Thượng tĩnh hạ động : Thái
Đọc Lại
ĐẠO ĐỨC KINH
Kỳ 1
Chương 1 –
12
----------
Mở Đầu.
Tâm lý, đạo
đức, xã hội là các điều kiện không thể thiếu để con người sống có hạnh phúc.
Tâm lý được khoa học nghiên cứu áp dụng trong nhiều lĩnh vực, nhất là giáo dục,
y học,và quản lý nhân sự. Xã hội đi đôi với kinh tế chính trị cũng được nghiên
cứu áp dụng , và rất được chú trọng trong các hoạt động tổ chức và
quản trị con người thuộc chính phủ hoặc phi chính phủ. Còn đạo đức thì sao?
Phần lớn người ta giao việc này cho gia đình và các tôn giáo. Gia đình tuy là
tế bào sống của xã hội. nó lại nặng về luân lý và phong tục,
tập quán hơn là giá trị đạo đức phổ quát, và nó cũng có thể bị bại liệt do độc tố di
truyền, hoặc hoàn cảnh xã hội. Tôn giáo lại nặng về hứa hẹn hạnh phúc ở đời sau hơn là hiện tại.
Đạo đức là một nhu cầu căn bản như nhu cầu cơm ăn, áo mặc, nhà ở, ..để
con người sống hạnh phức hằng ngày. Nhưng, khoa học chỉ đáp ứng các nhu cầu về vật chất; chính trị , xã hội thì thay nó bằng
luật pháp, trừng phạt là
cấp thấp đạo đức ; các tôn giáo
thì chỉ hứa hẹn ở ngày mai và nơi khác. Làm việc gì người ta cũng yêu cầu phải có đạo đức, nhưng giúp cho một
người có đạo đức thì khó ai làm đươc. Vậy phải chăng khi sinh ra thì con người
đã có sẵn tiềm năng nguồn mạch của đạo đức ?
Ngày nay khoa học đã can
thiệp quá sâu vào thiên nhiên, phúc lợi do khoa học đem lại thì tự con người có
thể hưởng hết, nhưng tai hại do khoa học gây ra thì tự con người không thể chữa
lành được. Trước các vấn đề nan giải như vậy, chúng ta thử đọc lại Đạo Đức Kinh
là một quyển sách ngắn gọn đã có trên 2000 năm, chỉ cho con
người phải sống như thế nào để thực sự có hạnh phúc.
Đạo Đức Kinh là quyển sách
mỏng do Lão Tử (thế
kỷ 6 TCN) viết ra. Tương truyền ông không thích thế sự, cưỡi trâu đi ở ẩn. Đi
đến Hàm Cốc gặp quan giữ ải là Doãn Hỷ nài xin viết một bộ sách rồi hãy đi .
Lão Tử ở lại cửa Hàm Cốc viết ra "Đạo Đức Kinh", dặn Doãn Hỷ cứ tu
theo đó thì đắc đạo. Đó là quyển sách duy nhất mà Lão Tử đã để lại cho đời.
Đạo Đức Kinh gồm 81 chương với khoảng 5000 chữ Hán, chia làm 2
phần:
a) Thượng Kinh: 37 chương,
nói về nội dung ý nghĩa của Đạo.
b) Hạ Kinh: 44 chương, nói
về nội dung ý nghĩa của Đức.
Ngày nay Đạo Đức Kinh được
dịch ra nhiều thứ tiếng và phổ biến trên thế giới. Trong đó phần lớn chú trọng
phát huy về tư tưởng siêu hình của Lão tử, về việc áp dụng thực hành sống có
đạo đức để đắc đạo thành Tiên hầu như chỉ thấy ở các tôn giáo tu Tiên vùng Á
Đông.
Sưu tập này sẽ đối chiếu các bản dịch và chọn lựa
sao cho ngắn gọn gần với nguyên văn để người đọc dễ thấy các vấn đề mà kinh văn
muốn nêu ra. Vì vậy, sưu tập sẽ không có phần bình giảng riêng,
nhưng chỉ nêu ra các khái niệm liên hệ. Một chuyện được nhiều người nói đến thì
câu chuyện trở thành quan trọng hơn người nói ; một người phải nói nhiều chuyện
khác nhau thì người đó trở thành quan trọng hơn câu chuyện. Các vị ở ẩn thường
dùng cách trước để người ta không chú ý tới mình mà được thong dong lánh đời.
Các vị nhập thế thường dùng cách sau để sống cùng mọi người. Đó là chỗ khác
nhau của người xuất thế, và người nhập thế. Dù là xuất thế hay nhập thế thì con
người vẫn là điều quan trọng hơn chuyện người đó nói ra.
Trường hợp thứ nhất, nhiều người nói đến đạo đức, và dẫu cho
chỉ có một quyển Đạo Đức Kinh, nhưng chính Lão Tử mới là quan trọng hơn Đạo Đức
Kinh.Trường hợp thứ hai, Khổng Tử sống với mọi người và giảng dạy rất
nhiều điều, dù có lúc còn phải hỏi người khác mới biết đường đi, nhưng
không phải vì thế mà đời sau không
còn có người tôn kính ông là “Vạn thế sư biểu”. Phật Thích
Ca 49 năm truyền dạy Diệu pháp trong nhiều cõi, cuối cùng lại nói: “Xem như từ
trước tới nay ta chẳng hề nói điều gì!”!
Cũng không
phải vì thế mà ngày nay trong Tam bảo Phật không đứng trước
Pháp.
Sưu khảo sẽ nêu lên nhiều bản dịch bằng các thứ tiếng khác nhau,
không có phần bình giảng của mỗi dịch giả. Các cước chú bên dười là của của
người sưu tập.Và sau phần dịch nghĩa là các khái niệm gợi ý để người đọc rộng đường suy gẫm.Trong khả năng hạn hẹp,
không muốn nói hiểu được Đạo Đức Kinh hay tư tưởng Lão Tử, người sưu tập chỉ
muốn nhắc lại những gì Lão Tử đã nói từ lâu, xem có gì còn cần cho việc thăng
tiến các giá trị con người và xã hội hiện tại mà thôi . Trong chiều hướng đó, người viết cảm ơn các tác giả có tài liệu ghi ở phần tham khảo, và rất mong đón nhận sự góp ý của người đọc giúp hoàn thiện
tập sưu
khảo này.
)()(
Lão Tử
ĐẠO ĐỨC KINH
Thượng Kinh – Đạo Kinh
道 德 經
上 經 ● 道 經
Chương 1 : THỂ ĐẠO (1)
第 一章 : 體 道
I. Kinh Văn :
1.道 可 道,非 常 道;
名 可 名,非 常 名。
2. 無 名 天 地 之 始;
有 名 萬 物 之 母。
3. 故 常 無 欲 以 觀 其 妙;
常 有 欲 以 觀 其 徼。
4. 此 兩 者 同 出 而 異 名;
同 謂 之 玄。
5.玄 之 又 玄,
眾 妙 之 門。
1/ Phiên âm:
1.“ Đạo khả đạo phi
thường đạo ;
Danh khả danh phi thường danh.
2. Vô danh thiên địa chi thủy ;
Hữu danh vạn vật chi mẫu.
3.Cố thường vô dục dĩ quán kì diệu;
Thường hữu dục dĩ quán kì kiếu.
4.Thử lưỡng giả, đồng xuất nhi dị danh;
Đồng vị chi huyền.
5. Huyền chi hựu huyền,
Chúng diệu chi môn.”
2/ Diễn ca 1:
1. Đạo nói
là đạo vô thường,
Tên mà gọi
được tên luôn đổi dời.
2. Không tên
nguồn cội đất trời;
Có tên
là mẹ
muôn loài tạo sinh .
3. Không
tham, giác tánh huyền linh,
Có tham,
chỉ biết tướng hình giới biên.
4. Có, không đồng vị diệu huyền
Tuy cùng
nguồn xuất mà tên chẳng đồng
5. Huyền vi có có, không không
Đó
là cửa của hiệp thông diệu huyền.
3/ Nghĩa:
1. Đạo mà giảng nói ra được không phải là đạo thường hằng;
Tên mà gọi lên được không phải là tên vĩnh viễn.
2. Không tên là nguồn gốc của trời đất;
Có tên là mẹ muôn vật được sinh ra.
3. Cho nên, thường rời bỏ tham
dục để thấu suốt điều
vi diệu;
Thường có tham dục là chỉ để biết
những cái hữu hạn.
4. Hai cái đó từ một nguồn mà ra, nhưng tên gọi khác nhau;
Cả hai đều là huyền diệu.
5. Huyền diệu của huyền diệu,
Là cửa của mọi sự kỳ diệu.
II. Khái Niệm
Liên Hệ:
1. Khái niệm về thường và vô thường,
2. Căn nguyên vũ trụ và sự sinh thành vận hữu qua danh xưng hay tên
gọi. Trong Sáng Thế Ký của Môi-se, tại sao Thượng Đế tạo ra muôn vật không đặt tên cho chúng mà lại
bảo Adam đặt tên? Ý nghĩa nâng cấp từ cụ thể cá biệt đến trừu
tượng phổ quát qua việc đặt tên cho các tạo vật .
3. Tri thức trong dục giớ là tướng biết hữu hạn..
Linh tri giác tánh vô dục , vô cầu là tánh biết vô hạn.
4. Huyền diệu của hữu hạn và vô hạn.
5. Huyền diệu hiệp thông của có và không.
III. Các
Bản Dịch Khác:
Lau
1:
1.The way that can
be spoken of is not the constant way;
The name that can be named is not the constant name.
2.The nameless was the beginning
of heaven and earth;
The named was the mother of the myriad creatures.
3.Hence always rid yourself of desires in order to observe its secrets;
But always allow yourself to have desires in order to observe its
manifestations.
4.These two are the same, but diverge in name as they issue forth.
Being the same they are called mysteries,
5. Mystery upon mystery -
The gateway of the manifold secrets.
----------------------
(1) Tên các chương theo Hà Thượng Công.
Julien 1
1. La voie qui peut
être exprimée par la parole n'est pas la Voie éternelle ;
Le nom qui peut être nommé n'est pas le Nom éternel.
2. (L'être) sans nom (1) est l'origine du ciel et de la terre ;
Avec un nom (2), il est la mère de toutes choses.
3. C'est pourquoi, lorsqu'on est constamment exempt de passions,
on voit son essence spirituelle (3) ;
Lorsqu'on a constamment des passions, on le voit sous une forme
bornée.
4.Ces deux choses ont une même origine et reçoivent des noms différents.
On les appelle toutes deux profondes (4).
5. Elles sont profondes (4), doublement profondes (4).
C'est la porte de toutes les choses spirituelles (3).
------
1) Le Non-Être,
(2) L’Être
(3) Secrète
((4) Mystère
--------------
Wilhelm 1
1.Der SINN (1), der sich aussprechen läßt,ist nicht des ewige SINN (1).
Der Name, der sich nennen läßt,ist nicht der ewige Name.
2. Nichtsein nenne ich den Anfang von Himmel und Erde,
Sein nenne ich die Mutter der Einzelwesen.
3. Darum führt die Richtung auf das Nichtsein zum Schauen des
wunderbaren Wesens;
Die Richtung auf das Sein zum Schauen der räumlichen
Begrenztheiten.
4. Beides ist eins dem Ursprung nach und nur verschieden durch den
Namen.
In seiner Einheit heißt es das Geheimnis.
5. Des Geheimnisses noch tieferes Geheimnis
ist das Tor, durch das alle Wunder hervortreten.
--------------
(1) Weg
)()(
Chương 2: DƯỠNG THÂN
第 二章 : 養 身
I
Kinh Văn:
1.天下皆知美之為美,斯惡已;
皆知善之為善,斯不善已。
2.故 有 無 相 生,難 易 相 成,
長 短 相 形,高 下 相 傾,
音 聲 相 和,前 後 相 隨。
3.是以聖人處無為之事,
行 不 言 之 教。
4.萬 物 作 焉 而 不 辭。
生 而 不 有,為 而 不 恃.
5. 功 成 而 弗 居。
夫, 唯 弗 居,是 以 不 去。
1/ Phiên âm:
1.” Thiên hạ giai tri mĩ chi vi mĩ, tư ác dĩ,
Giai tri thiện chi vi thiện, tư bất thiện dĩ.
2. Cố hữu vô tương sinh, nan dị tương thành,
Trường đoản tương hình, cao hạ tương khuynh,
Âm thanh tương hoà, tiền hậu tương tuỳ.
3.Thị dĩ thánh nhân xử vô vi chi sự,
Hành bất ngôn chi giáo.
4.Vạn vật tác yên nhi bất từ,
Sinh nhi bất hữu, vi nhi bất thị,
5. Công thành nhi phất cư.
Phù duy phất cư, thị dĩ bất khứ. “
2./ Diễn Ca 2:
1. Đẹp sanh
thời xấu cũng sanh,
Đã biết điều lành, điều dữ nhận ra.
2. Có, không nương tụa lại qua,
Việc dễ có trước, sau ra khó
dần,
Nơi
xa khởi tự chỗ gần,
Khuynh
nghiêng xuống thấp, đứng dần lên cao,
Thanh
cùng âm quyện hòa
nhau,
Trước
sau, sau trước theo mau chẳng rời.
Thánh
nhân xử sự ở đời,
Vô
vi giáo huấn, không lời giảng rao,
4. Vật
nên chẳng dự xen vào,
Sinh
ra mà chẳng lấy vào làm riêng,
Làm
nên không cậy ưu tiên,
5.Thành
công cũng chẳng đòi quyền có công.
Bỡi
không chấp giữ bên trong ,
Cho
nên vạn sự ngoài không mất gì !
3/ Nghĩa:
1. Người ta đều cho cái đẹp là đẹp, từ đó mà có cái xấu,
Ai cũng cho điều thiện là thiện, từ đó mà có cái ác.
2. Cho nên, có và không sinh lẫn nhau, dễ và khó tạo nên nhau,
Dài và ngắn hiện rõ nhau, cao và thấp dựa vào nhau,
Tiếng và giọng hòa nhau, trước và sau theo nhau.
3.Do đó, thánh nhân xử sự theo cách vô vi,
Dạy dỗ mà không nói.
4.Để cho vật nên mà không can dự,
Nuôi chúng lớn mà không chiếm lấy, làm nên mà không ỷ lại,
5.Thành công mà không bám giữ .
Ôi, chỉ không bám giữ mới không bị mất.
II. Khai Niệm
Liên Hệ:
1. Các giá trị thiện ác, xấu tốt
tồn tại theo quan hệ đối đãi.
2. Hiện tướng của các thực thể xuất hiện theo đối đãi từng cặp,
3,4. Cách ứng xử vô ngã vị của Thánh nhân đối với sự vật
5. Hành động xả ly để vươt qua nên không bị đoạn diệt.
II. Các bản dịch khác
Waley 2
1.It is because every one under Heaven recognizes beauty as beauty,
that the idea of ugliness exists.
And equally if every one recognized virtue as virtue, this would merely create
fresh conceptions of wickedness.
2.For truly, Being and Not-Being grow out of one another;
Difficult and easy complete one another.
Long and short test one another;
High and low determine one another;
Pitch and mode give harmony to one another.
Front and back give sequence to one another.
3.Therefore the Sage relies on actionless activity,
Carries on wordless teaching,
4.But the myriad creatures are worked upon by him; he does not disown
them.
He rears them, but does not lay claim to them, controls them, but does not lean
upon them,
5.Achieves his aim, but does not call attention to what he does;
And for the very reason that he does not call attention to what he does
He is not ejected from fruition of what he has done
Julien 2
1.Dans le monde,
lorsque tous les hommes ont su apprécier la beauté (morale),
alors la laideur (du
vice) a paru,
Lorsque tous les hommes ont su apprécier le bien, alors le mal a paru.
2.C'est pourquoi l'être et le non-être naissent l'un de l'autre.
Le difficile et le facile se produisent mutuellement.
Le long et le court se donnent mutuellement leur forme.
Le haut et le bas montrent mutuellement leur inégalité.
Les tons et la voix s'accordent mutuellement.
L'antériorité et la postériorité sont la conséquence l'une de l'autre.
3.De là vient que le saint homme fait son occupation du non-agir.
Il fait consister ses instructions dans le silence.
4.Alors tous les êtres se mettent en mouvement, et il ne leur refuse
rien.
Il les produit et ne se les approprie pas.
5.Il les perfectionne et ne compte pas sur eux.
Ses mérites étant accomplis, il ne s'y attache pas.
Il ne s'attache pas à ses mérites ; c'est pourquoi ils ne le quittent point.
Wilhelm 2:
1.Wenn auf
Erden alle das Schöne als schön erkenne, so ist dadurch schon das Häßliche
gesetzt,
Wenn auf Erden alle das Gute als gut erkennen, so ist dadurch schon das
Nichtgute gesetzt.
2.Denn Sein und Nichtsein erzeugen einander,
Schwer und Leicht vollenden einander,
Lang und Kurz gestalten einander,
Hoch und Tiefverkehren einander,
Stimme und Ton sich vermählen einander,
Vorher und Nachher folgen einander.
3.Also auch der Berufene (1) er verweilt im Wirken ohne Handeln.
Er übt Belehrung ohne Reden.
4.AlIe Wesen treten hervor, und er verweigert sich ihnen nicht.
Er erzeugt und besitzt nicht.
5.Er wirkt und behält nicht.
Ist das Werk
vollbracht,so verharrt er nicht dabei,
Und eben weil er
nicht verharrt, bleibt er nicht verlassen.
---------------
(1) Saint
)()(
CHƯƠNG 3 : AN DÂN
第 三章 : 安 民
I. Kinh Văn:
1.不 尚 賢, 使 民 不 爭;
不 貴 難 得 之 貨,使 民 不 為 盜;
不 見 可 欲,使 民 心 不 亂。
2.是 以 聖 人 之 治,虛 其 心,
實 其 腹,弱 其 志,強 其 骨.
3.常 使 民 無 知、無 欲,
使 夫 智 者 不 敢 為 也。
4.為 無 為,則 無 不 治。
1/
Phiên âm:
1.“Bất thượng hiền,
sử dân bất tranh;
Bất quý nan đắc chi hoá, sử dân bất vi đạo;
Bất kiến khả dục , sử dân tâm bất loạn.
2.Thị dĩ thánh nhân chi trị : hư kì tâm ,
Thực kì phúc , nhược kì chí , cường kì cốt .
3. Thường sử dân vô tri, vô dục ,
Sử phù trí giả bất cảm vi dã.
4.Vi vô vi tắc vô bất trị.
2/ Diên ca 3
1. Hiền
tài không được nêu cao,
Khiến dân chẳng muốn đua nhau tranh hùng.
Của đồ quí hiếm không dùng,
Khiến cho trộm cắp, săn lùng tự tan.
Không cho thấy vật gợi tham,
Để lòng dân chẳng bất an điên cuồng
2. Cho nên thánh trị theo đường:
Trống tâm, no bụng, xương
cương, chí mềm.
3.Dạy dân khôntg biết, không ham,
Để phường
xảo ngụy chẳng làm được chi.
4 Làm theo đường lối vô vi,
Tất
chẳng có gì không được trị an.
3/ Nghĩa
1.Không
trọng hiền tài, khiến cho dân không
chia rẽ tranh giành.
Không phô bày cái gợi lòng ham muốn, khiến cho lòng dân không rối loạn.
Không quý của khó được, khiến cho dân không sanh trộm cướp;
2.Cho nên, chính trị của thánh nhân là làm cho dân: Tâm thì rổng rang,
Bụng thì no, ý chí thì nhu thuận, xương cốt thì cứng mạnh.
3.Thường khiến dân không ưa biết, không ham muố
Khiến cho bọn xảo ngụy không làm được gì.
4.Theo cách vô vi ắt mọi việc đều
được trị an.
II. Khái
Niệm Liên Hệ:
1. Tiêu trừ các nguyên nhân gây ra tranh
giành
chia rẽ, trộm cướp rối loạn trong dân, thay vì để xảy ra lỗi rồi phạt dân.
2.
Tính thực dụng của chính sách vô vi
3. Vô niệm,vô dục, vô cầu để tránh bị lừa phỉnh, cám dỗ
4. Kết quả trị an của chánh sách vô vi.
III. Các Bản Dịch Khác:
Lau 3
1.Not to honor men of worth, will keep the people from contention;
Not to value goods which are hard to come by, will keep them from theft;
Not to display what is desirable, will keep them from being unsettledof mind.
2.Therefore in governing the people, the sage empties their minds,
But fills their bellies, weakens their wills, but strengthens their bones.
3.He always keeps them innocent of knowledge, and free from desire,
And ensures that the clever never dare to act.
4.Do that which consists in taking no action, and order will prevail.
Julien 3
1.En n'exaltant pas les sages, on empêche le peuple de se disputer ;
En ne prisant pas les biens d'une acquisition difficile, on empêche le peuple
de se livrer au vol.
En ne regardant point des objets propres à exciter des désirs, on empêche que
le cœur du peuple ne se trouble.
2.C'est pourquoi, lorsque le saint homme gouverne, il vide son cœur, il
remplit son ventre (son intérieur), il affaiblit sa volonté, et
il fortifie ses os.
3.Il s'étudie constamment à rendre le peuple ignorant et exempt de
désirs.
Il fait en sorte que ceux qui ont du savoir n'osent pas agir.
4.Il pratique le non-agir, et alors il n'y a rien qui ne soit bien
gouverné.
Wilhelm 3:
1.Die Tüchtigen(1) nicht bevorzugen,so macht man, daß das Volk nicht
streit.
Kostbarkeiten nicht schätzen,so macht man, daß das Volk nicht stiehlt.
Nichts Begehrenswertes zeigen,so macht man, daß des Volkes Herz nicht wirr
wird.
2.Darum regiert der Berufene(2) also:
Er leert ihre Herzen, und füllt ihren Leib,
Er schwächt ihren Willen, und stärkt ihre Knochen.
3.Und macht, daß das Volk ohne Wissen, und ohne Wunsche bleibt,
Und sorgt dafür,daß jene Wissenden nicht zu handeln wagen.
4.Er macht das Nichtmachen, so kommt alles in Ordnung.
--------
(1) tugendhafter Mensch
(2) der heilige Mann
)()(
CHƯƠNG 4: VÔ NGUYÊN
第 四 章 :
無 源
I. Kinh Văn:
1.道 沖 而 用 之 或 不 盈;
淵 兮 似 萬 物 之 宗。
2. 挫 其 銳
解 其 紛,
和 其 光,
同 其 塵,
3.湛 兮 似 或存。
4.吾 不 知 誰之子,
象 帝 之 先。
1/ Phiên âm:
1.Đạo xung nhi dụng chi hoặc bất doanh ;
Uyên hề tự vạn vật chi tôn .
2.Toả kì nhuệ ,
Giải kì phân ,
Hoà kì quang ,
Đồng kì trần.
3 .Trạm
hề tự hoặc tồn .
4.Ngô bất tri thuỳ chi tử ,
Tượng đế chi tiên.
2/ Diễn ca 4:
1. Đạo không mà dụng chẳng cùng, Sâu như vực thẳm, tổ tổng
muôn loài.
2. Đạo làm bén
nhọn nhụt phai,
Giải trừ nhiễu loạn phân ngoài
chia trong. Đạo hòa sự sáng khai
thông, Đồng cùng cát
bụi mênh mông đát trời
3. Trong thanh
như vẫn còn hoai !
4. Từ đâu
chẳng rõ, con ai chẳng tường, Như
là trước cả Thiên vương!
3/ Nghĩa:
1.Đạo trống mà dùng nó như không cùng,
Nó như vực thẳm, như tổ tông của muôn vật.
2.Nó giảm sự bén nhọn ,
Giải trừ phân chia đa tạp, Hòa cùng ánh sáng,
Đồng cùng cát bụi .
3 Nhưng thanh trong của nó như còn mãi.
4.Ta không biết nó là con ai;
Hình như nó có trước Thiên đế.
--------
II.
Khái Niệm Liên Hệ:
1. Thể của Đạo tánh không, dụng của Đạo vô cùng, là căn nguyên
vạn vật.
2. Tính không phân biệt của Đạo,
3. Đạo thanh tịnh và thường hằng,
4. Đạo vượt quá thời gian.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley- 4.
1.The Way is like an empty vessel that yet may be drawn from
without ever needing to be filled.
It is bottomless; the very progenitor of all things in the world.
2.In it all sharpness is blunted,
All tangles untied,
All glare tempered,
All dust soothed.
3.It is like a deep pool that never dries.
4.Was it too the child of something else? We cannot tell.
But as a substanceless image it existed before the Ancestor(1)
--------
(1) God
-------------
2/ Julien- 4.
1.Le Tao est vide ; si l'on en fait usage, il paraît inépuisable.
Ô qu'il est profond ! Il semble le patriarche de tous les êtres.
2.Il émousse sa subtilité,
il se dégage de tous liens,
il tempère sa splendeur,
il s'assimile à la poussière.
3.Ô qu'il est pur ! Il semble subsister éternellement.
4.J'ignore de qui il est fils ;
il semble avoir précédé le maître du ciel (1).
--------
(1) Dieu
------------------
3/ Wilhelm-4
1.Der SINN(1) ist immer strömend.
Aber es läuft in seinem Wirken doch nie über.
Ein Abgrund ist er, wie der Ahn aller Dinge.
2.Er mildert ihre Schärfe.
Er löst ihre Wirrsale.
Er mäßigt ihren Glanz.
Er vereinigt sich mit ihrem Staub.
3.Tief ist er und doch wie wirklich.
4.Ich weiß nicht, wessen Sohn er ist.
Er scheint früher zu sein als Gott.
--------
(1) Tao oder der Weg
-------------------
)()
Chương 5 : HƯ
DỤNG
第 五 章 : 虛 用
I.Kinh Văn:
1.天 地 不 仁,
以 萬 物 為 芻 狗。
2. 聖 人 不 仁,
以 百 姓 為 芻 狗。
3. 天 地 之 間,
其 猶 橐 籥 乎?
虛 而 不 屈,動 而 愈 出.
4.多 言 數 窮,
不如守中。
1/ Phiên âm:
1. Thiên địa bất nhân,
dĩ vạn vật vi sô cẩu.
2.Thánh nhân bất nhân,
dĩ bách tính vi sô cẩu.
3. Thiên địa chi gian,
kỳ do thác thược hồ?
Hư nhi bất khuất,động chi dũ xuất.
4. Đa ngôn số cùng,
bất như thủ trung.
2/ Diễn ca 5:
1. Đất trời như thể bất nhân,
Coi xem muôn vật ngang tầm chó rơm
2. Thánh
hiền như
thể bất nhân,
Coi xem trăm họ ngang tầm chó rơm.
3. Đất trời như ống bễ bơm ?
Trong không mà có, càng
bơm ra nhiều.
4. Lắm lời nói chẳng bao nhiêu,
Chẳng bằng giữ Đạo sớm
chiều trong tâm.
3/ Nghĩa:
1. Trời đất bất nhân,
coi vạn vật như chó rơm (1);
2. Thánh nhân bất nhân,
coi trăm họ như chó rơm.
3. Khoảng giữa trời đất giống như ống bễ hay sao ?
Trống không mà không hết, càng động hơi càng ra nhiều.
4. Nói nhiều càng không cùng,
Chẳng bằng giữ Đạo trong tâm .
----------
(1) Ngày xưa, khi cúng tế người Tàu dùng rơm đan hình con chó. Chưa tế
lễ thì phủ trên mình nó những đồ trân bảo để cầu phúc lợi, cúng tế xong vứt con chó rơm ra đường ai dẫm đạp lên cũng được.
----------------
II. Khái
Niệm Liên Hệ:
1. Trời đất nắng mưa
không vì theo ý người hay vật nào.Tính năng của vật theo đà đưa nó đến những hậu quả nhất
định.
2. Thánh không can thiệp vào nghiệp lực của người nào. Tập tính của mỗi người
theo đà của nó đưa người đó đến những hậu quả nhất định .
3. Chỗ ích lợi là chỗ có, chỗ hữu dụng là chỗ không.
4. Ngôn ngữ là qui ước nên hữu hạn; Đạo không qui ước nên vô hạn.
Cái hữu hạn không thể dáp ứng cho cáu vô hạn.
II. Các Bản Dịch Khác:
1/ Lau-5
1.Heaven and earth are ruthless,
and treat the myriad creatures as strawdogs;
2.The sage is ruthless,
and treats the people as straw dogs.
3.Is not the space between heaven and earth like a bellows?
It is empty without being exhausted:
The more it works the more comes out.
4.Much speech leads inevitably to silence.
Better to hold fast to the void.
2/ Julien-5
1.Le ciel et la terre n'ont point d'affection particulière.
Ils regardent toutes les créatures comme le chien2 de paille (du sacrifice).
2.Le saint homme n'a point d'affection particulière ;
il regarde tout le peuple comme le chien de paille (du sacrifice).
3. L'être qui est entre le ciel et la terre ressemble à un soufflet de
forge
qui est vide et ne s'épuise point, que l'on met en mouvement et qui produit de
plus en plus (du vent).
4. Celui qui parle beaucoup (du Tao) est souvent réduit au silence.
Il vaut mieux observer le milieu.
3/ Wilhelm-5
1.Himmel und Erde sind nicht gütig,
Ihnen sind die Menschen wie stroherne Opferhunde.
2. Der Berufene ist nicht gütig.
Ihm sind die Menschen wie stroherne Opferhunde.
3.Der Zwischenraum zwischen Himmel und Erde ist wie eine Flöte,
leer und fällt doch nicht zusammen; bewegt kommt immer mehr daraus hervor.
4. Aber viele Worte erschöpfen sich daran.
Besser ist es, das Innere zu bewahren.
)()(
CHƯƠNG 6 : THÀNH TƯỢNG
第 六 章 : 成 象
I. Kinh Văn:
1.谷 神 不 死
是 謂 玄 牝。
2.玄 牝 之 門
是 謂 天 地 根。
3. 綿 綿 若 存,
用 之 不 勤。
1/ Phiên âm:
1. Cốc thần bất tử
thị vị Huyền tẫn.
2. Huyền tẫn chi môn
thị vị thiên địa căn.
3. Miên miên nhược tồn,
Dụng chi bất cần.
2/ Diễn
ca 6:
1. Linh Thần hang trống hằng
thường
Đó
là Huyền Tẫn . âm dương vẹn tròn.
2. Cửa
Huyền trời đất cội nguồn.
3. Dùng
không nhọc sức, vẫn còn y nguyên.
3/ Nghĩa:
1.Thần Hang không chết
gọi là Nữ Huyền .
2.Cửa Nữ Huyền
là gốc của trời đất.
3. Dằng dặc như còn mãi,
Dùng hoài không mệt sức .
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1/ Chỗ
trống trong hang chỉ cho tánh Không của Đạo
Đó là huyền nhiệm.
2/
Huyền nhiệm là gốc của trời đất,
3/ Thể
của Đạo là Không, nên trường tồn ; dụng của đạo vô tướng, nên vô
hạn.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Lau-6
1.The spirit of the valley never dies.
This is called the mysterious female.
2.The gateway of the mysterious female
Is called the root of heaven and earth.
3. Dimly visible, it seems as if it were
there,
Yet use will never drain it.
2/ Julien-6
1.L'esprit de la vallée3 ne meurt pas
;
on l'appelle la femelle mystérieuse.
2. La porte de la femelle mystérieuse
s'appelle la racine du ciel et de la terre.
3. Il est éternel et semble exister
(matériellement).
Si l'on en fait usage, on n'éprouve aucune
fatigue.
3/ Wilhelm-6
1. Der Geist des Tals stirbt nicht,
das heißt das dunkle Weib.
2. Das Tor des dunklen Weibs,
das heißt die Wurzel von Himmel und Erde.
3. Ununterbrochen wie beharrend
wirkt es ohne Mühe.
)()(
CHƯƠNG 7 :
THAO QUANG
第七章 : 韜 光
I. Kinh Văn:
1. 天長地久。
天地所以能長且久者,
以其不自生,
故能長生。
2.是以聖人後其身而身先,
外其身而身存。
3.非以其無私邪 ?
故能成其私。
1/ Phiên âm:
1.Thiên trường địa
cửu.
Thiên địa sở dĩ năng trường thả cửu giả,
dĩ kì bất tự sinh,
cố năng trường sinh.
2.Thị dĩ thánh nhân hậu kì thân nhi thân tiên,
ngoại kì thân nhi thân tồn.
3.Phi dĩ kì vô tư da ?
cố năng thành kì tư.
2/ Diễn ca 7:
1. Đát Trời mãi mãi còn nguyên,
Do Trời Đất chẳng sống riêng cho mình.
2. Cho nên thánh trí khai minh:
Lui thân là tiến, lánh mình là yên.
3. Phải chăng rời bỏ cái riêng,
Cho nên nó lại
còn nguyên của mình ?
3/ Nghĩa:
1.Trời đất lâu dài.
Sở dĩ trời đất có thể lâu dài được,
Là do không
sống riêng cho mình,
cho nên , mới trường sinh.
2. Vì vậy, thánh nhân lui thân mình ra sau mà thân lại ở trước, đặt thân mình ra ngoài mà thân mới
còn được.
3. Phải chăng, thánh nhân không vì riêng tư,
cho nên được cái tư riêng?
II.
Khái niệm liên hệ:
1. Thường hằng và ngã vị không hiện hữu đồng thời.
2. Giá trị thực thể không lệ thuộc vị trí tương đối của không
gian.
3. Khái niệm Sở hữu dựa trên quan niệm người là tinh thần nhập thể và
nhập thế : “Tôi là Cái -Của -Tôi”. Cái
Tôi không ở trong Tôi nó đã hội nhập vào thân xác và thế giới.
III. Các bản dịch khác:
1/ Lau-7
1.Heaven and earth are enduring.
The reason why heaven and earth can be enduring is
that they do not give themselves life.
Hence they are able to be long-lived.
2.Therefore the sage puts his person last and it comes first,
Treats it as extraneous to himself and it is preserved.
3. Is it not because he is without thought of self
that he is able to accomplishhis private ends?
2/ Julien-7 :
1.Le ciel et la terre ont une durée éternelle.
S'ils peuvent avoir une durée éternelle,
c'est parce qu'ils ne vivent pas pour eux seuls.
C'est pourquoi ils peuvent avoir une durée éternelle.
2. De là vient que le saint homme se met après les autres, et il devient
le premier.
Il se dégage de son corps, et son corps se conserve.
3.N'est-ce pas qu'il n'a point d'intérêt privés ?
C'est pourquoi il peut réussir dans ses intérêts privés.
3/ Wilhelm-7
1.Der Himmel ist ewig und die Erde dauernd.
Sie sind dauernd und ewig,
weil sie nicht sich selber leben.
Deshalb können sie ewig leben.
2.Also auch der Berufene:Es setzt sein Selbst hintan,und sein Selbst
kommt voran.
Es entäußert sich seines Selbst,und sein Selbst bleibt erhalten.
3.Ist es nicht also: Weil er nichts Eigenes will,
darum wird sein Eigenes vollendet?
)()(
CHƯƠNG 8: DỊ
TÍNH
第八章 : 易 性
I. Kinh Văn:
1.上善若水。
2.水善利萬物而不爭,
處眾人之所惡,
故幾於道。
3. 居善地, 心善淵
與善仁, 言善信,
正善治, 事善能,
動善時。
4.夫唯不爭, 故無尤。
1/ Phiên âm:
1.Thượng thiện nhược
thuỷ.
2.Thuỷ thiện lợi vạn vật nhi bất tranh,
xứ chúng nhân chi sở ố,
cố cơ ư đạo.
3. Cư thiện địa, tâm thiện uyên,
dữ thiện nhân, ngôn thiện tín,
chính thiện trị, sự thiện năng,
động thiện thời.
4.Phù duy bất tranh, cố vô vưu.
2/
Diễn ca 8:
1. Người thiện với nước
giống nhau:
2. Lợi cho
muôn vật, chẳng cầu đua tranh.
Ở nơi thấp, chỗ người khinh,
Cho nên giữ được đạo mình khiêm nhu.
3. Đất
lành là chỗ ẩn cư,
Sâu xa
vắng lặng, sáng ngời thiện tâm,
Sống đời
có đức, có nhân,
Chân thành, tín nhiệm, nói năng nhẹ nhàng ,
Có tài tế thế, kinh bang,
Giúp cho quốc thái, dân an
hợp thời.
4. Bỡi
không tranh chấp với người,
Cho nên không có những lời oán than.
3/ Nghĩa:
1.Người thiện bậc cao giống như
nước.
2.Làm lợi nhiều cho muôn loài nhưng không phân tranh ,
ở chỗ thấp người chê
nên gần với đạo.
3. Ở thì lựa nơi an lành , tâm thì trầm lặng sâu xa,
ứng xử với người rất nhân ái, nói ra luôn giữ lời,
an trị dân rất giỏi, làm việc có hiệu quả cao,
hành động đúng thời.
4.Chỉ vì không tranh với ai,cho nên không ai oán trách.
II. Khái niệm liên hệ:
1, 2. Đức tính thiện giống tính của nước ở 3 điểm: (1) Trưởng dưỡng mọi
vật. (2) Không phân tranh, nhưng chỉ tìm cách né tránh chướng ngại để tìm
đường tiến đi. (3) Khiêm hạ, tìm chỗ thấp làm cư sở.
3. Các điểm đặc trưng nơi người thiện hảo: Ở nơi
an tĩnh, tâm thanh tịnh, có tình thương người, thành tín, làm việc hợp
thời và có kết quả tốt.
4. Bất bạo động là phương tiện hòa bình để đat đến mục đích hòa binh. Không
tranh với ai nên không ai tranh được với
mình.
III.
Các bản dịch khác:
1/ Lau-8
1.Highest good is like water.
2.Because water excels in benefiting the myriad creatures without
contending with them,
and settles where none would like to be,
it comes close to the way.
3.In a home it is the site that matters, in quality of mind it is depth
that matters;
In an ally it is benevolence that matters, in speech it is good faith that
matters;
In government it is order that matters; In affairs it is ability that matters;
In action it is timeliness that matters.
4.It is because it does not contend that it is never at fault.
Julien-8
1. L'homme d'une vertu supérieure est comme l'eau.
2. L'eau excelle à faire du bien aux êtres et ne lutte point.
Elle habite les lieux que déteste la foule.
C'est pourquoi (le sage) approche du Tao.
3.Il se plaît dans la situation la plus humble.Son cœur aime à être
profond comme un abîme.
S'il fait des largesses, il excelle à montrer de l'humanité.S'il parle, il
excelle à pratiquer la vérité.
S'il gouverne, il excelle à procurer la paix.S'il agit, il excelle à montrer sa
capacité.
S'il se meut, il excelle à se conformer aux temps.
4.Il ne lutte contre personne , c'est pourquoi il ne reçoit aucune
marque de blâme.
3/ Wilhelm-8
1. Höchste Gute ist wie das Wasser.
2. Des Wassers Güte ist es, allen Wesen zu nützen ohne Streit.
Es weilt an Orten, die alle Menschen verachten.
Drum steht es nahe dem SINN(1).
3. Beim Wohnen zeigt sich die Güte an dem Platze. Beim Denken zeigt sich
die Güte in der Tiefe.
Beim Schenken zeigt sich die Güte in der Liebe. Beim Reden zeigt sich die Güte
in der Wahrheit.
Beim Walten zeigt sich die Güte in der Ordnung. Beim Wirken zeigt sich die Güte
im Können.
Beim Bewegen zeigt sich die Güte in der rechten Zeit.
4.Wer sich nicht selbst behauptet, bleibt eben dadurch frei von Tadel.
----------
(1) Tao oder Pfad
-------------------
)()(
CHƯƠNG 9 : VẬN DI
第九章 : 運 夷
I. Kinh Văn:
1.持 而 盈 之 不 如 其 己;
揣 而 銳 之 不 可 長 保;
2. 金 玉 滿 堂 莫 之 能 守;
富 貴 而 驕,自 遺 其 咎。
3.功 成, 名 遂身 退,天之道。
1/ Phiên âm:
1.Trì nhi doanh chi
bất như kì dĩ;
suỷ nhi nhuệ chi bất khả trường bảo.
2.Kim ngọc mãn đường, mạc
chi năng thủ;
phú quý nhi kiêu, tự di kì cữu.
3. Công thành danh toại thân thoái, thiên chi đạo.
2/ Diễn ca 9:
1. Đầy mà phải giữ thì ngừng ;
Làm cho bén nhọn chẳng dùng được lâu.
2. Dẫy đầy vàng bạc, ngọc châu,
Cũng không giữ được bền lâu trong nhà.
Giàu sang tự thị, kiêu sa,
Đó là rước họa vào nhà ích chi !
3.Công thành , danh toại đến thì
Lui than ẩn thế vô vi đạo trời.
2/ Nghĩa:
1. Giữ đầy mãi, chẳng bằng dừng lại;
mài cho nhọn, không bén được lâu.
2.Vàng ngọc đầy nhà, không ai giữ nổi;
giàu sang kiêu ngạo, rước họa vào thân..
3. Công danh thành tựu thân tự rút lui là hợp đạo trời.
II. Khái niệm liên hệ:
1. Vật đến cực sẽ đổi
hướng để hồi qui. Đầy quá sẽ đổ, cho nên làm đầy mà phải giữ đầy thì không bằng đừng làm đầy.
2. . Tài vật là công cụ ngoại
thân. Nghiệp báo là tài sản riêng. Vật không có
người thì vật không hữu dụng. Người không có vật thì người không phúc lợi.
3. Cách né tránh tai hại do danh
lợi gây ra.
III. Các bản dịch khác:
1/ Lau-9:
1.Rather than fill it to the brim by keeping it upright
Better to have stopped in
time;
Hammer it to a point
And the sharpness cannot be preserved for
ever;
2.There may be gold
and jade to fill a hall,
But there is none who
can keep them.
To be overbearing when one has wealth and position
Is to bring calamity upon oneself.
3.To retire when the task is accomplished
Is the way of heaven.
2/ Julien-9:
1.Il vaut mieux ne pas remplir un vase que de vouloir le maintenir (lorsqu'il
est plein).
Si l'on aiguise une lame, bien qu'on l'explore avec la main, on ne pourra la
conserver constamment (tranchante).
2. Si une salle est remplie d'or et de pierres précieuses, personne ne
pourra les garder.
Si l'on est comblé d'honneurs et qu'on s'enorgueillisse, on s'attirera des
malheurs.
3. Lorsqu'on a fait de grandes choses et
obtenu de la réputation, il faut se retirer à l'écart.
Telle est la voie du ciel.
3./ Wilhelm-9:
1. Etwas festhalten wollen und dabei es überfüllen: das lohnt der Mühe
nicht.
Etwas handhaben wollen und dabei es immer scharf halten: das läßt sich
nicht lange bewahren.
2.Mit Gold und Edelsteinen gefüllten Saal,
kann niemand beschützen.
Reich und vornehm und dazu hochmütig sein: das zieht von selbst das Unglück
herbei.
3.Ist das Werk vollbracht, dann sich
zurückziehen: das ist des Himmels SINN.
)()(
CHƯƠNG
10 : NĂNG VI
第十章 : 能 為
I. Kinh Văn:
1. 載 營 魄 抱 一,
能 無 離 乎﹖
2. 專 氣 致 柔 ,
能 嬰 兒 乎﹖
3. 滌 除 玄 覽 ,
能 無 疵 乎﹖
4. 愛 民 治 國 ,
能 無 為 乎﹖
5. 天 門 開 闔 ,
能 為 雌 乎﹖
6. 明 白 四 達,
能 無 知 乎。
7. 生 之,畜 之,
生 而 不 有;
為 而 不 恃;
長 而 不 宰,
是 謂 玄 德。
1/ Phien âm:
1. Tải doanh phách bão nhất, năng vô ly hồ?
2. Chuyên khí chí nhu, năng anh nhi hồ?
3. Dịch trừ huyền lãm, năng vô tì hồ?
4. Ái dân trị quốc năng vô vi hồ?
5. Thiên môn khai hạp, năng vi thư hồ?
6. Minh bạch tứ đạt năng vô tri hồ?
7. Sinh chi súc chi, sinh nhi bất hữu;
vi nhi bất thị, trưởng nhi bất tể,
thị vị huyền đức.
2/ Diễn ca 10:
1. Đem hồn với phách con người,
Hợp chung thành một chẳng rời, được không?
2. Chuyển
cho nguyên khí đến cùng
Nhu hòa
như đứa nhi đồng, được chăng ?
3.
Rửa lau huyền diệu gương tâm,
Không còn tì vết bụi trần , được chang?
4. Hết lòng giúp nước, thương dân,
Vô vi ma lại nên phần , được không?
5. Cửa trời mở đóng xoay vòng,
Mà như con mái thuận tòng, được chăng?
6. Tứ phương vạn sự
làu thông,
Mà trông như kẻ ngu đần, được chăng?
7. Co
sinh, có dưỡng đành
rành,
Nhưng không
bám giữ làm thành của riêng;
Có làm,
chẳng cậy ưu tiên,
Dẫu làm nên
lớn không quyền sát sinh.
Đó là huyền đức Hóa Công,
HIếu sinh tạo
dựng chẳng mong đáp đền.
3/ Nghĩa:
1. Làm cho hồn, phách hiệp nhất,
không chia lìa được không?
2. Luyện cho nguyên khí nhu
hòa, như đứa trẻ thơ được không?
3.Gội rửa gương tâm huyền diệu, không còn bợn nhơ được không?
4. Thương dân giúp nước, mà làm như không làm
được không?
5. Cửa trời mở đóng thay đổi, mà thuận theo như tánh nữ con mái được không?
6. Hiểu biết tất cả, mà làm như chẳng biết gì được không?
7.Sinh dưỡng vạn vật, sống mà không chiếm riêng cho mình; làm mà không cậy công, làm cho lớn lên mà không giết hại .
Như vậy gọi là huyền đức
hiếu sinh của trời.
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Quan hệ thân xác và linh hồn? Hợp nhất hồn phách là
nói đến tính đơn nhất của linh hồn.
2. Cách luyện tinh, khí, thần của Đạo gia. Quan niệm thánh thai, thánh tử?
3.
Khái niệm “Huyền lãm” hay gương
soi huyền diệu và khái niệm “Tâm
như minh kính đài” của Thần Tú thuộc Bắc phái Thiền tông y
giáo có liên hệ gì ?
4.
Giúp
nước an dân bằng phương pháp vô vi cũng được thiền sư Pháp
Thuận trả lời vua Lê Đại Hành trong bài "Đáp Quốc Vương Quốc Tộ Chi Vấn":
答 國 王 國 祚 之 問
國 祚 如 滕 絡,
南 天 里 太 平
無 為 居 殿 閣
處 處 息 刀 兵.
(
Đáp quốc vương Quốc tộ chi vấn
Quốc tộ như đằng lạc,
. Nam thiên lý thái bình.
Vô vi cư điện các,
Xứ xứ tức đao binh.)
5. Thuận theo qui luật
thiên nhiên như tính nữ là tính thuận nhận và
thường đêu.
6.
Quan hệ đối tướng giữa trí tuệ và vô
minh như hai mặt của thực thể trong biện chứng hai bước.
7. Ý nghĩa “Huyền Đức” nói ở đây và lời Phật dạy: " Bồ Tát
tạo nên phước đức mà không hưởng dụng phước đức..," [Bồ tát sở tác phước đức, bất ưng tham
trước, thị cố thuyết : Bồ tát bất thọ phước đức. (Kinh Kim Cang)] có
gì giống nhau?
III.
Các Bản Dịch Khác
1/ Lau -10:
1. When carrying on your head your perplexed bodily soul,
Can you embrace in your arms the One and not let go?
2. In concentrating your breath can you become as supple
As a babe?
3. Can you polish your mysterious mirror,
And leave no blemish?
4. Can you love the people and govern the state,
Without resorting to action?
5. When the gates of heaven open and shut,
Are you capable of keeping to the role of the female?
6. When your discernment penetrates the four quarters,
Are you capable of not knowing anything?
7.It gives them life and rears them,
It gives them life yet claims no possession;
It benefits them yet exacts no gratitude;
It is the steward yet
exercises no authority.
Such is called the mysterious virtue.
2/ Julien-10:
1. L'âme spirituelle doit commander à l'âme sensitive.
Si l'homme conserve l'unité, elles pourront rester indissolubles.
2. S'il dompte sa force vitale et la rend extrêmement souple, il pourra
être comme un nouveau-né.
3. S'il se délivre des lumières de l'intelligence, il pourra être exempt
de toute infirmité (morale).
4. S'il chérit le peuple et procure la paix au royaume, il pourra
pratiquer le non-agir.
5. S'il laisse les portes du ciel s'ouvrir et se fermer, il pourra être
comme la femelle (c'est-à-dire rester au repos).
6. Si ses lumières pénètrent en tous lieux, il pourra paraître ignorant.
7. Il produit les êtres et les nourrit. Il les produit et ne les regarde
pas comme sa propriété.
Il leur fait du bien et ne compte pas sur eux.
Il règne sur eux et ne les traite pas en maître.
C'est ce qu'on appelle posséder une vertu profonde.
3/ Wilhelm – 10 :
1. Kannst du deine Seele bilden, daß sie das Eine umfängt,ohne sich
zerstreuen?
2. Kannst du deine Kraft einheitlich machen und die Weichheit erreichen,
daß du wie ein Kindlein wirst?
3. Kannst du dein geheimes Schauen so reinigen,
daß es frei von Flecken wird?
4. Kannst du die Menschen lieben und den Staat lenken, daß du ohne
Wissen bleibst?
5. Kannst du, wenn des Himmels Pfosten
sich öffnen und schließen, wie eine Henne (1) sein?
6. Kannst du mit deiner inneren Klarheit und Reinheit
alles durchdringen, ohne des Handelns zu bedürfen?
7. Erzeugen und ernähren, erzeugen und nicht besitzen;
wirken und nicht behalten,
mehren und nicht beherrschen:
das ist geheimes LEBEN (2).
--------------
(1) Weiblichkeit
(2) geheime Tugend
)()(
CHƯƠNG
11: VÔ
DỤNG
第十一 章 : 無 用
I. Kinh Văn:
1 .三十幅共一轂,
當其無,有車之用。
2. 埏埴以為器,
當其無,有器之用。
3. 鑿戶牖以為室,
當其無,有室之用。
4. 故有之以為利,
無之以為用.
1/ Phiên âm:
1. Tam thập phúc, cộng nhất cốc,
đương kì vô, hữu xa chi dụng.
2 Diên thực dĩ vi khí,
đương kì vô, hữu khí chi dụng.
3. Tạc hộ dũ dĩ vi thất,
đương kì vô, hữu thất chi dụng.
4. Cố, hữu chi dĩ vi lợi,
vô chi dĩ vi dụng.
2/ Diễn ca 11:
1. Ba mươi căm
dụm một bầu,
Bánh xe quay
được bắt đầu chỗ không.
2. Đất nhồi
nặn chén, bát dùng,
Phải chừa chỗ trông bên trong đựng đồ.
3. Làm nhà mở cửa
nhỏ, to,
Cũng nhờ chỗ trống ra, vô dê dàng.
4. Có, là cái lợi
rõ ràng,
Không, là
cái có liên quan tới dùng.
3/ Nghĩa:
1. Ba mươi căm bánh xe qui vào một bầu,
nhờ chỗ trống trong bầu mà xe mới dùng được.
2. Nhồi đất nặn chén bát, đồ
dùng nhờ chỗ trống bên
trong của nó mới dùng
được.
3. Khoét cửa,
xây phòng nhà, nhờ chỗ trống của
của chúng mới dùng được.
4. Vậy, cái “có” là lợi ích,
và cái “không” là công dụng.
II. Khái Niệm Liên Hệ:
1. Tính tất yếu tồn tại cái “không” trong chuyển động
2, 3. Quan hệ đối tướng giữa cái có và cái không tạo nên các giá trị thuận lợi, và hữu dụng .
4. Lợi ích là giá trị của cái có; hữu dụng là giá trị
của cái không .
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley - 11
1.We put thirty spokes together and call it a wheel;
But it is on the space where there is nothing that the usefulness of the wheel
depends.
2. We turn clay to make a vessel;
But it is on the space where there is nothing that the usefulness of the vessel
depends.
3. We pierce doors and windows to make a house;
And it is on these spaces where there is nothing that the usefulness of the
house depends.
4. Therefore just as we take advantage of what is,
we should recognize the usefulness of what is not.
2/ Julien – 11
1. Trente rais se réunissent autour d'un moyeu.
C'est de son vide que dépend l'usage du char.
2. On pétrit de la terre glaise pour faire des vases.
C'est de son vide que dépend l'usage des vases.
3.On perce des portes et des fenêtres pour faire une maison.
C'est de leur vide que dépend l'usage de la maison.
4. C'est pourquoi l'utilité vient de l'être,
l'usage naît du non-être.
3/ Wilhelm - 11
1. Dreißig Speichen umgeben eine Nabe:
In ihrem Nichts besteht des Wagens Werk.
2. Man höhlet Ton und bildet ihn zu Töpfen:
In ihrem Nichts besteht des Töpfe Werk.
3. Man gräbt Türen und Fenster, damit die Kammer werde:
In ihrem Nichts besteht der Kammer Werk.
4. Darum: Was ist, dient zum Besitz.
Was nicht ist, dient zum Werk.
)()(
CHƯƠNG 12 : KIỂM DỤC
第 十 二 章 : 檢
欲
I.Kinh Văn:
1.五色令人目盲,
五音令人耳聾,
五味令人口爽,
2.馳騁畋獵令人心發狂,
3.難得之貨令人行妨。
4.是以聖人,為腹不為目,
故去彼取此。
1/ Phiên âm:
1. Ngũ sắc lịnh nhân mục manh
Ngũ âm lịnh nhân nhĩ lung.
Ngũ vị lịnh nhân khẩu sảng.
2.Trì sính điền liệp lịnh nhân tâm phát cuồng.
3.Nan đắc chi hóa, lịnh nhân hành phương.
4. Thị dĩ thánh nhân, vị phúc bất vị mục.
Cố khứ bỉ thủ thử.
2/
Diễn ca 12:
1. Năm màu khiến
mắt mịt mùng;
Năm thanh âm khiến lùng bùng lỗ rai.
Năm vị làm miệng hỏng sai.
2. Ruổi dong
săn bắn tâm hay phát cuồng.
3.Của đồ quí hiếm trong rương,
Phát sinh trộm
cướp, bất lương hại người.
4. Thánh nhân
xử sự ở đời,
Vì trong tâm,
chẳng vì ngoài giác quan.
3/ Nghĩa:
1.Năm màu sắc khiến người mờ mắt;
Năm âm thanh khiến người ù tai;
Năm vị khiến miệng lưỡi
sai quấy;
2.Ruổi dong săn bắn khiến lòng người cuồng loạn;
3.Của cải quí hiếm khiến người làm
điều ác hại.
4. Do vậy thánh nhân, vì
trong tâm không vì cảm giác bên ngoài .
Cho nên bỏ cái kia (bên ngoài) mà lấy cái
này(bên trong).
II. Khái Niệm
Liên Hệ
1.Sáu nội căn: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý là sáu cửa vào ra của
sáu ngoại cảnh: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp để tạo thành sáu thức
phải qua sự thanh lọc, kiểm dục của nội tâm, nếu không chúng sẽ trở thành sáu
tên giặc phá hoại con người.
2. Ham vui
thú dê sinh tức giận, tức giận dễ sinh cuồng loạn. Săn bắn là
giết hại sự sống của để thõa mãn thú vui cho nên hậu quả là ý
loạn tâm cuồng.
3. Đồ ăn mật mỡ qui tụ ruồi nhặng dễ gây ngộ độc; truy tìm tích
chứa của quí hiếm dễ sinh trộm cướp làm hại thân tâm. Con người là động vật đặc
biệt có công cụ ngoại thân, kể cả tài sản hữu dụng là
để giúp bảo vệ giá trị nội thân và làm chủ các chủng lại khác, chứ không phải
đem thân phục vụ cho công cụ.
4. Người khôn ngoan chủ ý tâm, không chạy theo cảm giác bên ngoài,bỏ tham dục hứa hẹn đằng xa mà sống với cái cụ thể bây giờ và ở
đây.
III. Các Bản Dịch Khác:
1/ Waley -12
1. The fives colours confuse the eye,
The fives sounds dull the ear,
The five tastes spoil the palate.
2. Excess of hunting and chasing
Makes minds go mad.
3. Products that are hard to get
Impede their owner's movements.
4.Therefore the Sage
Considers the belly not the eye.
Truly, “he rejects that but takes this”.
2/ Julien
-12:
1. Les cinq couleurs émoussent la vue de l'homme.
Les cinq notes (de musique) émoussent l'ouïe de l'homme.
Les cinq saveurs émoussent le goût de l'homme.
2. Les courses violentes, l'exercice de la chasse égarent le cœur de
l'homme.
3. Les biens d'une acquisition difficile poussent l'homme à des actes
qui lui nuisent.
4. De là vient que le saint homme s'occupe de son intérieur et ne
s'occupe pas de ses yeux.
C'est pourquoi il renonce à ceci (1) et adopte cela (2).
------------
(1) cela
(2) ceci
3/ Wilhelm -12 :
1. Die fünferlei Farben machen der Menschen Augen blind.
Die fünferlei Töne machen der Menschen Ohren taub.
Die fünferlei Würzen machen der Menschen Gaumen schal
Rennen und Jagen machen der Menschen Herzen toll.
Seltene Güter machen der Menschen Wandel wirr.
Darum wirkt der Berufene für den Leib und nicht fürs Auge.
Er entfernt das andere und nimmt dieses.
( Xem tiếp Kỳ 2 )
Tháng Chạp, Giáp
Thìn - 2025
Đàm Khánh Hỷ,
Tài Liệu Tham Khảo:
1. Thu Giang Nguyễn Duy Cần (dg), Đạo Đức Kinh, http://www.alibook.vn/ebook//dao-duc-kinh-thu-giang-nguyen-duy-can.148755.html
2. Bài Viết
Thảo Luận (không đề tên), Đạo Đức Kinh, http://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_kinh
3. Lê Hiếu (dg), Đạo Đức Kinh-Lão Tử, http://www.wattpad.com/78715-%C4%91%E1%BA%A1o-%C4%91%E1%BB%A9c-kinh-l%C3%A3o-t%E1%BB%AD-phi%C3%AAn-%C3%A2m-v%C3%A0-b%E1%BA%A3n-d%E1%BB%8Bch-c%E1%BB%A7a-l%C3%AA?p=14#!p=15
4.Nguyễn Hiến
Lê (dg), Đạo Đức Kinh, http://vnthuquan.net/truyen/truyen.aspx?tid=2qtqv3m3237nvn1n2n4nqn31n343tq83a3q3m3237nmn#phandau
5. Nhân Tử
Nguyễn Văn Thọ (dg),Đạo Đức Kinh , http://nhantu.net/TonGiao/DaoDucKinh/DaoDucKinh.htm
6. Wilhem et al. (trans.), 道 德 經 Dao De Jing, http://wengu.tartarie.com/wg/wengu.php?l=Daodejing&no=2.
7. Wikipedia (tđ), Đạo Đức Kinh, http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_kinh
=//=

Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét