải giả, thủy danh chân giải. Giải dữ bất giải, câu phi giải dã. Kinh vân: “ Bất xả trí huệ, danh ngu si.” Dĩ tâm vi không, giải dữ bất giải câu thị chân; dĩ tâm vi hữu, giải dữ bất giải , câu thị vọng. "

    III. Nghĩa:

    1/ Việt

10. Cõi không ấy là cõi không có tham, sân, si vậy. Tham làm ra cõi dục, sân gây ra cõi sắc, si tạo thành cõi vô sắc.. Chỉ nếu một niệm sanh tâm , tức đi vào ba cõi; một niệm diệt tâm , tức thoát khỏi ba cõi. Nên biết ba cõi sanh diệt, muôn pháp có không đều do từ một tâm.

11. Hễ nói một tâm, thì tựa như phá vào thế giới vô tình gạch đá, tre cây. Nhưng, nếu biết tâm chỉ là một tên gọi tạm chứ không là thực thể, tức là biết tâm tự vắng lặng ấy vốn không có cũng không không. Vì sao vậy? Vì phàm phu mọi chuyện đều hướng về sanh tâm, nên gọi là “có.” Hàng Tiểu thừa hết thảy hướng về diệt tâm, nên gọi là “không.” Bồ tát và chư Phật chưa hề sanh tâm, chưa hề diệt tâm nên gọi là tâm không có không không. Tâm chẳng có chẳng không ấy gọi là trung đạo. Nên biết đem tâm học pháp ắt tâm pháp đều mê; không đem tâm học pháp ắt tâm pháp đều ngộ.

12. Phàm nói mê là mê ở ngộ, còn ngộ là ngộ ở mê. Người có chánh kiến biết rõ tâm vốn không không, liền vượt qua mê ngộ. Không có cả mê và ngộ mới gọi là thấy biết chân chánh.
    Sắc không tự là sắc, do tâm mà có sắc; tâm chẳng tự là tâm, do sắc nêm có tâm. Nên biết hai tướng tâm và sắc đều có sanh diệt.

13. Có là có do ở không, không là không do ở có, đó gọi là thấy chân thực. Đã là thấy thực thì chẳng có gì là không thấy, cũng chẳng có gì là thấy. Thấy rõ khắp thập phương mà vẫn là chưa hề thấy. Vì sao vậy? Vì không có cái gì để thấy, vì thấy cái không thấy, vì thấy mà không phải là thấy. Cái thấy của phàm phu đều là vọng tưởng. Nếu vắng lặng không thấy, đó mới gọi là thấy thực.

14. Tâm và cảnh tương tác nhau mà sanh ra sự thấy. Nếu bên trong không khởi tâm, thì bên ngoài không sanh cảnh, từ đó tâm và cảnh dều tĩnh lặng, gọi đó là sự thấy chân thực. Và, khi hiểu rõ điều này gọi là cái thấy chánh đáng.

15. Không thấy bất cứ một pháp nào, gọi là đắc đạo; không thông hiểu bất cứ một pháp nào, gọi là thông hiểu pháp. Tại sao vậy? Bỡi vì thấy và không thấy cả hai đều là chẳng thấy , hiểu và không hiểu cả hai đều là không hiểu . Thấy cái không thấy gọi là thấy thực; hiểu cái không hiểu gọi là hiểu thực. Phàm thấy thực, không phải chỉ là trực tiếp thấy ở cái thấy, nhưng cũng thấy ở cái không thấy. Hiểu thực, không phải chỉ là trực tiếp hiểu ở cái hiểu, nhưng cũng hiểu ở cái không hiểu. Phàm có chỗ hiểu đều là không hiểu. Không có chỗ hiểu mới là hiểu thật. Hiểu cùng không hiểu đều chẳng phải là hiểu vậy. Kinh nói : “ Không xả bỏ trí huệ gọi là ngu si.” Lấy tâm làm không, thì hiểu cùng chẳng hiểu đều là chân thực; lấy tâm làm có, thì hiểu và chẳng hiểu đều là hư vọng.

    2/ English

10. The uninhabited place is one without the greed, anger, and ignorance. Greed is the realm of desire, anger is that of form, and ignorance is that of formless. When your mind arises a thought, you enter into three realms, and when a thought from your mind is extinguished, you go out the three realms. Know that the three realms being begun or ended and everything being existent or nonexistent are only dependent on a mind alone

11. Ordinarily, when saying about a mind , that is applied to everything, even to inanimate objects such as stones, bricks, and wood. But, someone knows that "mind" is merely an arbitrary name that is not real, he has known the mind tranquilized by itself, which is neither existent nor nonexistent. Why is that? The common people have their intention always to arise their mind which they call to be existed. The practitioners of Hinayana have their intention always to extinguish their mind which they call to be not existed. Bodhisattvas and Bouddhas are neither to rise nor to exterminate their mind which they call to be neither existed nor nonexisted. This mind being neither existent nor nonexistent is called the Middle Way. Note that if you use your mind to study the law, you will make both your mind and law becoming delusion. If you do not use your mind for researching the law, you will make your mind and law becoming enlightened realities

12. Ordinarily to be deluded is delusion from the enlightenment, and to be enlightened is enlightenment from delusion. The person with his true vision knows that the mind is empty, hence he transcends both the delusion and enlghtenment. Having no both delusion and enlightenment is called the real comprehension and true vision.
   The form can not be the form in itself, but it is the form because of the mind, and the mind can not be the mind in itself , but it is the mind because of the form. Know that both mind and form have their generating and passing.

13. To know the existence is existence dependent upon nonexistence and the nonexistence is nonexistence dependent upon existence is called the true seeing. Actually in the true seeing there is nothing impossible to be seen as well as nothing possible to be seen. Such true seeing has seen fully everything in the ten directions, in the while also it did not see yet anything. Why is that? It is because of nothing in order to see , because of having seen that which is not the seeing, and because of the seeing is simultaneously not the seeing. What the common men have seen merely are illusions. If there is wholly the stillness without the view, that very is the true seeing .

14. The mind and the world are in a reciprocal relation from which the seeing arises. If inside there is not generating the mind, outside there won’t be arising the phenomenal world, thus both the mind and world are quiet, this is called the true understanding. And such understanding is called the right understanding.

15. Do not see everything is called to obtain the Way; do not understand everything is called to comprehend the Dharma. Why is that? It’s because both seeing and not seeing are the no seeing, and both understanding and not understanding are the no understanding. Seeing of the no seeing is truly seeing, and understanding of the no understanding is truly understanding.
    Ordinarily that which is called the true seeing is not only directly to see the seeing,but also to see the no seeing. And, that which is called the true understanding is not only to understand the understanding, but also to understand the no understanding. Ordinarily, to have understood something is called not understanding. To have not understood anything just is truly understanding. Understanding is neither understanding nor not understanding. The sutra states : “ Not to let go of the wisdom is called stupidity.” When the mind is referred to as the emptiness, both understanding and not understanding are true. If the mind is referred to as the existence, both understanding and not understanding are untrue .

    Phú Yên, Tháng Tám Đinh Dậu- 2017  
                                       Đàm Khánh Hỷ
 







Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét