Thứ Sáu, 24 tháng 1, 2025

Kỳ 1 : Đạo Đức Kinh

 

   Thượng tĩnh hạ động : Thái


                     Đọc Lại
                   ĐẠO ĐỨC KINH

                

  

                              Kỳ 1 

                     Chương 1 – 12

                           ----------

 

    Mở Đầu. 

    Tâm lý, đạo đức, xã hội là các điều kiện không thể thiếu để con người sống có hạnh phúc. Tâm lý được khoa học nghiên cứu áp dụng trong nhiều lĩnh vực, nhất là giáo dục, y học,và quản lý nhân sự. Xã hội đi đôi với kinh tế chính trị cũng được nghiên cứu áp dụng , và rất  được chú trọng trong các hoạt động tổ chức và quản trị con người thuộc chính phủ hoặc phi chính phủ. Còn đạo đức thì sao? Phần lớn người ta giao việc này cho gia đình và các tôn giáo. Gia đình tuy là tế bào sống của xã hội. nó lại nặng về luân lý và phong tục, tập quán hơn là giá trị đạo đức phổ quát, và nó cũng có thể bị bại liệt do độc tố  di truyền, hoặc hoàn cảnh xã hội. Tôn giáo lại nặng về  hứa hẹn hạnh phúc ở đời sau hơn là hiện tại. Đạo đức là một nhu cầu căn bản như   nhu cầu  cơm ăn, áo mặc, nhà ở, ..để con người sống hạnh  phức hằng ngày.  Nhưng, khoa học chỉ đáp ứng các nhu cầu về vật chất;  chính trị , xã hội thì thay nó bằng luật pháp, trừng phạt là  cấp thấp đạo đức ;  các tôn giáo  thì chỉ hứa hẹn ở ngày mai và nơi khác. Làm việc gì người ta cũng yêu cầu phải có đạo đức, nhưng giúp cho một người có đạo đức thì khó ai làm đươc. Vậy phải chăng khi sinh ra thì con người đã có sẵn tiềm năng  nguồn mạch của đạo đức  ?
     Ngày nay khoa học đã can thiệp quá sâu vào thiên nhiên, phúc lợi do khoa học đem lại thì tự con người có thể hưởng hết, nhưng tai hại do khoa học gây ra thì tự con người không thể chữa lành được. Trước các vấn đề nan giải như vậy, chúng ta thử đọc lại Đạo Đức Kinh là một quyển sách ngắn gọn đã có trên 2000 năm, chỉ   cho con người phải sống như thế nào để thực sự có hạnh phúc.

    Đạo Đức Kinh là quyển sách mỏng do Lão Tử (thế kỷ 6 TCN) viết ra. Tương truyền ông không thích thế sự, cưỡi trâu đi ở ẩn. Đi đến Hàm Cốc gặp quan giữ ải là Doãn Hỷ nài xin viết một bộ sách rồi hãy đi . Lão Tử ở lại cửa Hàm Cốc viết ra "Đạo Đức Kinh", dặn Doãn Hỷ cứ tu theo đó thì đắc đạo. Đó là quyển sách duy nhất mà Lão Tử đã để lại cho đời.

    Đạo Đức Kinh gồm 81 chương với khoảng 5000 chữ Hán, chia làm 2 phần:
  a) Thượng Kinh: 37 chương, nói về nội dung ý nghĩa của Đạo.
  b) Hạ Kinh: 44 chương, nói về nội dung ý nghĩa của Đức.
    Ngày nay Đạo Đức Kinh được dịch ra nhiều thứ tiếng và phổ biến trên thế giới. Trong đó phần lớn chú trọng phát huy về tư tưởng siêu hình của Lão tử, về việc áp dụng thực hành sống có đạo đức để đắc đạo thành Tiên hầu như chỉ thấy ở các tôn giáo tu Tiên vùng Á Đông.
     Sưu tập này sẽ đối chiếu các bản dịch và chọn lựa sao cho ngắn gọn gần với nguyên văn để người đọc dễ thấy các vấn đề mà kinh văn muốn nêu ra. Vì vậy, sưu tập sẽ không có phần bình giảng riêng, nhưng chỉ nêu ra các khái niệm liên hệ. Một chuyện được nhiều người nói đến thì câu chuyện trở thành quan trọng hơn người nói ; một người phải nói nhiều chuyện khác nhau thì người đó trở thành quan trọng hơn câu chuyện. Các vị ở ẩn thường dùng cách trước để người ta không chú ý tới mình mà được thong dong lánh đời. Các vị nhập thế thường dùng cách sau để sống cùng mọi người. Đó là chỗ khác nhau của người xuất thế, và người nhập thế. Dù là xuất thế hay nhập thế thì con người vẫn là điều quan trọng hơn chuyện người đó nói ra. 
    Trường hợp thứ nhất, nhiều người nói đến đạo đức, và dẫu cho chỉ có một quyển Đạo Đức Kinh, nhưng chính Lão Tử mới là quan trọng hơn Đạo Đức Kinh.Trường hợp thứ hai, Khổng Tử sống với mọi người và giảng dạy rất  nhiều điều, dù có lúc còn phải hỏi người khác mới biết đường đi, nhưng không phải vì thế mà đời sau  không còn  có người  tôn kính ông là “Vạn thế sư biểu”. Phật Thích Ca 49 năm truyền dạy Diệu pháp trong nhiều cõi, cuối cùng lại nói: “Xem như từ trước tới nay ta chẳng hề nói điều gì!”! Cũng  không phải vì thế mà  ngày nay trong Tam bảo Phật không  đứng trước Pháp.
    Sưu khảo sẽ nêu lên nhiều bản dịch bằng các thứ tiếng khác nhau, không có phần bình giảng của mỗi dịch giả. Các cước chú bên dười là của của người sưu tập.Và sau phần dịch nghĩa là các khái niệm gợi ý để
người đọc rộng đường suy gẫm.Trong khả năng hạn hẹp, không muốn nói hiểu được Đạo Đức Kinh hay tư tưởng Lão Tử, người sưu tập chỉ muốn nhắc lại những gì Lão Tử đã nói từ lâu, xem có gì còn cần cho việc thăng tiến các giá trị con người và xã hội hiện tại mà thôi . Trong chiều hướng đó, người viết   cảm ơn các tác giả có tài liệu ghi ở phần tham khảo, và rất mong đón nhận sự góp ý của người đọc  giúp hoàn thiện tập sưu khảo này.

                               )()(

 

                           Lão Tử

                     ĐẠO ĐỨC KINH

              Thượng Kinh – Đạo Kinh

                           道 德 經

                      上 經 ●  道 經

                

             Chương 1 : THỂ ĐẠO (1)

         第 一章 :       體  道

 

     I. Kinh Văn  :


1.
道 可 道,非 常 道;

 名 可 名,非 常 名。

2. 無 名 天 地 之 始;

  有 名 萬 物 之 母。

3.  故 常 無 欲 以 觀 其 妙;

 常 有 欲 以 觀 其 徼。

4.  此 兩 者 同 出 而 異 名;

 同 謂 之 玄。

5.玄 之 又 玄,
    
眾 妙 之 門。
  

    1/  Phiên âm:

  1.“ Đạo khả đạo phi thường đạo ;
    Danh khả danh phi thường danh.
  2. Vô danh thiên địa chi thủy ;
    Hữu danh vạn vật chi mẫu.
  3.Cố thường vô dục dĩ quán kì diệu;
    Thường hữu dục dĩ quán kì kiếu.
  4.Thử lưỡng giả, đồng xuất nhi dị danh;
    Đồng vị chi huyền.
  5. Huyền chi hựu huyền,
    Chúng diệu chi môn.”

  

   2/ Diễn ca 1:

     1. Đạo nói là  đạo vô thường,  

         Tên mà gọi được  tên luôn đổi dời.

     2.  Không tên  nguồn cội đất trời;

          Có  tên  là mẹ   muôn loài  tạo sinh .

      3. Không tham, giác tánh huyền  linh,

          Có tham,  chỉ  biết tướng hình giới biên.

      4. Có, không  đồng vị diệu huyền

          Tuy cùng nguồn  xuất mà tên chẳng đồng

       5. Huyền vi có có, không không

            Đó là  cửa của hiệp thông diệu huyền.

 

    3/ Nghĩa:

  1. Đạo mà giảng nói ra được không phải là đạo thường hằng;
    Tên mà gọi lên được không phải là tên vĩnh
viễn. 
  2. Không
tên  là   nguồn gốc  của trời đất;
    Có
tên  là mẹ muôn vật được sinh ra.
  3. Cho nên, thường
rời bỏ   tham dục  để thấu suốt điều  vi diệu;
    Thường có
tham dục là  chỉ  để biết những  cái hữu hạn.

  4. Hai cái đó  từ một nguồn mà ra,  nhưng tên gọi khác nhau;
Cả hai đều là huyền diệu.
  5. Huyền diệu
của  huyền diệu,
   
Là cửa  của mọi sự kỳ diệu. 

 

II.  Khái Niệm Liên Hệ:

  1. Khái niệm về thường và vô thường,

  2. Căn nguyên vũ trụ và sự sinh thành vận hữu qua danh xưng hay tên gọi. Trong Sáng Thế Ký của Môi-se, tại sao Thượng Đế tạo ra muôn  vật không đặt tên cho chúng  mà  lại bảo Adam đặt  tên?  Ý nghĩa nâng cấp từ cụ thể cá biệt đến trừu tượng phổ quát qua việc   đặt tên cho các tạo  vật .

  3. Tri thức trong dục giớ là tướng biết hữu hạn.. Linh tri giác tánh vô dục , vô cầu là tánh biết vô hạn.
  4. Huyền diệu của hữu hạn và vô hạn.
  5. Huyền diệu
 hiệp thông của có và không.
 

     III.  Các Bản Dịch Khác:

   Lau 1:

  1.The way that can be spoken of is not the constant way;
    The name that can be named is not the constant name.
  2.The nameless  was the beginning of heaven and earth;
    The named was the mother of the myriad creatures.
  3.Hence always rid yourself of desires in order to observe its secrets;
    But always allow yourself to have desires in order to observe its manifestations.
  4.These two are the same, but diverge in name as they issue forth.
    Being the same they are called mysteries,
  5. Mystery upon mystery -
    The gateway of the manifold secrets.

------
----------------
(1) Tên các chương theo Hà Thượng Công.
 

    Julien 1

  1. La voie qui peut être exprimée par la parole n'est pas la Voie éternelle ;
    Le nom qui peut être nommé n'est pas le Nom éternel.
  2. (L'être) sans nom (1) est l'origine du ciel et de la terre ;
    Avec un nom (2), il est la mère de toutes choses.
  3. C'est pourquoi, lorsqu'on est constamment exempt de passions,
    on voit son essence spirituelle (3) ;
    Lorsqu'on a constamment des passions, on le voit sous une forme bornée.
  4.Ces deux choses ont une même origine et reçoivent des noms différents.
    On les appelle toutes deux profondes (4).
  5. Elles sont profondes (4), doublement profondes (4).
    C'est la porte de toutes les choses spirituelles (3).

------
1) Le Non-Être,
(2) L’Être
(3) Secrète
((4) Mystère

--------------


    Wilhelm 1

  1.Der SINN (1), der sich aussprechen läßt,ist nicht des ewige SINN (1).
    Der Name, der sich nennen läßt,ist nicht der ewige Name.
  2. Nichtsein nenne ich den Anfang von Himmel und Erde,
    Sein nenne ich die Mutter der Einzelwesen.
  3. Darum führt die Richtung auf das Nichtsein zum Schauen des
    wunderbaren Wesens;
    Die Richtung auf das Sein zum Schauen der räumlichen Begrenztheiten.
  4. Beides ist eins dem Ursprung nach und nur verschieden durch den Namen.
    In seiner Einheit heißt es das Geheimnis.
  5. Des Geheimnisses noch tieferes Geheimnis
    ist das Tor, durch das alle Wunder hervortreten.

------
--------
(1) Weg

                                 )()(
                     

                Chương 2: DƯỠNG THÂN

                第 二章 :      養  身 

 

      I Kinh Văn:

1.天下皆知美之為美,斯惡已;

  皆知善之為善,斯不善已。

2.故 有 無 相 生,難 易 相 成,

  長 短 相 形,高 下 相 傾,

  音 聲 相 和,前 後 相 隨。

3.是以聖人處無為之事,

  行 不 言 之 教。

4.萬 物 作 焉 而 不 辭。

  生 而 不 有,為 而 不 恃.

5. 功 成 而 弗 居。

  夫, 唯 弗 居,是 以 不 去。

    

    1/ Phiên âm:

   1.” Thiên hạ giai tri mĩ chi vi mĩ, tư ác dĩ,
 Giai tri thiện chi vi thiện, tư bất thiện d
ĩ.

   2. Cố hữu vô tương sinh, nan dị tương thành,
Trường đoản tương hình, cao hạ tương khuynh,
Âm thanh tương hoà, tiền hậu tương tuỳ.
  3.Thị dĩ thánh nhân xử vô vi chi sự,
Hành bất ngôn chi giáo.
  4.Vạn vật tác yên nhi bất từ,
Sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị,
  5. Công thành nhi phất cư.
Phù duy phất cư, thị dĩ bất khứ. “

 

  2./ Diễn Ca 2:

  1. Đẹp sanh  thời  xấu cũng sanh,

Đã  biết điều lành, điều dữ nhận  ra.

  2. Có, không nương tụa lại qua,  
 Việc dễ có trước,  sau ra  khó dần,

Nơi xa khởi  tự chỗ gần,

Khuynh nghiêng xuống thấp, đứng dần lên cao,   

Thanh cùng âm  quyện  hòa  nhau,

Trước sau, sau trước theo mau chẳng rời.

Thánh nhân  xử sự ở  đời,

Vô vi  giáo huấn, không  lời giảng rao,

 4. Vật   nên  chẳng dự xen vào,

Sinh ra mà chẳng   lấy vào  làm  riêng,

Làm nên  không cậy ưu tiên,

5.Thành công cũng chẳng đòi quyền có công.

Bỡi không  chấp giữ  bên  trong  ,

Cho nên vạn sự ngoài  không mất gì !

 

    3/ Nghĩa:
  1. Người ta đều cho cái đẹp là đẹp, từ đó mà có cái xấu,
Ai cũng cho điều thiện là thiện, từ đó mà có cái ác.
  2. Cho nên, có và không sinh lẫn nhau, dễ và khó tạo nên nhau,
Dài và ngắn hiện rõ nhau, cao và thấp dựa vào nhau,
Tiếng và giọng hòa nhau, trước và sau theo nhau.
  3.Do đó, thánh nhân xử sự theo cách vô vi,
Dạy dỗ mà không nói.
  4.Để cho vật nên mà không can dự,
Nuôi chúng lớn mà không chiếm
lấy, làm nên mà không ỷ lại,
  5.Thành công mà không bám giữ .
Ôi, chỉ không bám giữ mới không bị mất.


    II.  Khai Niệm Liên Hệ:
  1. Các giá trị thiện ác, xấu tốt tồn tại theo quan hệ đối đãi.
  2. Hiện tướng của các thực thể xuất hiện theo đối đãi từng cặp,
  3,4. Cách ứng xử vô ngã vị của Thánh nhân đối với sự vật
  5.
Hành động   xả ly  để vươt qua nên không bị đoạn diệt. 

 

 II. Các bản dịch khác

    Waley 2
  1.It is because every one under Heaven recognizes beauty as beauty, that the idea of ugliness exists.
And equally if every one recognized virtue as virtue, this would merely create fresh conceptions of wickedness.
  2.For truly, Being and Not-Being grow out of one another;
Difficult and easy complete one another.
Long and short test one another;
High and low determine one another;
Pitch and mode give harmony to one another.
Front and back give sequence to one another.
  3.Therefore the Sage relies on actionless activity,
Carries on wordless teaching,
  4.But the myriad creatures are worked upon by him; he does not disown them.
He rears them, but does not lay claim to them, controls them, but does not lean upon them,
  5.Achieves his aim, but does not call attention to what he does;
And for the very reason that he does not call attention to what he does
He is not ejected from fruition of what he has done
 

  Julien 2
  

  1.Dans le monde, lorsque tous les hommes ont su apprécier la beauté (morale),

 alors la laideur (du vice) a paru,
Lorsque tous les hommes ont su apprécier le bien, alors le mal a paru.
  2.C'est pourquoi l'être et le non-être naissent l'un de l'autre.
Le difficile et le facile se produisent mutuellement.
Le long et le court se donnent mutuellement leur forme.
Le haut et le bas montrent mutuellement leur inégalité.
Les tons et la voix s'accordent mutuellement.
L'antériorité et la postériorité sont la conséquence l'une de l'autre.
  3.De là vient que le saint homme fait son occupation du non-agir.
Il fait consister ses instructions dans le silence.
  4.Alors tous les êtres se mettent en mouvement, et il ne leur refuse rien.
Il les produit et ne se les approprie pas.
  5.Il les perfectionne et ne compte pas sur eux.
Ses mérites étant accomplis, il ne s'y attache pas.
Il ne s'attache pas à ses mérites ; c'est pourquoi ils ne le quittent point.

Wilhelm 2
:
 

   1.Wenn auf Erden alle das Schöne als schön erkenne, so ist dadurch schon das Häßliche gesetzt,
Wenn auf Erden alle das Gute als gut erkennen, so ist dadurch schon das Nichtgute gesetzt.
  2.Denn Sein und Nichtsein erzeugen einander,
Schwer und Leicht vollenden einander,
Lang und Kurz gestalten einander,
Hoch und Tiefverkehren einander,
Stimme und Ton sich vermählen einander,
Vorher und Nachher folgen einander.
  3.Also auch der Berufene (1) er verweilt im Wirken ohne Handeln.
Er übt Belehrung ohne Reden.
  4.AlIe Wesen treten hervor, und er verweigert sich ihnen nicht.
Er erzeugt und besitzt nicht.
  5.Er wirkt und behält nicht.

  Ist das Werk vollbracht,so verharrt er nicht dabei,

  Und eben weil er nicht verharrt, bleibt er nicht verlassen.
--------
-------
(1) Saint

 

                             )()(

 

              CHƯƠNG 3 :  AN  DÂN
                   第 三章  :    安  民

 

   I. Kinh Văn:
   1.
不 尚 賢, 使 民 不 爭;

不 貴 難 得 之 貨,使 民 不 為 盜;

不 見 可 欲,使 民 心 不 亂。

  2.是 以 聖 人 之 治,虛 其 心,

實 其 腹,弱 其 志,強 其 骨.

  3.常 使 民 無 知、無 欲,

使 夫 智 者 不 敢 為 也。

  4.為 無 為,則 無 不 治。

     1/ Phiên âm:

  1.“Bất thượng hiền, sử dân bất tranh;
Bất quý nan đắc chi hoá, sử dân bất vi đạo;
Bất kiến khả dục , sử dân tâm bất loạn.
  2.Thị dĩ thánh nhân chi trị : hư kì tâm ,
Thực kì phúc , nhược kì chí , cường kì cốt .
  3. Thường sử dân vô tri, vô dục ,
Sử phù trí giả bất cảm vi dã.
  4.Vi vô vi tắc vô bất trị.

 

     2/ Diên ca 3

 1.  Hiền tài không được nêu  cao,

Khiến dân chẳng muốn  đua nhau tranh hùng.

Của  đồ quí hiếm  không dùng,

Khiến cho  trộm cắp, săn lùng tự tan.

Không cho thấy  vật gợi   tham,

Để  lòng dân chẳng bất an điên cuồng

  2. Cho nên thánh trị theo đường:

Trống tâm, no bụng, xương cương, chí mềm.

  3.Dạy dân khôntg biết, không ham,

 Để  phường  xảo ngụy  chẳng làm được chi.

  4 Làm theo đường lối vô vi,

  Tất chẳng có  gì  không được trị an.

 

      3/ Nghĩa

  1.Không trọng hiền tài, khiến cho dân không chia rẽ  tranh giành.
Không phô bày cái gợi lòng ham muốn, khiến cho lòng dân không
rối  loạn.
Không quý của khó được, khiến cho dân không
sanh trộm cướp;
  2.Cho nên, chính trị của thánh nhân là làm cho dân:
Tâm thì rổng rang,
Bụng thì no,  ý
chí  thì nhu thuận, xương cốt thì cứng  mạnh.
  3.Thường khiến dân không
ưa biết, không ham muố
Khiến  cho bọn xảo ngụy  không   làm được  gì.
  4.Theo cách vô vi ắt mọi việc đều
được trị an.
 

 II. Khái Niệm   Liên Hệ:

  1. Tiêu trừ các nguyên nhân gây ra tranh giành chia rẽ, trộm cướp rối loạn trong dân, thay vì để xảy ra lỗi rồi phạt dân.

   2. Tính thực dụng của chính sách vô vi
 
 3. Vô niệm,vô dục, vô cầu để tránh bị  lừa phỉnh,  cám dỗ
 
 4. Kết quả  trị an của chánh sách  vô vi.
 

     III.  Các Bản Dịch Khác:

    Lau 3

  1.Not to honor men of worth, will keep the people from contention;
Not to value goods which are hard to come by, will keep them from theft;
Not to display what is desirable, will keep them from being unsettledof mind.
  2.Therefore in governing the people, the sage empties their minds,
But fills their bellies, weakens their wills, but strengthens their bones.
  3.He always keeps them innocent of knowledge, and free from desire,
And ensures that the clever never dare to act.
  4.Do that which consists in taking no action, and order will prevail.

 

    Julien 3

  1.En n'exaltant pas les sages, on empêche le peuple de se disputer ;
En ne prisant pas les biens d'une acquisition difficile, on empêche le peuple de se livrer au vol.
En ne regardant point des objets propres à exciter des désirs, on empêche que le cœur du peuple ne se trouble.
  2.C'est pourquoi, lorsque le saint homme gouverne, il vide son cœur, il remplit son
ventre (son intérieur), il affaiblit sa volonté, et il fortifie ses  os.
  3.Il s'étudie constamment à rendre le peuple ignorant et exempt de désirs.
Il fait en sorte que ceux qui ont du savoir n'osent pas agir.
  4.Il pratique le non-agir, et alors il n'y a rien qui ne soit bien gouverné.

   Wilhelm 3:

  1.Die Tüchtigen(1) nicht bevorzugen,so macht man, daß das Volk nicht streit.
Kostbarkeiten nicht schätzen,so macht man, daß das Volk nicht stiehlt.
Nichts Begehrenswertes zeigen,so macht man, daß des Volkes Herz nicht wirr wird.
  2.Darum regiert der Berufene(2) also:
Er leert ihre Herzen, und füllt ihren Leib,
Er schwächt ihren Willen, und stärkt ihre Knochen.
  3.Und macht, daß das Volk ohne Wissen, und ohne Wunsche bleibt,
Und sorgt dafür,daß jene Wissenden nicht zu handeln wagen.
  4.Er macht das Nichtmachen, so kommt alles in Ordnung.
--------
(1) tugendhafter Mensch
(2) der heilige Mann

                                                )()(

                                                                                                  

                       CHƯƠNG 4:  VÔ  NGUYÊN

                                     第 四 章 :   無   源

    I. Kinh Văn:

  1.道 沖 而 用 之 或 不 盈;

  淵 兮 似 萬 物 之 宗。

  2. 挫 其 銳

   解 其 紛,

   和 其 光,

   同 其 塵,

  3.湛 兮 似 或存。

  4.吾 不 知 誰之子,

   象 帝 之 先。

 

    1/ Phiên âm:
  1.Đạo xung nhi dụng chi hoặc bất doanh ;
    Uyên hề tự vạn vật chi tôn .
   2.Toả kì nhuệ ,
    Giải kì phân ,
    Hoà kì quang ,
    Đồng kì trần.
   3 .Trạm hề tự hoặc tồn .
 
  4.Ngô bất tri thuỳ chi tử ,
   
  Tượng đế chi tiên.

    2/ Diễn ca 4:

  1. Đạo không  mà dụng chẳng cùng,                  Sâu như vực thẳm, tổ tổng muôn loài.                            

  2. Đạo làm bén nhọn nhụt phai,                           Giải trừ nhiễu  loạn phân ngoài chia trong.      Đạo hòa sự sáng khai thông,                           Đồng  cùng cát  bụi mênh mông đát trời              

  3. Trong thanh như  vẫn  còn hoai !                       

  4. Từ đâu chẳng rõ, con ai chẳng tường,         Như là  trước  cả Thiên  vương!

     3/ Nghĩa:
1.Đạo trống mà dùng nó như không cùng,
  Nó như vực thẳm, như tổ tông của muôn vật.
2.Nó giảm sự bén
nhọn  ,
  Giải trừ
phân chia đa tạp,                                    Hòa cùng ánh sáng,
  Đồng cùng
cát  bụi .
3 N
hưng thanh trong của nó như còn mãi.
4.Ta không biết nó là con ai;
  Hình như nó có trước Thiên đế.

--------

     II. Khái Niệm Liên Hệ:
  1. Thể của Đạo tánh không, dụng của Đạo vô cùng,
là căn nguyên vạn vật.
  2. Tính không phân biệt của Đạo,
  3. Đạo thanh tịnh và thường hằng,
  4. Đạo vượt quá thời gian.

 III. Các Bản Dịch Khác:

1/ Waley- 4.
  1.The Way is like an empty vessel that yet may be drawn from
without ever needing to be filled.
It is bottomless; the very progenitor of all things in the world.
  2.In it all sharpness is blunted,
All tangles untied,
All glare tempered,
All dust soothed.
  3.It is like a deep pool that never dries.
  4.Was it too the child of something else? We cannot tell.
But as a substanceless image it existed before the Ancestor(1)
--------
(1) God
-------------
2/ Julien- 4.
1.Le Tao est vide ; si l'on en fait usage, il paraît inépuisable.
Ô qu'il est profond ! Il semble le patriarche de tous les êtres.
2.Il émousse sa subtilité,
il se dégage de tous liens,
il tempère sa splendeur,
il s'assimile à la poussière.
3.Ô qu'il est pur ! Il semble subsister éternellement.
4.J'ignore de qui il est fils ;
il semble avoir précédé le maître du ciel (1).
--------
(1) Dieu
------------------

3/ Wilhelm-4
1.Der SINN(1) ist immer strömend.
Aber es läuft in seinem Wirken doch nie über.
Ein Abgrund ist er, wie der Ahn aller Dinge.
2.Er mildert ihre Schärfe.
Er löst ihre Wirrsale.
Er mäßigt ihren Glanz.
Er vereinigt sich mit ihrem Staub.
3.Tief ist er und doch wie wirklich.
4.Ich weiß nicht, wessen Sohn er ist.
Er scheint früher zu sein als Gott.
--------
(1) Tao oder der Weg
-------------------
                                      )()

                       

                   Chương  5 :  HƯ DỤNG

                        第 五 章 :    虛 用

    I.Kinh  Văn:

  

  1.天 地 不 仁,

      以 萬 物 為 芻 狗。

  2. 聖 人 不  仁,

     以 百 姓 為 芻 狗。

  3. 天 地  之 間,

     其 猶 橐  籥 乎?

      虛 而 不  屈,動 而 愈  出.

   4.多 言 數  窮,

    不如守中。

    1/
 Phiên âm:
1. Thiên địa bất nhân,

dĩ vạn vật vi sô cẩu.
2.Thánh nhân bất nhân,
   dĩ bách tính vi sô cẩu.
3. Thiên địa chi gian,
   kỳ do thác thược hồ?
   Hư nhi bất khuất,động chi dũ xuất.
4. Đa ngôn số cùng,
   bất như thủ trung.

 

    2/ Diễn ca 5:

 

              1. Đất trời như thể bất  nhân,

              Coi xem  muôn vật   ngang tầm chó rơm

     2. Thánh hiền  như  thể bất nhân,

Coi  xem trăm  họ ngang tầm chó rơm.

    3. Đất trời như  ống bễ bơm ?

Trong không mà có, càng bơm  ra nhiều.

    4. Lắm lời nói chẳng bao nhiêu,

Chẳng bằng giữ Đạo sớm chiều trong tâm.

 

     3/  Nghĩa:
  1. Trời đất bất nhân,
coi vạn vật như chó rơm (1);
  2. Thánh nhân bất nhân,
coi trăm họ như chó rơm.
  3. Khoảng giữa trời đất giống như ống bễ hay sao ?
Trống không mà không hết, càng động hơi càng ra
nhiều.
  4. Nói nhiều càng không cùng,
Chẳng bằng giữ
Đạo trong  tâm .
----------
(1) Ngày xưa, khi cúng tế  người Tàu dùng rơm đan hình con chó. Chưa tế lễ thì  phủ trên mình nó những đồ trân bảo để cầu phúc
lợi, cúng tế  xong vứt con chó rơm ra đường ai dẫm đạp lên cũng được.
 
----------------  

 

II.  Khái Niệm Liên Hệ:
   1. Trời đất nắng mưa không vì theo ý
người hay vật nào.Tính năng của vật theo đà đưa nó   đến những hậu quả nhất định. 

    2. Thánh không can thiệp vào nghiệp lực của người nào. Tập tính của mỗi người theo đà của nó đưa người đó đến những hậu quả nhất định .
    3. Chỗ
ích lợi là chỗ có, chỗ  hữu dụng là chỗ  không.
    4.
Ngôn ngữ là qui ước nên hữu hạn; Đạo không qui ước  nên vô hạn. Cái hữu hạn không thể dáp ứng cho cáu vô hạn.

 
    II. Các Bản Dịch Khác:

  

    1/ Lau-5
  1.Heaven and earth are ruthless,
and treat the myriad creatures as strawdogs;
  2.The sage is ruthless,
and treats the people as straw dogs.
  3.Is not the space between heaven and earth like a bellows?
It is empty without being exhausted:
The more it works the more comes out.
  4.Much speech leads inevitably to silence.
Better to hold fast to the void.


    2/ Julien-5
  1.Le ciel et la terre n'ont point d'affection particulière.
Ils regardent toutes les créatures comme le chien2 de paille (du sacrifice).
  2.Le saint homme n'a point d'affection particulière ;
il regarde tout le peuple comme le chien de paille (du sacrifice).
  3. L'être qui est entre le ciel et la terre ressemble à un soufflet de forge
qui est vide et ne s'épuise point, que l'on met en mouvement et qui produit de plus en plus (du vent).
  4. Celui qui parle beaucoup (du Tao) est souvent réduit au silence.
Il vaut mieux observer le milieu.


 3/ Wilhelm-5
  1.Himmel und Erde sind nicht gütig,
Ihnen sind die Menschen wie stroherne Opferhunde.
  2. Der Berufene ist nicht gütig.
Ihm sind die Menschen wie stroherne Opferhunde.
  3.Der Zwischenraum zwischen Himmel und Erde ist wie eine Flöte,
leer und fällt doch nicht zusammen; bewegt kommt immer mehr daraus hervor.
  4. Aber viele Worte erschöpfen sich daran.
Besser ist es, das Innere zu bewahren.
 

 

                                   )()(  

               

              CHƯƠNG  6 : THÀNH  TƯỢNG

                         第 六 章 :  成 象

   

     I. Kinh Văn:

 

  1.谷 神 不 死

 是 謂 玄 牝。

  2.玄 牝 之 門

是 謂 天 地 根。

  3. 綿 綿 若 存,

 用 之 不 勤。 

 

     1/ Phiên âm: 

  1. Cốc thần bất tử 

thị vị Huyền tẫn. 

  2. Huyền tẫn chi môn 

thị vị thiên địa căn. 

  3. Miên miên nhược tồn, 

Dụng chi bất cần. 

  

                  2/  Diễn ca 6:

   1. Linh Thần hang  trống  hằng thường

       Đó là Huyền Tẫn . âm dương  vẹn tròn. 

   2.  Cửa Huyền trời đất cội nguồn.

   3. Dùng không nhọc  sức, vẫn còn y nguyên.

  

    3/ Nghĩa: 

  1.Thần Hang không chết 

gọi là Nữ Huyền . 

  2.Cửa Nữ Huyền 

là gốc của trời đất. 

  3. Dằng dặc như còn mãi, 

Dùng hoài không mệt sức . 

 

    II.  Khái Niệm Liên Hệ: 

 

  1/ Chỗ trống trong hang chỉ cho tánh Không của Đạo 

      Đó là huyền nhiệm. 

  2/ Huyền nhiệm là gốc của trời đất, 

  3/ Thể của Đạo là Không, nên trường tồn ; dụng của đạo vô tướng, nên vô hạn. 

 

III. Các Bản Dịch Khác:

1/ Lau-6 

  1.The spirit of the valley never dies.

This is called the mysterious female.

  2.The gateway of the mysterious female

Is called the root of heaven and earth.

  3. Dimly visible, it seems as if it were there,

Yet use will never drain it. 

 

2/ Julien-6 

  1.L'esprit de la vallée3 ne meurt pas ; 

on l'appelle la femelle mystérieuse.

  2. La porte de la femelle mystérieuse 

s'appelle la racine du ciel et de la terre.

  3. Il est éternel et semble exister (matériellement).

Si l'on en fait usage, on n'éprouve aucune fatigue. 

 

3/ Wilhelm-6 

  1. Der Geist des Tals stirbt nicht,

das heißt das dunkle Weib.

  2. Das Tor des dunklen Weibs,

das heißt die Wurzel von Himmel und Erde.

  3. Ununterbrochen wie beharrend

wirkt es ohne Mühe. 

                                                 )()(

 

 

                      CHƯƠNG 7 :  THAO  QUANG

                                  第七章 :        韜  光

   

 I. Kinh Văn:

  1. 天長地久。

 天地所以能長且久者,

以其不自生,

 故能長生。

  2.是以聖人後其身而身先,

 外其身而身存。

  3.非以其無私邪 ?

 故能成其私。

 

    1/ Phiên âm:

  1.Thiên trường địa cửu.
Thiên địa sở dĩ năng trường thả cửu giả,
dĩ kì bất tự sinh,
cố năng trường sinh.
  2.Thị dĩ thánh nhân hậu kì thân nhi thân tiên,
ngoại kì thân nhi thân tồn.
  3.Phi dĩ kì vô tư da ?
cố năng thành kì tư.

 

    2/ Diễn ca 7:

  1. Đát Trời mãi  mãi còn nguyên,

  Do Trời Đất chẳng sống riêng cho mình.

  2. Cho nên thánh trí khai minh:

 Lui thân là tiến, lánh mình là yên.

3. Phải chăng rời bỏ cái riêng,

Cho nên  nó  lại còn nguyên  của mình ?

 

     3/ Nghĩa:

  1.Trời đất lâu dài.
Sở dĩ trời đất có thể lâu dài được,

 Là do không sống riêng cho mình,
cho nên
, mới trường sinh.
  2. Vì vậy
, thánh nhân lui thân mình ra sau mà thân lại ở trước, đặt thân mình ra ngoài mà thân mới còn được.

  3. Phải chăng, thánh nhân không vì riêng tư,
cho nên được cái tư riêng?

     II. Khái niệm liên hệ:

  1.   Thường hằng và ngã vị không hiện hữu đồng thời.
  2. Giá trị  thực thể không lệ thuộc vị trí tương đối của không gian.
  3. Khái niệm Sở hữu dựa trên quan niệm người là tinh thần nhập thể và nhập thế :  “Tôi là Cái -Của -Tôi”. Cái Tôi không ở trong Tôi nó đã  hội nhập vào thân xác và thế giới.

    III. Các bản dịch khác:

    1/ Lau-7
  1.Heaven and earth are enduring.
The reason why heaven and earth can be enduring is
that they do not give themselves life.
Hence they are able to be long-lived.
  2.Therefore the sage puts his person last and it comes first,
Treats it as extraneous to himself and it is preserved.
  3. Is it not because he is without thought of self
that he is able to accomplishhis private ends?


    2/ Julien-7 :
  1.Le ciel et la terre ont une durée éternelle.
S'ils peuvent avoir une durée éternelle,
c'est parce qu'ils ne vivent pas pour eux seuls.
C'est pourquoi ils peuvent avoir une durée éternelle.
  2. De là vient que le saint homme se met après les autres, et il devient le premier.
Il se dégage de son corps, et son corps se conserve.
  3.N'est-ce pas qu'il n'a point d'intérêt privés ?
C'est pourquoi il peut réussir dans ses intérêts privés.

    3/ Wilhelm-7
  1.Der Himmel ist ewig und die Erde dauernd.
Sie sind dauernd und ewig,
weil sie nicht sich selber leben.
Deshalb können sie ewig leben.
  2.Also auch der Berufene:Es setzt sein Selbst hintan,und sein Selbst kommt voran.
Es entäußert sich seines Selbst,und sein Selbst bleibt erhalten.
  3.Ist es nicht also: Weil er nichts Eigenes will,
darum wird sein Eigenes vollendet?

                                           )()(


                        CHƯƠNG 8:  DỊ  TÍNH
                              
第八章 :  易  性


    I. Kinh Văn:

  1.上善若水。

  2.水善利萬物而不爭,

處眾人之所惡,

故幾於道。

  3. 居善地, 心善淵

與善仁, 言善信,

正善治, 事善能,

動善時。

  4.夫唯不爭, 故無尤。

    1/
Phiên  âm:

  1.Thượng thiện nhược thuỷ.
  2.Thuỷ thiện lợi vạn vật nhi bất tranh,
xứ chúng nhân chi sở ố,
cố cơ ư đạo.
  3.
Cư thiện địa, tâm thiện uyên,
dữ thiện nhân, ngôn thiện tín,
chính thiện trị, sự thiện năng,
động thiện thời.
  4.Phù duy bất tranh, cố vô vưu.

 

      2/ Diễn ca 8:

  1.  Người  thiện với   nước giống nhau:

  2. Lợi cho  muôn vật, chẳng cầu đua tranh.

   Ở nơi thấp, chỗ người khinh,

  Cho nên giữ được  đạo mình khiêm nhu.

 3.  Đất lành là  chỗ ẩn cư,

  Sâu xa  vắng  lặng, sáng ngời thiện  tâm,

 Sống  đời có  đức, có nhân,

 Chân thành, tín nhiệm, nói năng nhẹ nhàng ,

Có tài tế thế, kinh bang,

Giúp cho quốc thái, dân an hợp thời.

 4.  Bỡi không tranh chấp với người,

  Cho nên không có những lời oán than.


   
3/ Nghĩa:  

 1.Người thiện bậc cao giống như nước. 

  2.Làm lợi nhiều cho muôn loài nhưng không phân tranh ,
ở chỗ thấp người chê
nên gần với đạo.
  3. Ở thì lựa nơi an lành , tâm thì trầm lặng sâu xa,
ứng xử với người rất nhân ái, nói ra luôn giữ lời,
an trị dân rất giỏi, làm việc có hiệu quả cao,
hành động đúng thời.
  4.Chỉ vì không tranh với ai,cho nên không ai oán trách.

    II. Khái niệm liên hệ:

  1, 2. Đức tính thiện giống tính của nước ở 3 điểm: (1) Trưởng dưỡng mọi vật. (2) Không phân tranh,  nhưng chỉ tìm cách né tránh chướng ngại để tìm đường tiến đi. (3) Khiêm hạ, tìm chỗ thấp làm cư sở.
  3. Các  điểm
đặc trưng  nơi người thiện hảo:  Ở nơi an tĩnh, tâm thanh tịnh, có tình thương người,  thành tín, làm việc hợp thời và có kết quả tốt.
  4.
Bất bạo động là phương tiện hòa bình để đat đến mục đích hòa binh. Không tranh với ai nên không ai tranh được  với mình.

III. Các bản dịch khác:

1/ Lau-8
  1.Highest good is like water.
  2.Because water excels in benefiting the myriad creatures without contending with them,
and settles where none would like to be,
it comes close to the way.
  3.In a home it is the site that matters, in quality of mind it is depth that matters;
In an ally it is benevolence that matters, in speech it is good faith that matters;
In government it is order that matters; In affairs it is ability that matters;
In action it is timeliness that matters.
  4.It is because it does not contend that it is never at fault.

Julien-8
  1. L'homme d'une vertu supérieure est comme l'eau.
  2. L'eau excelle à faire du bien aux êtres et ne lutte point.
Elle habite les lieux que déteste la foule.
C'est pourquoi (le sage) approche du Tao.
  3.Il se plaît dans la situation la plus humble.Son cœur aime à être profond comme un abîme.
S'il fait des largesses, il excelle à montrer de l'humanité.S'il parle, il excelle à pratiquer la vérité.
S'il gouverne, il excelle à procurer la paix.S'il agit, il excelle à montrer sa capacité.
S'il se meut, il excelle à se conformer aux temps.
  4.Il ne lutte contre personne , c'est pourquoi il ne reçoit aucune marque de blâme.


    3/ Wilhelm-8
  1. Höchste Gute ist wie das Wasser.
  2. Des Wassers Güte ist es, allen Wesen zu nützen ohne Streit.
Es weilt an Orten, die alle Menschen verachten.
Drum steht es nahe dem SINN(1).
  3. Beim Wohnen zeigt sich die Güte an dem Platze. Beim Denken zeigt sich die Güte in der Tiefe.
Beim Schenken zeigt sich die Güte in der Liebe. Beim Reden zeigt sich die Güte in der Wahrheit.
Beim Walten zeigt sich die Güte in der Ordnung. Beim Wirken zeigt sich die Güte im Können.
Beim Bewegen zeigt sich die Güte in der rechten Zeit.
  4.Wer sich nicht selbst behauptet, bleibt eben dadurch frei von Tadel.
----------
(1)  Tao oder Pfad

-------------------                                        

                                 )()(

 

                    CHƯƠNG  9 :  VẬN  DI
                        第九章 :    運 夷

 

    I. Kinh Văn:

 

  1.持 而 盈 之 不 如 其 己;

揣 而 銳 之 不 可 長 保;

 

  2. 金 玉 滿 堂 莫 之 能 守;

富 貴 而 驕,自 遺 其 咎。

 

  3.功 成, 名 遂身 退,天之道。

   1/ Phiên âm:

  1.Trì nhi doanh chi bất như kì dĩ;
suỷ nhi nhuệ chi bất khả trường bảo.
  2.Kim ngọc mãn đường, mạc chi năng thủ;
phú quý nhi kiêu, tự di kì cữu.
  3. Công thành danh toại thân thoái, thiên chi đạo.

 

    2/ Diễn ca 9:

     1. Đầy mà phải giữ thì  ngừng ;

  Làm cho bén nhọn chẳng dùng được lâu.

  2. Dẫy  đầy vàng bạc,  ngọc châu,

  Cũng không giữ được bền lâu trong nhà.

               Giàu sang tự thị,  kiêu sa,

Đó  là rước họa vào nhà ích chi !

3.Công thành  , danh toại đến thì

 Lui than ẩn thế vô vi đạo trời.


    2/ Nghĩa:

  1. Giữ đầy mãi, chẳng bằng dừng lại;
mài cho nhọn, không bén được lâu.
  2.Vàng ngọc đầy nhà, không ai giữ nổi;
giàu sang kiêu ngạo, rước họa vào thân..

  3. Công danh thành tựu thân tự rút lui là
hợp  đạo  trời.
 

   II. Khái niệm liên hệ:
   1. Vật đến  cực sẽ  đổi hướng để hồi qui. Đầy quá sẽ đổ, cho nên làm đầy mà phải giữ  đầy thì không bằng đừng làm đầy.
  2.
 . Tài vật là công cụ ngoại thân. Nghiệp báo là tài sản  riêng.  Vật không có người thì vật không   hữu dụng. Người không có vật thì người không  phúc lợi. 

  3.   Cách né tránh tai hại do danh lợi gây ra.

 

    III. Các bản dịch khác:

1/ Lau-9:
  1.Rather than fill it to the brim by keeping it upright

Better to have stopped in time;
Hammer it to a point

 And the sharpness cannot be preserved for ever;

  2.There may be gold and jade to fill a hall,

 But there is none who can keep them.
To be overbearing when one has wealth and position

Is to bring calamity upon oneself.

  3.To retire when the task is accomplished
Is the way of heaven.
   

    2/ Julien-9:
  1.Il vaut mieux ne pas remplir un vase que de vouloir le maintenir (lorsqu'il est plein).
Si l'on aiguise une lame, bien qu'on l'explore avec la main, on ne pourra la conserver constamment (tranchante).
  2. Si une salle est remplie d'or et de pierres précieuses, personne ne pourra les garder.
Si l'on est comblé d'honneurs et qu'on s'enorgueillisse, on s'attirera des malheurs.

  3. Lorsqu'on a fait de grandes choses et obtenu de la réputation, il faut se retirer à l'écart.
Telle est la voie du ciel.

    3./ Wilhelm-9:
  1. Etwas festhalten wollen und dabei es überfüllen: das lohnt der Mühe nicht.
Etwas handhaben wollen und dabei es immer scharf halten: das läßt sich nicht lange bewahren.

  2.Mit Gold und Edelsteinen gefüllten Saal, kann niemand beschützen.
Reich und vornehm und dazu hochmütig sein: das zieht von selbst das Unglück herbei.

  3.Ist das Werk vollbracht, dann sich zurückziehen: das ist des Himmels SINN.

                                     )()(

 

                   CHƯƠNG 10 : NĂNG  VI
                          第十章 :  能 為

   I. Kinh  Văn:

   1.  載 營 魄 抱 一,
    能 無 離 乎﹖
   2.  專 氣 致 柔 ,
    能  嬰 兒 乎﹖

   3.  滌 除 玄 覽 ,
    能 無 疵 乎﹖
    4. 愛 民 治 國 ,
    能 無 為 乎﹖
    5.  天 門 開 闔 ,
    能 為 雌 乎﹖
   6.  明 白 四 達,
   能 無 知 乎。
   7.  生 之,畜 之,
   生 而 不 有;
    為 而 不 恃;
   長 而 不 宰,
   是 謂 玄 德。

 

    1/  Phien âm:

  1. Tải doanh phách bão nhất, năng vô ly hồ?
  2. Chuyên khí
chí nhu, năng anh nhi hồ?
  3. Dịch trừ huyền lãm, năng vô tì hồ?
  4. Ái dân trị quốc năng vô vi hồ?
  5. Thiên môn khai hạp, năng v
i thư hồ?
  6. Minh bạch tứ đạt năng vô tri hồ?
  7. Sinh chi súc chi, sinh nhi bất hữu;
    vi nhi bất thị, trưởng
nhi  bất tể,
     thị vị huyền đức.

        2/ Diễn  ca 10:

       1. Đem hồn với  phách con người,

 Hợp chung thành một chẳng rời, được không? 

        2. Chuyển cho  nguyên khí đến cùng

     Nhu hòa  như đứa nhi đồng, được chăng ?

       3. Rửa lau huyền diệu gương tâm,

 Không còn tì vết bụi trần , được chang?

      4. Hết lòng giúp nước, thương dân,

      Vô vi ma lại nên phần ,  được không?

   5. Cửa trời  mở đóng  xoay vòng,

 Mà như con mái thuận  tòng, được chăng?

  6. Tứ phương  vạn  sự làu  thông,

 Mà trông  như kẻ ngu đần, được chăng?

       7. Co sinh, có  dưỡng  đành  rành,

     Nhưng không bám giữ làm thành của riêng;

    Có làm, chẳng cậy ưu tiên,

    Dẫu  làm nên  lớn không quyền sát sinh.

    Đó  là huyền đức  Hóa Công,

   HIếu sinh tạo dựng chẳng mong đáp đền.                

 

       3/ Nghĩa:

  1. Làm cho hồn, phách hiệp nhất, không chia lìa được không? 
  2. Luyện cho
nguyên  khí   nhu hòa, như đứa trẻ thơ được không?
  3.Gội rửa
gương  tâm huyền diệu, không còn bợn nhơ được không?
  4.
Thương  dân giúp nước, mà làm như không làm được không?
  5. C
ửa  trời mở đóng thay đổi,  mà thuận theo  như  tánh nữ  con mái được không?
  6. Hiểu biết tất cả, mà làm như chẳng biết
gì  được không?
  7.Sinh dưỡng vạn vật, sống mà không chiếm
riêng cho mình; làm mà không cậy công, làm  cho lớn lên mà không  giết hại .  Như vậy gọi là huyền  đức hiếu sinh của trời.

 

    II. Khái Niệm Liên Hệ:
  1. Quan hệ thân xác và linh hồn? Hợp nhất hồn phách  là nói đến tính đơn nhất của linh hồn.
  2. Cách  luyện tinh, khí, thần  của Đạo gia. Quan
niệm thánh thai, thánh tử?

  3. Khái niệm “Huyền lãm” hay gương soi huyền diệu và  khái niệm “Tâm như minh kính đài” của Thần Tú thuộc  Bắc phái Thiền tông y giáo có liên hệ gì ?

  4. Giúp nước an dân  bằng phương pháp vô vi cũng được thiền sư Pháp Thuận trả lời vua Lê Đại Hành trong bài "Đáp Quốc Vương Quốc Tộ Chi Vấn":
    答 國 王 國 祚 之 問 

  國 祚 如 滕 絡,     

  南 天 里 太 平

  無 為 居 殿 閣

  處 處 息 刀 兵.     

  (  Đáp quốc vương Quốc tộ chi vấn 

  Quốc tộ như đằng lạc,

.   Nam thiên lý thái bình.

    Vô vi cư điện các,

   Xứ xứ tức đao binh.)

 

 5. Thuận theo qui luật thiên nhiên như tính nữ là tính thuận nhận và thường đêu.

  6. Quan hệ đối tướng  giữa trí tuệ và vô minh như hai mặt của thực thể trong biện chứng hai  bước.
  7. Ý nghĩa “Huyền Đức” nói   ở đây và lời Phật dạy: " Bồ Tát tạo nên phước đức mà không hưởng dụng phước đức..,"  [Bồ tát sở tác phước đức, bất ưng tham trước, thị cố thuyết : Bồ tát bất thọ phước đức. (Kinh Kim Cang)] có gì giống nhau?

    III. Các Bản Dịch Khác

   1/ Lau -10:
  1. When carrying on your head your perplexed bodily soul,
Can you embrace in your arms the One and not let go?
  2. In concentrating your breath can you become as supple
As a babe?
  3. Can you polish your mysterious mirror,
And leave no blemish?
  4. Can you love the people and govern the state,
Without resorting to action?
  5. When the gates of heaven open and shut,
Are you capable of keeping to the role of the female?
  6. When your discernment penetrates the four quarters,
Are you capable of not knowing anything?
  7.It gives them life and rears them,
It gives them life yet claims no possession;
It benefits them yet exacts no gratitude;
 
 It is the steward yet exercises no authority.
Such is called the mysterious virtue.

      2/ Julien-10:
  1. L'âme spirituelle doit commander à l'âme sensitive.
Si l'homme conserve l'unité, elles pourront rester indissolubles.
  2. S'il dompte sa force vitale et la rend extrêmement souple, il pourra être comme un nouveau-né.
  3. S'il se délivre des lumières de l'intelligence, il pourra être exempt de toute infirmité (morale).
  4. S'il chérit le peuple et procure la paix au royaume, il pourra pratiquer le non-agir.
  5. S'il laisse les portes du ciel s'ouvrir et se fermer, il pourra être comme la femelle (c'est-à-dire rester au repos).
  6. Si ses lumières pénètrent en tous lieux, il pourra paraître ignorant.
  7. Il produit les êtres et les nourrit. Il les produit et ne les regarde pas comme sa propriété.
Il leur fait du bien et ne compte pas sur eux.
Il règne sur eux et ne les traite pas en maître.
C'est ce qu'on appelle posséder une vertu profonde.

    3/ Wilhelm – 10 :
  1. Kannst du deine Seele bilden, daß sie das Eine umfängt,ohne sich zerstreuen?
  2. Kannst du deine Kraft einheitlich machen und die Weichheit erreichen,
daß du wie ein Kindlein wirst?
  3. Kannst du dein geheimes Schauen so reinigen,
daß es frei von Flecken wird?
  4. Kannst du die Menschen lieben und den Staat lenken, daß du ohne Wissen bleibst?
  5. Kannst du, wenn des Himmels Pfosten
sich öffnen und schließen, wie eine Henne (1) sein?
  6. Kannst du mit deiner inneren Klarheit und Reinheit
alles durchdringen, ohne des Handelns zu bedürfen?
  7. Erzeugen und ernähren, erzeugen und nicht besitzen;
wirken und nicht behalten,
mehren und nicht beherrschen:
das ist geheimes LEBEN (2).

--------------
(1) Weiblichkeit
(2) geheime Tugend


                               
   )()(

                     
CHƯƠNG 11:  VÔ  DỤNG
                          第十一 章  :  無 用         
     I. Kinh Văn:
  
  1 .三十幅共一轂,
   當其無,有車之用。
  2. 
埏埴以為器,
   當其無,有器之用。
  3. 
鑿戶牖以為室,
   當其無,有室之用。
  4. 
故有之以為利,
   無之以為用.

    1/
Phiên âm: 
  1. Tam thập phúc, cộng nhất cốc, 
đương kì vô, hữu xa chi dụng. 
  2 Diên thực dĩ vi khí, 
đương kì vô, hữu khí chi dụng. 
  3. Tạc hộ dũ dĩ vi thất, 
đương kì vô, hữu thất chi dụng. 
  4. Cố, hữu chi dĩ vi lợi, 
vô chi dĩ vi dụng. 

 

    2/ Diễn ca 11:

  1. Ba mươi căm dụm một bầu,

 Bánh xe quay được bắt  đầu chỗ không.

  2. Đất nhồi nặn chén, bát dùng,

 Phải chừa  chỗ trông bên trong đựng đồ.

  3. Làm nhà mở cửa nhỏ, to,

 Cũng nhờ  chỗ trống ra, vô dê dàng.

  4. Có,  là  cái lợi rõ  ràng,

  Không,  là cái có  liên quan tới dùng.   

 
   
3/ Nghĩa: 
  1. Ba mươi căm bánh xe qui vào một bầu, 
nhờ chỗ trống trong bầu mà xe mới dùng được. 
  2. Nhồi đất nặn chén bát, đồ dùng nhờ chỗ trống bên trong của nó  mới dùng được. 
  3. Khoét cửa, xây  phòng nhà, nhờ chỗ trống của của chúng  mới dùng được. 
  4. Vậy,  cái “có” là  lợi ích, 
 và  cái  “không” là công dụng.
 

    II. Khái Niệm Liên Hệ: 
  1. Tính tất yếu   tồn tại cái “không” trong chuyển động 
2, 3. Quan hệ đối tướng
 giữa cái có và cái không tạo nên các giá trị thuận lợi, và hữu  dụng . 
4.
   Lợi  ích là giá trị của  cái có; hữu dụng là giá trị của cái  không .

 

        III. Các Bản Dịch Khác:

    1/ Waley - 11
  1.We put thirty spokes together and call it a wheel;
But it is on the space where there is nothing that the usefulness of the wheel depends.
  2. We turn clay to make a vessel;
But it is on the space where there is nothing that the usefulness of the vessel depends.
  3. We pierce doors and windows to make a house;
And it is on these spaces where there is nothing that the usefulness of the house depends.
  4. Therefore just as we take advantage of what is,
we should recognize the usefulness of what is not.

    2/ Julien – 11
  1. Trente rais se réunissent autour d'un moyeu.
C'est de son vide que dépend l'usage du char.
  2. On pétrit de la terre glaise pour faire des vases.
C'est de son vide que dépend l'usage des vases.
  3.On perce des portes et des fenêtres pour faire une maison.
C'est de leur vide que dépend l'usage de la maison.
  4. C'est pourquoi l'utilité vient de l'être,
l'usage naît du non-être.

3/ Wilhelm - 11
  1. Dreißig Speichen umgeben eine Nabe:
In ihrem Nichts besteht des Wagens Werk.
  2. Man höhlet Ton und bildet ihn zu Töpfen:
In ihrem Nichts besteht des Töpfe Werk.
  3. Man gräbt Türen und Fenster, damit die Kammer werde:
In ihrem Nichts besteht der Kammer Werk.
  4. Darum: Was ist, dient zum Besitz.
Was nicht ist, dient zum Werk.

 

                                    )()(

  

                      CHƯƠNG 12 : KIỂM DỤC

                          第 十 二 章 :  檢 欲

 

    I.Kinh Văn:

 

  1.五色令人目盲,

五音令人耳聾,

五味令人口爽,

  2.馳騁畋獵令人心發狂,

  3.難得之貨令人行妨。

  4.是以聖人,為腹不為目,

故去彼取此。

 

    1/ Phiên  âm:
  1. Ngũ sắc lịnh nhân mục manh
Ngũ âm lịnh nhân nhĩ lung.
Ngũ vị lịnh nhân khẩu sảng.
  2.Trì sính điền liệp lịnh nhân tâm phát cuồng.
  3.Nan đắc chi hóa, lịnh nhân hành phương.
  4. Thị dĩ thánh nhân, vị phúc bất vị mục.
Cố khứ bỉ thủ thử.

 

        2/ Diễn ca 12:

 

  1. Năm màu khiến mắt mịt mùng;

Năm thanh âm khiến lùng bùng lỗ rai.

Năm vị làm  miệng  hỏng sai.

  2. Ruổi dong săn bắn tâm hay phát cuồng.

  3.Của đồ quí hiếm trong rương,

Phát sinh  trộm cướp, bất lương hại người.

  4. Thánh nhân xử sự ở  đời,

Vì  trong tâm, chẳng vì  ngoài giác quan.

 

  3/ Nghĩa:
  1.Năm màu sắc khiến người mờ mắt;
Năm âm thanh khiến người ù tai;
Năm vị khiến
   miệng  lưỡi sai quấy;
  2.Ruổi dong săn bắn khiến lòng người cuồng loạn;
  3.Của cải quí hiếm khiến người
làm điều ác hại.
  4. Do vậy thánh nhân, vì
trong  tâm không vì cảm giác bên ngoài .
Cho nên  bỏ cái kia (bên ngoài)  mà lấy cái này(bên trong).

     II. Khái Niệm Liên Hệ
  1.
Sáu nội căn: mắt,  tai, mũi, lưỡi, thân, ý là sáu cửa vào ra của sáu ngoại cảnh: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp để tạo thành sáu thức phải  qua sự thanh lọc, kiểm dục  của nội tâm, nếu không chúng sẽ trở thành sáu tên giặc phá hoại con người.

   2.  Ham vui  thú dê sinh  tức giận, tức  giận dễ sinh cuồng loạn.  Săn bắn là giết hại sự sống của  để thõa mãn  thú vui cho nên hậu quả là ý loạn tâm cuồng.
  3. Đồ ăn mật mỡ qui tụ  ruồi nhặng dễ gây ngộ độc; truy tìm tích chứa của quí hiếm dễ sinh trộm cướp làm hại thân tâm. Con người là động vật đặc biệt có công cụ ngoại thân
, kể cả tài sản hữu dụng là để  giúp   bảo vệ giá trị nội thân  và làm chủ các chủng lại khác, chứ không phải đem thân phục vụ cho công cụ.
  4. Người khôn ngoan  chủ ý  tâm, không chạy theo  
cảm  giác bên ngoài,bỏ tham dục hứa hẹn đằng xa mà sống với  cái cụ thể bây giờ và ở đây.
 
    III. Các Bản Dịch Khác:

    1/ Waley -12
  1. The fives colours confuse the eye,
The fives sounds dull the ear,
The five tastes spoil the palate.
  2. Excess of hunting and chasing 

Makes minds go mad.
  3. Products that are hard to get
Impede their owner's movements.
  4.Therefore the Sage
Considers the belly not the eye.
Truly, “he rejects that but takes this”.

     2/ Julien -12:
  1. Les cinq couleurs émoussent la vue de l'homme.
Les cinq notes (de musique) émoussent l'ouïe de l'homme.
Les cinq saveurs émoussent le goût de l'homme.
  2. Les courses violentes, l'exercice de la chasse égarent le cœur de l'homme.
  3. Les biens d'une acquisition difficile poussent l'homme à des actes qui lui nuisent.
  4. De là vient que le saint homme s'occupe de son intérieur et ne s'occupe pas de ses yeux.
C'est pourquoi il renonce à ceci (1) et adopte cela (2).
------------
(1)  cela

(2) ceci

    3/ Wilhelm -12 :

1. Die fünferlei Farben machen der Menschen Augen blind.
Die fünferlei Töne machen der Menschen Ohren taub.
Die fünferlei Würzen machen der Menschen Gaumen schal
Rennen und Jagen machen der Menschen Herzen toll.
Seltene Güter machen der Menschen Wandel wirr.
Darum wirkt der Berufene für den Leib und nicht fürs Auge.
Er entfernt das andere und nimmt dieses.

 

                ( Xem tiếp Kỳ 2 )

 

 Tháng Chạp, Giáp Thìn - 2025
                         Đàm Khánh Hỷ,

                                                            

 

 

Tài Liệu Tham Khảo:
 
    1. Thu Giang Nguyễn Duy Cần (dg), Đạo Đức Kinh, http://www.alibook.vn/ebook//dao-duc-kinh-thu-giang-nguyen-duy-can.148755.html
  

    2. Bài Viết Thảo Luận (không đề tên), Đạo Đức Kinh, http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_kinh    

   3. Lê Hiếu (dg), Đạo Đức Kinh-Lão Tử, http://www.wattpad.com/78715-%C4%91%E1%BA%A1o-%C4%91%E1%BB%A9c-kinh-l%C3%A3o-t%E1%BB%AD-phi%C3%AAn-%C3%A2m-v%C3%A0-b%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-l%C3%AA?p=14#!p=15

   4.Nguyễn Hiến Lê (dg), Đạo Đức Kinh, http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nvn1n2n4nqn31n343tq83a3q3m3237nmn#phandau

   5. Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ (dg),Đạo Đức Kinh , http://nhantu.net/TonGiao/DaoDucKinh/DaoDucKinh.htm

   6. Wilhem et al. (trans.), 道 德 經 Dao De Jing, http://wengu.tartarie.com/wg/wengu.php?l=Daodejing&no=2.
7. Wikipedia (tđ), Đạo Đức Kinh, http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_kinh

                                 =//=


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét